Nederlandse maakt film over jacht op oud-dictator Habré

Klaartje Quirijns maakte een documentaire over de jacht op een van de vele Afrikaanse dictators die vrijuit gaan. Als een lonely cowboy achtervolgt jurist Brody hem al jaren.

Eigenlijk voert de Nederlandse regisseuse Klaartje Quirijns net zo’n lange, idealistische strijd om haar project uit te voeren als de hoofdpersoon in haar film. Dat is de Amerikaanse jurist Reed Brody, die al tien jaar van rechtbank naar rechtbank gaat om massamoordenaar Hissène Habré, ofwel de Afrikaanse Pinochet, achter de tralies te krijgen.

Quirijns ergerde zich aan het aangename leven dat dictator Idi Amin tot zijn dood in Saoedi-Arabië leidde. In haar woonplaats New York kwam ze in contact met Reed Brody, die in zijn kantoor onder een serie foto’s van dictators zat, gedreven door een rotsvast geloof in de wet.

De beslissing was snel gemaakt en Quirijns begon zelf maar te filmen met een kleine camera, toen nog geen enkele omroep haar steunde. „Pas gaandeweg vond ik een producent en fondsen. En nog steeds is het financieel niet rond.” Toch is de film af, en hij geeft een mooi inzicht in de moeizame juridische strijd tussen goed en kwaad.

Brody (54) werkt voor de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, en laat in de film de kans lopen op een goed betaalde VN-baan onder Louise Arbour, Hoge Commissaris mensenrechten. Liever gaat hij door als luis in de pels van oud-dictator Habré van Tsjaad, onder wiens regime 40.000 mensen zijn vermoord.

Habré op zijn beurt heeft een gigantische vriendenkring in Afrika, en een kluis vol geld. Hij woont al jaren in luxe in twee villa’s aan de oceaan in Senegal, en huurt daar gewoon een minister in om als zijn advocaat op te treden. „Toen Brody de Belgische justitie zover had dat ze om uitlevering van Habré vroeg, kwam diens advocaat, een enorme demagoog, continu op tv in Senegal”, zegt Quirijns.

In de film is te zien hoe de man tekeer gaat en massamoordenaar Habré tot held van Afrika uitroept. „De Belgen doodden Lumumba in Zaïre, zij doodden in Rwanda en Congo. Brody is een ordinaire premiejager. Wie betaalt hem eigenlijk?”, insinueert Habré’s advocaat, die door veel slecht geïnformeerde Senegalezen geloofd wordt. De Afrikaanse Unie, een bonte verzameling van democraten en dictators, boog zich in 2006 over het uitleveringsverzoek. Besloten werd Habré niet uit te leveren aan België, en de bal weer terug naar Senegal te spelen. Daar malen de justitiële molens héél traag door.

Habré heeft nog talloze vrienden en mededaders in Tsjaad. Huidig president Déby was ooit zijn legerleider. Een belangrijke getuige tegen Habré, Souleymane Guengueng, moest het land ontvluchten. De advocate van de slachtoffers in Tsjaad, Jacqueline Moudeina, raakte gewond bij een aanslag.

Een ontroerend moment in de film is als een groep van twintig weduwen van Habré-slachtoffers Brody en de cameraploeg opwachten bij een massagraf bij de Tsjadische hoofdstad N’Djaména. „Ze klampten zich aan me vast en zeiden dat er nog nooit iemand naar hen had geluisterd.” Merci, merci, roepen de huilende vrouwen in de film naar Brody en Quirijns. „Sommigen van hen waren daar nog nooit geweest. Het leverde een niet voorzien moment van hysterie op. Echt, iedereen in Tsjaad heeft wel iemand verloren.”

Schrijnend, dat zoiets volkomen onbekend is, meent Quirijns, die inmiddels net zo betrokken is als Reed Brody. „En schrijnend is het ook dat de VS in de persoon van Habré de zoveelste dictator in het zadel hielpen, en dat hulp uit het Westen onontbeerlijk is om gerechtigheid voor zijn slachtoffers te krijgen."

’The dictatorhunter’ is zondag te zien in Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. Later bij Ikon op tv.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden