Nederlands sprintkwartet 'imposant'

LEIDEN - Van een traditie op de mannensprint is in Nederland geen sprake, wel kunnen uit de historie de spreekwoordelijke uitzonderingen worden opgediept. Zoals de huidige Nederlandse estafette-coach Hans Vijfvinkel zaterdag deed nadat zijn kwartet in Leiden de richttijd voor de Europese atletiekkampioenschappen op een fractie had gemist.

Vooral om te illustreren hoe lang het in Nederland al karig is gesteld op de explosieve looponderdelen, verwees Vijfvinkel naar de Olympische Spelen van 1924, “waar Nederland in de series een wereldrecord vestigde”. Dat gebeurde in de derde heat waarin met 42.0 de tijd van de Britten in de eerste serie werd geëvenaard. Enkele minuten later startten de Amerikanen en was het novum al weer geschiedenis. De finale leverde het Nederlandse kwartet Jacob Boot, Henricus Adrianus Broos, Jan Cornelis de Vries en Marinus van den Berghe vervolgens brons op, achter de wèl traditioneel sterke Amerikanen en Britten.

Twaalf jaar later vormden in Berlijn Tjeerd Boersma, Wijnand van Beveren, Christiaan Berger en Martinus Osendarp op papier een misschien nog wel sterkere keten, maar helaas raakte in de finale onderweg het stokje zoek. Chris Berger was in die tijd de regerend Europees kampioen op de 100 en 200 meter; Tinus Osendarp werd tijdens de Spelen van Jesse Owens na twee bronzen medailles de 'snelste blanke' genoemd. Een titel die in de Tweede Wereldoorlog een gevoelige lading kreeg wegens zijn NSB-lidmaatschap, waarvoor hij uiteindelijk tot twaalf jaar gevangenisstraf werd veroordeeld.

Illusie

“De snelste blanke, en wat dan nog?”, vroeg de - inmiddels overleden - historicus Jan Knippenberg zich in 1995 in Runner's World af in een reconstructie van Osendarp's leven. “Het zegt immers niets. Alsof de twee negers voor hem niet bestonden of althans geen mensen waren. Net als de joden in die tijd in Duitsland geen burgers en korte tijd later geen mensen waren.”

Miguel Janssen groeide in Aruba op als blanke tussen de donkere sprinters. Jarenlang kwam hij voor dat land uit op grote internationale toernooien, waarbij hij onder het leiderschap van sprintgoeroe Henk Kraaijenhof de illusie koesterde ooit op het hoogste mondiale front om medailles mee te kunnen gaan dobbelen. De Nederlandse recordhouder op de 200 meter is er inmiddels achter dat een sprintcarrière niet samengaat met het runnen van twee fitness-zaken, en hoopt op zijn 27ste voor Nederland aan zijn tweede atletiekjeugd te beginnen.

Troy Douglas, een mondiale subtopper, werd door een Haagse losgeweekt van zijn geboorteland Bermuda en heeft met liefst 35 lentes achter de rug eenzelfde gedachte ontwikkeld. Van een EK-start voor Nederland heeft deze 200 en 400 meterloper zich reeds verzekerd. Maar als spil - of, zoals Vijfvinkel hem noemt, trekpaard - van de estafetteploeg mag hij zich nog geen Nederlandse recordhouder noemen, domweg omdat hij het Nederlands paspoort nog niet in zijn bezit heeft. Met 39,04 doken Janssen, Douglas, Patrick van Balkom en Dennis Tilburg zaterdag tijdens de Gouden Spike ruim onder de 39,40 die het kwartet Snoek, Van Balkom, Perri en Van der Vloot twee jaar geleden in Santpoort op de klok bracht.

Voor EK-plaatsing wordt 39 seconden rond gevraagd, maar technisch direkteur Bert Paauw noemde de prestatie 'imposant', zodat hij afvaardiging niet in de weg staat. Vijfvinkel denkt daar anders over: “Als we niet aan de eis voldoen, hebben we in Boedapest niets te zoeken”. Hoe volstrekt anders is de situatie niet geweest in de Nederlandse atletiek.

In de wetenschap dat Janssen en Douglas hun medewerking zouden verleden, vormde Vijfvinkel dit jaar een estafette-selectie van tien man. De zes besten zullen in juli voor een trainingskamp naar Israël vertrekken om zich op de EK voor te bereiden. “Een grote wedstrijd loop je met je vijfde of zesde man. Gezien de blessure-risico's op de sprint, heb je maar veertig procent kans dat je je ideale ploeg kan opstellen.”

Het gevoel

Blessures. Janssen liep na hamstringklachten zaterdag zijn eerste wedstrijd sinds een maand; Tilburg was net op tijd hersteld van een knie-irritatie. En ook Van Balkom en Douglas moeten nog naar de topvorm groeien, reden waarom op verdere progressie wordt vertrouwd. Ofschoon Vijfvinkel 'het gevoel' bepalend noemt voor een geöliede estafette, tracht hij met behulp van een digitale videorecorder zaken als starts en overnames in tijden te rationaliseren. Zoals hij met een rekensom (vier maal een gemiddelde 100 metertijd van 10,40 plus 0.4 seconden bochtenverlies minus het wisselvoordeel van 4x1,15 seconden) uitkomt op 38,55 als een te realiseren piek. “Met 38,57 won Frankrijk tijdens de vorige EK in Helsinki.”

Voor lopers die tegen de individuele limieten aanhikken, vormt de estafette een mooie spingplank. Met name voor plaatsing voor de WK van volgend jaar, met aangescherpte eisen, neemt het belang van de ploeg toe. Maar zoals in het verleden bij de vrouwen vaak is gebleken, kan het individuele belang van de besten gaan overheersen. En verdwijnt 'het gevoel'.

Twee maanden lang is door de selectie wekelijks getraind, maar moest Janssen zich vaak vanwege zijn werk afmelden. “De wissel met Troy trainden we dan bij onze club”, aldus Janssen. Voor vrijdag staat in Rhede nog een limietpoging op de rol. Zonder Douglas die zich van zijn trainer Kraaijenhof op zijn individuele 200 meter moet concentreren. Na vrijdag ligt het samenwerkingsverband even helemaal stil, omdat dan ook de andere leden naar hun topvorm willen toewerken. Na de NK (half juli) is het vervolgens zaak zoveel mogelijk wedstrijden te lopen om de wissels te automatiseren. Zegt Janssen, die de estafette “toch wel aantrekkelijk noemt”, al zou hij de komende weken als individueel atleet aan de EK-eisen voldoen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden