Nederlandse boeren gaan aan de wijn

Wijngaard De Linie, Made (0162-683546). Wijngoed Fromberg, Ubachsberg (045-5754461).

Goede wijn maken is echter een kunst die lang niet iedereen verstaat. Het is in elk geval heel wat meer dan het laten gisten van wat druiven in een kuip, zoals wordt bewezen door het grote aantal wijnmakers dat geen produkt van een aanvaardbaar niveau weet te maken. Het is geen uitzondering wijnen tegen te komen die niet helder zijn, licht geoxydeerd, of zelfs met wat vluchtig zuur (een geur die aan velpon doet denken). Voor degenen die professioneel werken en goede wijnen maken is het moeilijk te verteren dat het imago naar beneden wordt gehaald door dit soort matige wijnen.

PROEFPANEL Marius van Stokkom, wijnmaker in Made, stelt voor de wijnen te laten proeven door een panel van deskundigen voor ze op de markt komen. Wijnen met fouten zouden niet mogen worden toegelaten. Helaas zouden er niet veel overblijven, dus er zal niet veel animo zijn om dit op vrijwillige basis te realiseren.

Van Stokkom zelf is een van de beste wijnmakers van ons land. Wie zijn wijngaard De Linie bezoekt kan zich echter amper voorstellen dat daar goede wijn vandaan komt. De druivestokken staan op 1,25 hectare tussen de weilanden bij Made aan de noordkant van Noord-Brabant, waar het zo plat is als de spreekwoordelijke pannekoek. Een onmogelijke wijn van een onmogelijke wijngaard, zoals Van Stokkom zelf zegt. Op de een of andere manier komen hier toch jaar in, jaar uit meer dan tienduizend flessen goede witte wijn vandaan: fruitig, sappig, fris, droog, helemaal volgens het boekje.

Van Stokkom kwam in de wijnbouw terecht via een wijnmakersclub, van vruchtenwijnen welteverstaan. “Een absolute mislukking. Die wijnen waren eigenlijk niet te drinken, gistten na op fles en dat soort zaken. Tot ik eens een druivenwijn proefde en het idee kreeg dat druiven een beter alternatief waren. Ik plantte wat Boskoops glorie, maar ook dat was een ramp: veel te veel opbrengst, slappe wijnen. Pas bij een bezoek aan een wijnboer in Diest, België, vielen me de schellen van de ogen. Het kon wel zag ik daar, als je maar goede druiverassen kiest. In 1978 plantte ik mijn eerste stokken op een veldje van 750 m2.”

De huidige wijngaard is aangeplant in maart 1989. De ervaringen, jarenlang opgedaan op het kleine lapje aan de andere kant van Made, werden hier in praktijk gebracht. In zijn wijnhobby kan Van Stokkom, in het dagelijks leven bierbrouwer, zijn vakkennis als levensmiddelentechnoloog uitleven.

DORPSPOLITIEK Aanvankelijk was de nieuwe wijngaard een gemeenteproject, maar na het vertrek van burgemeester en gemeentesecretaris veranderde de situatie. De nieuwe gemeentesecretaris meende het beste een huis te kunnen laten bouwen naast de ingang van de wijngaard, tegen het advies van Van Stokkom in. Die vermoedde dat veel mensen zouden denken dat het huis bij de wijngaard hoorde. Dat gebeurde prompt. De gemeentesecretaris werd knettergek van al het volk dat kwam aanbellen voor een bezoek aan de wijngaard of voor een proeverij. De sfeer verslechterde rap en de gemeente vond een wijngaard op haar grondgebied plotseling veel minder leuk.

Dit leidde tot een onvervalst staaltje dorpspolitiek van zeer discutabel niveau. De gemeente stelde alles in het werk om de wijngaard te dwarsbomen. Er werden bomen geplant op de gemeentegrond naast de ingang, zodat er alleen nog maar een bakfiets het terrein op kon. De wijngaard zou gevaar opleveren voor de volksgezondheid vanwege het bespuiten van de druiven. Uiteindelijk greep de gemeente naar het uiterste machtsmiddel en liet de wijngaard in april 1993 sluiten. Van dit besluit liet de rechter liet enige maanden later niets heel. De gemeente vocht het uit tot bij de Raad van State, maar werd veroordeeld wegens onbehoorlijk bestuur. Van Stokkom probeert nu de geleden schade - de door ziekten aangetaste druiven brachten in '93 veel minder op - van de gemeente terug te krijgen. De verantwoordelijken blijven persoonlijk uiteraard buiten schot, want de gemeente is tegen dit soort claims verzekerd.

Het succes van de wijn leidde ertoe dat wijnimporteur Walraven & Sax de vertegenwoordiging van de wijn kreeg en deze onder de naam Domaine Walraven & Sax op de markt bracht. Inmiddels heeft de wijn enige faam verworven, ook dankzij een zilveren medaille op het internationale concours van Ljubljana.

De wijn wordt op het domein verkocht aan particulieren, maar nu ook geleverd aan slijters die de wijn willen voeren. In dit geval wordt de fles gesierd door de eigen naam van de wijngaard, De Linie. De Telegraaf schreef ooit dat de wijn te goed was om uit Nederland te kunnen komen. Er zou sprake moeten zijn van import van wijn of druiven. Een mooier compliment uit deze onverdachte hoek is niet denkbaar.

De '94-er, op dit moment het gangbare jaar, is fris en geparfumeerd, droog maar niet te zuur, goed in balans, met veel wit fruit; de consumentenprijs is ¿15,- per fles.

WIJNGOED FROMBERG In Zuid-Limburg is de situatie heel anders. Daar zijn wel fraaie hellingen, en degenen die in de wijnbouw gaan proberen daar zo goed mogelijk van te profiteren. De wijnen van de Apostelhoeve, onder de rook van Maastricht, zijn sinds jaar en dag onbetwist de beste. Maar er komen steeds meer wijnbedrijven, en daar zijn ook serieuze bij. Een daarvan is het Wijngoed Fromberg van de familie Wiertz in Ubachsberg. Ook hier komen de inkomsten uit de 'gewone' banen, maar in 1991 werd serieus met de wijnbouw begonnen. In '91, '92 en '93 werd steeds éénderde hectare wijngaard geplant, zodat nu men nu over ruim een hectare beschikt. Daarnaast werden kleine, al aangeplante percelen overgenomen in Wahlwiller. Alle wijngaarden liggen op fraaie zuidhellingen, waar de zonnewarmte kan zorgen voor extra suiker. De eerste oogst kwam binnen in '93, de eerste verkopen konden in '94 van start gaan.

NAPOLEON Van meet af aan is gekozen voor een serieuze aanpak. Goede apparatuur, goede flessen, een fraai etiket, men wilde een produkt waarmee de wijngaard commercieel voor de dag kon komen. Vader Paul Wiertz had jaren geleden al plannen voor een wijngaard. “Op een dag kwam er een oude man, die er altijd wandelde en gaf me een flesje Slavante, wijn van de Pietersberg. Hij zei dat mijn heuvel in de tijd van Napoleon een wijnheuvel was. Dat zette me al aan het denken. Volgens het vakblad voor de akkerbouw was er nog wel ruimte voor wijnproducenten, met bijvoorbeeld de lokale horeca als klant. Maar ik stond er alleen voor en had het idee dat ik het dan niet kon redden. Mijn dochter had wel interesse, maar, met alle respect, een vrouw kan bepaalde zware werkzaamheden niet verrichten. In '90 meldde mijn zoon dat hij wel interesse had om samen iets op te zetten. In '91 zijn we begonnen met planten. Ik heb 70 hectare akkerbouwbedrijf afgestoten en vier hectare, bij uitstek geschikt voor de wijnbouw, behouden. Op dat stuk heuvel heb ik altijd al geexperimenteerd. Voor de akkerbouw was het toch waardeloos door de slechte grond, een soort mergelsteen. Geheel uit eigen middelen hebben we de wijngaard aangeplant en het materiaal gekocht. Als het goed loopt kunnen we de rest van de vier hectare ook nog aanplanten. Er zijn mensen die zeggen dat onze wijn beter is dan die van de Apostelhoeve, maar dat is overdreven. Onze stokken zijn nog jong en we hebben veel minder ervaring. We leren nog elk jaar bij. Je moet het ook zelf uitvinden. Afgelopen woensdag hebben we de laatste riesling binnengehaald. Als je de mooie druiven ziet binnenkomen, dat geeft dat veel bevrediging. Een prachtige dag. De jaargang '95 wordt heel mooi.”

Dochter Carmen en haar man regelen de rondleidingen en de commerciële zaken, zoon Maurice Wiertz maakt de wijn. Hij volgde cursussen in onder andere Geisenheim. De wijnen zijn zonder meer veelbelovend. De Reichensteiner '94 is strak, fris en opwekkend, met een aangename kruidigheid in de geur. De Auxerrois '94 is prettig, zuiver, een beetje Duits van stijl door wat meer zoet. De Bacchus is heel bloemig, maar de smaak is wat minder levendig, wat vlakker; naar mijn smaak toch een wat minder druiveras. De prijzen liggen tussen ¿15,- voor de Reichensteiner en de Müller-Thurgau en ¿16,- voor Bacchus en Auxerrois.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden