Nederlands verleden in Keuls puin

Met het Keuls stadsarchief stortte ook het onderzoek van historicus Geert Janssen in. De Leidse onderzoeker moet zich nu behelpen met ’snippers van elders’.

Uw complete onderzoek is in de Keulse metrotunnel gestort?

„Als ik afga op wat de nieuwsberichten me vertellen, is inderdaad het complete gebouw ingestort. Ik was eigenlijk net begonnen in Keulen en had enkel op een rijtje gezet wat er van nut was voor mijn onderzoek. Helaas had ik nog geen precieze aantekeningen gemaakt. Daarvoor zou ik in maart teruggaan. En die studiereis gaat nu dus niet door. Stel dát er nog iets boven water komt, dan zal dat maanden of zelfs nog jaren op zich laten wachten. Een groot deel van het materiaal schijnt definitief verloren te zijn gegaan. Voor de rest is het een hels karwei om de intacte stukken tussen het stof en puin bij elkaar te zoeken.”

Waar gaat uw onderzoek precies over?

„Het gaat over katholieke Nederlanders die tijdens de Tachtigjarige Oorlog vluchtten voor de oprukkende Willem van Oranje. In het aartsbisdom Keulen ontvingen ze als katholieken vanzelfsprekend asiel. Ik onderzoek vooral de religieuze radicalisering van deze vluchtelingen tijdens hun ballingschap, wat later het verloop van de Tachtigjarige Oorlog zou beïnvloeden. Het blijft nattevingerwerk, maar er moeten vele duizenden koningsgezinden naar Keulen gevlucht zijn.”

Waarom was dit archief voor uw onderzoek zo belangrijk?

„Ik richt me op drie plaatsen, Amsterdam, het Franse Douai en Keulen. Amsterdam beschikte voor mij over minder nuttig materiaal en het archief van Douai raakte flink beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Keulen was het belangrijkste, omdat dit archief de Tweede Wereldoorlog overleefde. En nu is het alsnog ten onder gegaan.”

Wat gaat u nu doen?

„Daar ga ik de komende dagen over nadenken. In Keulen kunnen ze nu natuurlijk geen rekening houden met de wensen van iedere onderzoeker. Als er nog iets uit het puin komt, dan zal dat ook niet veel zijn. En wat als er niets meer te redden valt? Dan moet je dus met snippers van elders creatief aan de slag gaan. Ik heb wel enkele dingen uit Keulen. Alleen vallen die bronnen nu niet meer te verifiëren voor andere wetenschappers, omdat ze simpelweg niet meer bestaan.”

Het Amsterdamse stadsarchief grenst aan de Noord-Zuidlijn. Bang voor een vervolg?

„Er is inderdaad een aantal parallellen te trekken tussen Amsterdam en Keulen. In beide gevallen gaat het om een lijn van noord naar zuid. Nu ziet het gebouw van het Stadsarchief Amsterdam er wel iets steviger uit dan dat van Keulen, dat uit de jaren zeventig stamt. Amsterdam moet wel rekening houden met het gevaar. Zijn archief is van vergelijkbaar belang als dat van Keulen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden