panama papers

Nederlandse banken bleven geld sturen voor Mossack Fonseca

Het inmiddels gesloten kantoor van Mossack Fonseca in Panama-stad. Het juridische advieskantoor kwam in april 2016 wereldwijd in opspraak door de Panama Papers. Beeld EPA

Buitenlandse banken weigerden betalingen aan een tussenpersoon van Mossack Fonseca, terwijl de Nederlandse banken gewoon geld overmaakten.

Minstens vier en mogelijk vijf Nederlandse banken bleven tot eind vorig jaar geld bestemd voor het omstreden juridisch advieskantoor Mossack Fonseca overmaken, terwijl grote buitenlandse banken dat weigerden.

ING, Rabobank, ATB, Yapi Kredi Bank Nederland en mogelijk ABN Amro bleven tot voor kort geld overmaken op rekeningen in Dubai die Mossack Fonseca gebruikte. Zij gingen daarmee anders om met mogelijke reputatierisico’s dan collega-banken in het buitenland.

Dit blijkt uit nieuwe uitgelekte documenten van het Panamese Mossack Fonseca, dat in april 2016 wereldwijd in opspraak kwam door de Panama Papers. Nieuwe gegevens van dit kantoor zijn in handen gekomen van de Süddeutsche Zeitung die ze heeft gedeeld met het journalistenconsortium ICIJ en in Nederland met Trouw en Het Financieele Dagblad.

Reputatierisico’s

Uit de nieuwe documenten blijkt dat de vaste banken van Mossack Fonseca, waaronder het Zwitserse UBS en het Britse HSBC, de banden met de Panamezen verbraken. Om toch geld van klanten te kunnen ontvangen huurde Mossack Fonseca vervolgens Starsight Trading uit de Verenigde Arabische Emiraten in. Maar ook betalingen op bankrekeningen van de Starsight in Dubai stuitten in toenemende mate op problemen.

Een betaling aan Starsight vanaf een ABN Amro-rekening in Guernsey werd bijvoorbeeld teruggestuurd. Uit e-mailverkeer valt op te maken dat de bank dacht dat de bankrekening van Starsight werd gesloten.

Mossack Fonseca, spil in het Panama Papers-schandaal Beeld afp

De nieuwe documenten tonen dat instellingen als Barclays, Deutsche Bank, Bank of America, UBS en Credit Suisse de afgelopen twee jaar weigerden geld over te maken aan Starsight vanwege ‘reputatierisico’s’, ‘intern beleid’, ‘compliance-redenen’, of omdat het op sanctielijsten zou staan.

Ook banken in Frankrijk, Monaco, Oekraïne en Cyprus weigerden betalingen uit te voeren. Banken zijn verplicht betalingen te controleren om te voorkomen dat bijvoorbeeld via hun rekeningen geld wordt witgewassen.

21 betalingen

Uit de nieuwe Panama Papers blijkt dat ING Bank, Rabobank, ATB en Yapi Kredi Bank Nederland gelden overmaken aan Starsight. De vier banken verrichtten de afgelopen twee jaar minimaal 21 betalingen aan bankrekeningen van Starsight in Dubai ten bate van Mossack Fonseca. Het gaat hierbij om facturen van honderden tot duizenden euro's.

ING Bank deed van de Nederlandse banken de meeste betalingen, vanaf rekeningen in Nederland, Luxemburg en Polen. Zo meldt een Russische klant aan Mossack Fonseca dat er geen enkele Oekraïense bank bereid is Starsight te betalen.

Opgelucht meldt hij daarna dat ING Bank Slaski in Polen wel bereid is gevonden de rekeningen van Mossack Fonseca te betalen via Starsight.

De banken zeggen in een reactie dat Starsight geen klant van hen was en ook niet op internationale sanctielijsten voorkomt. ABN Amro zegt geen transacties aan Starsight te kunnen vinden. Rabobank geeft in de reactie verder aan dat het banken in Nederland en in de EU niet vrijstaat om eigen zwarte lijsten aan te houden van klanten. In andere landen, zoals de Verenigde Staten, kan dit wel.

Wat moeten banken controleren?

Banken zijn verplicht om hun klanten te onderzoeken, onder meer of zij voorkomen op sanctielijsten van bijvoorbeeld de Europese Unie en de Verenigde Staten. Op deze lijsten staan personen, bedrijven en schepen die onderdeel zijn van sancties tegen landen of waartegen verdenkingen van terrorisme, corruptie of witwassen zijn. Ook de tegenpartijen van klanten in transacties moeten banken controleren aan de hand van sanctielijsten. Integriteitskwesties die bijvoorbeeld uit de Panama Papers kunnen voortkomen zijn geen reden om op deze lijst terecht te komen. Naast officiële sanctielijsten moeten banken wel transacties controleren op oneigenlijk gebruik als witwassen, of financiering van terrorisme. Verdachte overboekingen moeten worden gemeld bij FIU Nederland. Als er bij een bank geen informatie is over risico’s bij een specifieke transactie, kan de bank niet kiezen om een transactie te weigeren. Banken kunnen wel zelfstandig besluiten om voor bepaalde landen alle transacties uit te sluiten, als uit hun analyse blijkt dat daar per definitie grote risico’s aan verbonden zijn.

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Het Financieele Dagblad.

Lees ook: 

ABN Amro negeerde aanwijzingen van witwassen door omstreden klanten

Aanwijzingen van witwassen door omstreden klanten leidden bij de staatsbank niet tot nader onderzoek.

De val van Mossack Fonseca

Tevergeefs probeerde het juridisch adviesbureau zijn klanten gerust te stellen. Twee jaar na de eerste publicatie over de Panama Papers sluit Mossack Fonseca zijn deuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden