Nederlandse havens op achterstand

Staatssteun in België en Duitsland zorgt voor oneerlijke concurrentie. Vooral klappen voor containeroverslag.

Nederlandse havens worden benadeeld doordat hun concurrenten in Duitsland en België staatssteun krijgen. Dat staat in een rapport van de Erasmus Universiteit Rotterdam en onderzoeksbureau Ecorys. De Rotterdamse haven zou zeven procent meer containers kunnen overslaan, als er in andere Europese landen geen staatssteun zou zijn. Die zeven procent staat gelijk aan bijna 1 miljoen zeecontainers.

Volgens de onderzoekers staan Nederlandse, Engelse en Franse havens op achterstand, omdat Belgische en Duitse overheden ook investeren in infrastructuur, zoals kades en haventerreinen. Per overgeslagen ton goederen levert de Duitse overheid 1,18 euro steun per jaar. De Vlaamse overheid legt 1,12 euro bij per ton. In Nederland ligt dat bedrag op zes cent per ton, die besteed wordt aan het vrijhouden van de vaarwegen naar de havens toe.

Er zou, volgens de onderzoekers, zelfs tien procent meer containers overgeslagen kunnen worden, wanneer ook de staatssteun voor het onderhoud aan vaarwegen als de Maas, Elbe en Schelde zou worden afgeschaft. Vooral de containeroverslag ondervindt hinder van de staatssteun, omdat die goederen direct voor de markt bestemd zijn en niet eerst in een haven verwerkt moeten worden.

Minister Schultz van infrastructuur heeft de onderzoeksresultaten naar de Europese Commissie en het Europees Parlement gestuurd. Volgens Schultz verstoort de staatssteun de Europese markt: "Europese zeehavens moeten eerlijk met elkaar kunnen concurreren. Daarvoor is een gelijk speelveld nodig. De beïnvloeding van haventarieven met publieke middelen moet tot het verleden gaan behoren." Schultz zou het liefst helemaal geen staatssteun zien voor zeehavens.

De minister erkent dat de Europese havens moeilijk met elkaar zijn te vergelijken. "Vergelijkingen omvatten al gauw hiaten en onvolkomenheden. Tegelijkertijd ben ik ervan overtuigd dat het algemene beeld correct is en dat onze zeehavens voelbare nadelen ondervinden."

Het onderzoek kwam er mede op aandringen van de Nederlandse havens. Die zijn blij met de resultaten. Volgens president-directeur Allard Castelein van het Rotterdamse Havenbedrijf verstoren overheidssubsidies in andere landen de markt. "Daardoor verliezen de terminals in Rotterdam lading aan concurrenten in met name Hamburg en Antwerpen."

Het Havenbedrijf vindt de zeven tot tien procent overslagverlies verrassend hoog. De kosten aan onder meer loodsen, sleepdiensten en havengelden in Europese havens zijn namelijk maar vier procent van het bedrag dat nodig is om een container van Azië naar Europa te vervoeren. De impact is volgens het Havenbedrijf zo groot vanwege de forse concurrentie op de containermarkt.

De haven van Rotterdam zou het eerlijk vinden als de Europese Commissie het invoeren van een vennootschapsbelasting voor Nederlandse havens achterwege laat. Per 1 januari 2016 moeten Nederlandse havenbedrijven ook vennootschapsbelasting betalen, net als andere Europese havens. Volgens het Havenbedrijf hebben andere landen dat zo georganiseerd dat de havens er nauwelijks hinder van ondervinden. De vennootschapsbelasting zou voor de Rotterdamse haven een lastenverzwaring van 50 miljoen euro per jaar betekenen, becijfert het Havenbedrijf.

Volgens een woordvoerster van het Havenbedrijf Antwerpen heeft de Europese Commissie goedkeuring gegeven aan de steun van de Vlaamse overheid aan de Antwerpse haveninfrastructuur: "Als het waar is dat er oneerlijke concurrentie is, moet de Europese Commissie dat in de gaten houden en rapporteren." Bovendien investeert het Havenbedrijf Antwerpen steeds meer zelf in de infrastructuur. "De vraag is in welke mate de realisatie van de Tweede Maasvlakte mogelijk geweest zou zijn zonder de broodnodige financiële ondersteuning van het Nederlandse Rijk."

De overslag in 2012 in:
Duitse havens:

263 miljoen ton

Vlaamse havens:

257 miljoen ton

Nederlandse havens:

590 miljoen ton

waarvan

442 miljoen ton

in Rotterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden