'Nederlands nee bij Oekraïne-referendum kan leiden tot crisis'

Jean-Claude Juncker in het Scheepvaartmuseum in het kader van het EU-Voorzitterschap van Nederland in de eerste helft van 2016. Beeld anp

Als Nederland nee zegt bij het Oekraïne-referendum op 6 april, kan dat leiden tot 'een grote continentale crisis'. Dat zegt de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, vandaag in een interview met NRC.

Volgens Juncker zal Rusland 'de vruchten plukken van een gemakkelijke overwinning' als de Nederlandse kiezer het associatieverdrag tussen Oekraïne en de EU afwijst. Dat zou bovendien koren op de molen zijn van populisten die de Europese Unie willen opblazen. "Laten we het referendum niet veranderen in een referendum over Europa", aldus Juncker. "Ik hoop van harte dat Nederlanders geen nee zullen zeggen om redenen die niets met het verdrag zelf te maken hebben."

Juncker vindt het belangrijk dat Nederlanders goed begrijpen dat de kwestie het Nederlandse belang overstijgt. Hij roept kiezers op om 6 april te 'handelen als een Europese strateeg'. "Ik heb geen kritiek op het politieke systeem in Nederland, of op deze mogelijkheid om zich uit te spreken", aldus Juncker. "Maar ik zeg wel: kijk uit, dit kan het evenwicht in Europa veranderen."

'Impliciete dreigementen'
Op Twitter noemt D66-leider Alexander Pechtold de woorden van Juncker 'impliciete dreigementen waardoor de kiezer nog nooit overtuigd is'. D66 is voorstander van het associatieverdrag en zal er volgens eigen zeggen 'alles aan doen om Nederland te overtuigen voor te stemmen'.

Ook Geert Wilders, die juist tegen het verdrag is, trok van leer tegen de voorzitter van de Europese Commissie. "De intimidatie van de EU-elite begint weer. Maar het zal ze niet meer helpen. Nederland zegt nee."

Heftig nationaal debat
Het referendum gaat officieel over de vraag of het terecht is dat het Nederlandse parlement akkoord is gegaan met het associatieverdrag met Oekraïne, een verdrag dat politieke en economische samenwerking met het land makkelijker maakt.

Maar zelfs als Nederland op 6 april massaal 'nee' stemt tegen verdrag, zal dat waarschijnlijk weinig veranderen. Nederland heeft in Europa al voorgestemd. Een weg terug is lastig. Wel kan de kwestie van de handelsvoordelen voor Oekraïne onderwerp worden van een heftig nationaal debat, waarin ook de Tweede Kamerleden die voor het verdrag stemden, weer vol aan de bak moeten om burgers te overtuigen van het nut. Met dank aan de eurosceptische coalitie van het Burgercomité-EU, GeenStijl en het Forum voor Democratie, die de benodigde handtekeningen voor het referendum verzamelden.

Debat is goed voor de democratie, zeggen de voorstanders van volksraadplegingen. Maar wanneer de regering straks alleen maar kan volhouden dat dit Europese verdrag er toch moet komen, is de opgepepte kiezer juist extra teleurgesteld, zeggen tegenstanders van referenda.

Nog lang geen EU-lid

Een EU-Associatieverdrag met Oekraïne, dat Nederland steunt, biedt een bevriend land handelsvoordelen. Een open deur naar een EU-lidmaatschap is het echter niet. Soms zijn dergelijke verdragen bedoeld om landen aan de grenzen van de EU iets te bieden, maar toch buiten de deur te houden. Snelle uitbreiding van de EU zit er sowieso niet in. De nieuwe Europese Commissie beloofde de komende vijf jaren geen enkel land uit te nodigen.

Dat een Associatieverdrag geen toekomstig EU-lidmaatschap garandeert, weet Turkije al te goed. Dat land was met een kandidaat-lidmaatschap zelfs een stap verder, voordat duidelijk werd dat een EU-lidmaatschap er niet in zat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden