Nederlandse jihadisten voor Turkse rechter

IS doodt Europese weigerachtige jihadisten Beeld anp
IS doodt Europese weigerachtige jihadistenBeeld anp

Twee Nederlanders worden berecht voor terrorisme.

Melvyn Ingleby

In een Turkse rechtbank vlakbij de grens met Syrië laat het internet het afweten. "Hoor je mij?", vraagt de rechter aan een groot videoscherm. Daarop verschijnen de twee verdachten. Vanuit de gevangenis staren ze verward de rechtszaal in. Bewegende lippen, maar geen geluid. "Mevrouw Zeynep, zet dat ding uit", mompelt de rechter na de zoveelste poging.

De twee verdachten zijn Reda N. (23) uit Leiden en Oussama A. (23) uit Utrecht. Zij worden ervan verdacht zich te hebben aangesloten bij IS. In 2016 liepen ze over naar het Vrije Syrische Leger en kwamen in een heropvoedingskamp terecht. De twee wilden terug naar Nederland en trokken de Turkse grens over. Daar werden ze gearresteerd.

De rechter gaat over naar de getuige: een Turkse grensbewaker. Sergeant Ibrahim kwam eerder niet opdagen. De zaak raakte er flink door vertraagd. Zijn verklaring duurt zo'n vijf minuten. "Ik zag een groepje mannen de grens over komen. Ik zei dat ze moesten stoppen en schoot in de lucht als waarschuwing. Maar ze gingen door." De soldaat herkent de verdachten nauwelijks. "Ik houd voortdurend mensen tegen die de grens over komen", klaagt de soldaat tegen de rechter. "Gisteren weer acht. Ik kan niet alle gezichten onthouden." Of ze hem een Nederlands paspoort hebben laten zien? "Ja, zou kunnen."

Topje van de ijsberg

Reda N. en Oussama A. zijn niet de enigen die vast zitten in Turkije. Ook Xaviera S. (24) uit Apeldoorn werd in januari dit jaar opgepakt. Waarschijnlijk zijn deze namen het topje van de ijsberg. Volgens de AIVD bevonden zich eind 2017 nog zo'n 185 personen uit Nederland in Syrië en Irak. Een aantal van hen zal daar waarschijnlijk nog om het leven komen. Maar anderen keren druppelsgewijze terug, vooral via Turkije.

Het Nederlandse overheidsbeleid is om vertrokken Syriëgangers niet actief terug te halen. Zij moeten zelf een Nederlandse ambassade of consulaat zien te bereiken. Vandaar dat Reda N. en Oussama A. direct de Turkse grens over trokken, terwijl hun familie juist hoopte dat Nederland tevoren kon bemiddelen voor een directe uitlevering.

Daarmee is Nederland wel de controle over hun berechting kwijt. Die ligt nu in handen van Turkije. "Uitlevering is een gepasseerd station", verklaart Yasar Özdemir, de advocaat van Reda N, in de rechtbank. Na het oordeel van de Turkse rechter kunnen de twee verdachten niet opnieuw in Nederland worden vervolgd voor lidmaatschap van een terroristische organisatie - ook als ze worden vrijgesproken. Wel kunnen ze voor andere feiten worden vervolgd.

De Turkse rechter zal met name beoordelen of Reda N. en Oussama A. van plan waren een aanslag te plegen in Turkije. Özdemir overhandigde tijdens de zitting documenten die aantonen dat de twee zo snel mogelijk naar Nederland wilden terugkeren. De advocaat pleitte dan ook voor vrijlating in afwachting van een uitspraak. Op 10 april beordeelt de rechter of er inderdaad een einde komt aan de voorlopige hechtenis.

Na drie kwartier is de zesde zitting in deze zaak voorbij. De rechter keerde zich weer tot de videoschermen. "De volgende zitting is op 17 mei. Hebben de verdachten daar nog iets aan toe te voegen?" Ineens doet het geluid het weer. "Wat is de reden?", vraagt Reda N. verbaasd. Oussama verzucht in gebrekkig Engels: "When will be the last time that we continue?"

Lees ook:

Zeker 175 kinderen van Nederlandse jihadisten wonen in Syrië en Irak, twee keer zoveel als de AIVD dacht. Nederland moet ze terughalen, vindt Defence for Children.

Nu IS in Irak en Syrië de strijd aan het verliezen is, moet Europa er rekening mee houden dat strijders naar huis komen. Hoe bereiden verschillende landen zich voor op de terugkeer van 'hun' jihadisten?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden