Nederlandse dichter in Duitsland (2)

WIM BOEVINK

Menno Wigman, de dichter, is in Duitsland volslagen onbekend, maar als het aan een kleine Duitse boekhandelaar in Bonn ligt komt daar verandering in. Ik was zijn zaak onlangs binnengelopen, toen de boekhandelaar me enthousiast vertelde dat Wigmans poëzie nu in het Duits was vertaald.

Hij liet me een dun bundeltje zien, met een bloemlezing van Wigmans gedichten, dat bij een piepkleine uitgeverij was verschenen. Ik kocht het, het kost tien euro, en was vooral benieuwd naar het Duits en de effecten van die taal op de poëzie. Wordt een Nederlands gedicht beter in het Duits? De titel was al prachtig - 'Im Sommer stinken alle Städte' - maar het Nederlandse origineel deed er niet voor onder. 's Zomers stinken alle steden. Het was de titel van Wigmans debuutbundel geweest uit 1997.

Enkele gedichten - vertaald door de voortreffelijke Gregor Seferens - waren overgenomen uit de bundel 'Mijn naam is Legioen' uit 2012, en die had ik thuis staan. Zodra ik teruggekeerd was uit Duitsland legde ik de gedichten naast elkaar.

Kamer 421.

Ik doe de eerste strofen.

Eerst het origineel. Dan de vertaling.

Kamer 421

Mijn moeder gaat kapot. Ze heeft een hok, / nog net geen kist, waar ze haar stoel bepist/ en steeds dezelfde dag uitzit. Uitzicht/ op bomen heeft ze, in die bomen vogels/ en geen daarvan die zijn verwekker kent.

De vertaling luidt:

Zimmer 421

Meine Mutter verreckt. Sie hockt in einem Loch,/ kaum größer als ein Sarg, wo sie ihren Stuhl bepisst/ und stets den selben Tag aussitzt. Aussicht/ auf Bäume hat sie, in den Bäumen Vögel,/ von denen keiner seinen Erzeuger kennt.

Leest u het nog eens rustig na, ik wacht hier even. Ik weet niet hoe het u vergaat maar ik vind het Nederlands hier mooier, door dat woordbeeld en -ritme, kapot, hok, kist, bepist.

Nederland-Duitsland 1-0.

Nog een fragment.

Uit 'Tuincentrum Osdorp'. In elkaar, uit elkaar. De daad heet het. Zo tuur je maar wat naar bewegend vlees./ Je veegt je zaad op en vergeet het. Ik zou wel willen dat het anders was./ Dat is het ook. Je mist iets en verpleegt het.

Dat wordt, uit Gartenzentrum Osdorp:

Ineinander, auseinander. Akt nennt man das dann./ So schaust du halt auf Fleisch, das sich bewegt./ Du wischst dein Sperma auf und denkst nicht mehr dran. / Ich wünschte, dass all das anders wäre. / Das ist es auch. Dir fehlt was, und du pflegst es.

Hmm, 'zaad' wordt 'Sperma' terwijl het Duits toch ook het mooie woord 'Samen' ter beschikking heeft.

Maar afgezien daarvan, ook hier wint het Nederlands het glansrijk, door dat prachtige triptiek 'heet het', 'vergeet het', 'verpleegt het'.

Het Nederlands is hier ook veel strakker, maar ik moet hier ook wel fair zijn. Nederland speelt een thuiswedstrijd, en nergens luistert een taal nauwer dan in de poëzie, een vertaling hoe precies ook ingeleefd, moet altijd meer lubberen dan het origineel; als een scherp gesneden T-shirt dat wordt gevuld met een iets te zwaar lijf.

Zoiets.

Maar zij hebben Rilke.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden