'Nederlandse Ifor-militairen kunnen hun taak in Bosnië op eervolle wijze volbrengen'

DEN HAAG - Het is niet moeilijk een zwart scenario te schilderen voor de Navo-eenheden (Ifor) die zonodig met harde hand de vrede in Bosnië moeten 'implementeren'. Toch overheerst bij Pim Gooijers, voorzitter van de Acom, de CNV-bond voor militairen, het vertrouwen. De 2100 Nederlandse militairen van de Navo-'implementatiemacht' zullen hun taak op “eervolle wijze” kunnen volbrengen.

Gooijers die na de val van Srebrenica de ontoereikendheid van het VN-mandaat hekelde, toont zich bijna optimistisch over de huidige vredesmissie van de deze week vertrekkende hoofdmacht van de Nederlanders. “Dat wil zeggen: als ik de falende VN-leiding, het slechte mandaat en de gebrekkige bewapening van destijds, vergelijk met de nu geldende strakke Navo-commandostructuur, de duidelijke opdracht en de veel betere bewapening. Aan de voorwaarden voor het welslagen van de missie is hiermee voldaan. Maar je bent natuurlijk afhankelijk van de partijen in het gebied.”

Die partijen - langs de door de Nederlanders te controleren voormalige frontlijn van ongeveer vijftig kilometer ten noordwesten van Vitez - zijn van een diepe haat jegens elkaar vervuld. En de moslims ter plekke wantrouwen volgens de Engelse journalist Anthony Loyd van The Times de Nederlanders al bij voorbaat. Na de val van Srebrenica werd Dutchbat voor de moslims het symbool van de falende internationale gemeenschap. Ten noorden van Jajce, in de sector van de Nederlanders, bevinden zich Bosnische Serviërs. Het gebied ten zuiden van Jajce is bij het vredesverdrag van Dayton toegewezen aan de Federatie van Kroaten en moslims. Loyd voorziet hier moeilijkheden, doordat de status van betrokkenen bij uitvoering van de vredesregeling niet duidelijk zou zijn.

Ten westen van Jajce ligt een uitgestrekt gebied, dat volgens het vredesakkoord moet worden overgedragen aan de Bosnische Serviërs. Afgewacht moet worden of de Bosnische Serviërs zich hier zullen neerleggen bij de veranderingen. De taak van de 60 000 militairen tellende Ifor (Implementation Force for Bosnia) omschrijft de Defensiekrant als “het toezien op, en zonodig afdwingen van de uitvoeringsbepalingen van de vredesregeling”. Dit 'toezien op' zal hoogstwaarschijnlijk worden aanvaard door de geregelde troepen van betrokken partijen. Maar sommige deskundigen zijn niet overtuigd van een oprecht vredesverlangen van de zogeheten milities, vaak criminele Kroaten, moslims en Serviërs.

Ook verblijven 2000 geloofsstrijders uit islamitische landen, de Mujaheddin, nog steeds in het gebied. Zij behoren volgens het Dayton-akkoord binnen dertig dagen na de gezagsoverdracht aan de Navo te zijn vertrokken. In het gebied waar de Nederlanders zullen opereren, zijn volgens Defensie zo'n 400 Mujaheddin-strijders aanwezig.

Vanuit de bergen zouden kwaadwillenden rups- en wielvoertuigen van de Navo onder vuur kunnen nemen. De vaak smalle wegen zijn in de winter uiterst moeilijk begaanbaar, terwijl er uiteenlopende typen landmijnen langs de voormalige frontlijn liggen. Vooral naast de wegen is het gevaar van mijnen voor de Ifor-manschappen levensgroot. De volgens Ifor-woordvoerders in de oorlog miljoenen in Bosnië gelegde mijnen zijn nergens in kaart gebracht. De zwaar gepantserde tanks zijn onder meer kwetsbaar, doordat ze bij het rijden op een mijn een rups kunnen verliezen en zo worden uitgeschakeld. Maar lichte wielvoertuigen of patrouillerende soldaten te voet, lopen ernstiger risico's. Dit bleek zaterdag al toen een Amerikaanse legerauto op een mijn reed, waarbij een inzittende gewond raakte.

De Nederlandse troepen zijn ingedeeld bij het 13 000 militairen omvattende Britse Ifor-contingent, dat een gebied beheert dat zich uitstrekt van Bihac tot Zenica. Het hoofdkwartier van de Britse bevelhebber, generaal Michael Jackson, is in Gornji Vakuf. Over de Britse bevelvoering kan Defensie niet veel meer zeggen, dan dat Nederlandse en Britse landmacht-militairen regelmatig samen oefenden in Navo-verband.

Volgens brigade-generaal H. F. Coopmans, commandant van de Nederlandse Ifor-eenheden, is besloten de contacten met de bevolking en de diverse partijen te beperken tot de hoogst noodzakelijke. Dit om de onpartijdige opstelling te vergroten. Ook deze aanpak illustreert het verschil met de Nederlandse VN-militairen, die soms 'sociale patrouilles' liepen om de bevolking bij diverse problemen te helpen. De VN-blauwhelmen hebben het veld geruimd voor de Navo-groenhelmen: die gewijzigde kleur is tekenend voor de nu klassiek militaire taak, waarbij camouflage van belang is.

De hoofdmoot van het Nederlandse Ifor-contingent bestaat uit 14 Leopard-II tanks, bemand door 117 cavaleristen. Per schip zijn tanks en legervoertuigen al vertrokken naar Split. En 258 man van de pantserinfanterie, uitgerust met 28 rupsvoertuigen (YPR's) zullen de tanks weer moeten beschermen, evenals 40 commando's. De mortiercompagnie van 180 Nederlanders heeft zaterdag ook posities ingenomen in de Britse sector van Ifor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden