Nederlandse acties in Koude Oorlog waren een fiasco

Verbindingsapparatuur in Fort Spijkerboor, bij Amsterdam, waar de Buitenlandse Inlichtingendienst soms toekomstige spionnen voor het Oostblok opleidde. Beeld Hollandse Hoogte
Verbindingsapparatuur in Fort Spijkerboor, bij Amsterdam, waar de Buitenlandse Inlichtingendienst soms toekomstige spionnen voor het Oostblok opleidde.Beeld Hollandse Hoogte

De Nederlandse rol bij geheime operaties achter het IJzeren Gordijn tijdens de Koude Oorlog was veel groter dan gedacht. De Nederlandse Buitenlandse Inlichtingendienst (BID) heeft in 1951 geheim agenten in Roemenië geparachuteerd, die binnen enkele maanden gearresteerd en geëxecuteerd werden.

De inlichtingendienst bereidde meer van dergelijke acties voor, terwijl de regering waarschijnlijk niet op de hoogte was van deze acties. Dat blijkt uit het boek 'Samen met de CIA' van inlichtingenexpert Cees Wiebes dat vandaag is verschenen. Wiebes deed in binnen- en buitenlandse archieven uitgebreid onderzoek naar de samenwerking van Nederlandse inlichtingendiensten met de Amerikaanse CIA.

Collaborateurs
Aan Nederlandse kant was de inmiddels opgeheven BID betrokken bij het droppen van geheim agenten. Die dienst heeft, via een tussenpersoon in Rome, vijf Roemenen geworven, met name onder voormalige collaborateurs met de nazi's. Ze werden onder meer in het Fort bij Spijkerboor bij Amsterdam opgeleid.

De Amerikanen zorgden voor transport en financiering. De agenten werden binnen een paar weken na hun dropping in Roemenië opgepakt, veroordeeld en terechtgesteld. Een van de vijf pleegde zelfmoord met een meegeleverde cyaankalipil.

Geen bewijs
De Nederlandse regering wist vermoedelijk niet wat de BID deed. In ieder geval heeft Wiebes geen schriftelijk bewijs gevonden dat de premier, onder wie de BID viel, hiervan wist. "Mijn conclusie is dat politici niets hebben geweten, hoewel het mondeling gebeurd kan zijn. Maar als de politiek de ruimte geeft en zich niet interesseert voor de diensten, is dit het gevolg", zegt Wiebes.

Ook na de mislukte actie is de BID nog doorgegaan met het droppen van agenten achter het IJzeren Gordijn, onder andere in Bulgarije en Albanië. Daar moesten spionnen inlichtingen inwinnen over de communistische vijand en een verzetsbeweging opbouwen. De CIA zette uiteindelijk een streep door deze acties, omdat ze meestal op een fiasco uitliepen.

Vandaag in De Verdieping: Met de grote jongens spioneren in het Oostblok.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden