Nederlands natuurherstel is wereldwijd voorbeeld

null Beeld WNF
Beeld WNF

Wereldwijd gaat het nog beroerd met de natuur, maar Nederland vormt een gunstige uitzondering. In ons land zijn de dierpopulaties de afgelopen kwart eeuw met 22 procent toegenomen. Vooral zoogdieren, vogels en reptielen zijn bezig aan een comeback.

Het goede nieuws is op te maken uit het 'Living Planet Report 2014', waarin het internationale Wereld Natuur Fonds (WNF) tweejaarlijks de staat van de aarde beschrijft. De kwaliteit van de natuur komt aan bod, maar ook het beslag dat de mens op de natuur legt. Dit jaar is voor het eerst een verfijnde rekenmethode toegepast. In vorige edities vervuilden de cijfers uit Noord-Amerika en West-Europa het beeld, vooral de aantallen aanwezige vogels, omdat in die werelddelen beter en door meer mensen wordt geteld. In de versie die vandaag uitkomt, is dit vertekende beeld gecorrigeerd.

"Uitkomst is wel dat het wereldwijd nóg slechter met de soortenrijkdom is gesteld dan gedacht", zegt Natasja Oerlemans van WNF. "De populaties wilde dieren zijn de afgelopen veertig jaar met gemiddeld 52 procent afgenomen." Latijns-Amerika spant de kroon met een afname van 83 procent, op de voet gevolgd door Zuidoost-Azië.

"Belangrijkste oorzaken zijn de vernietiging van leefgebied, jacht, stroperij en overbevissing." Maar ook de klimaatverandering eist zijn tol. Volgens Oerlemans staan diersoorten die in zoet water leven het meest onder druk. "In meren, moerassen en rivieren zijn de populaties vissen, reptielen en amfibieën met 76 procent gedaald." De afname is gemiddeld bijna twee keer zo groot als van diersoorten in oceanen en op land die beide met 39 procent achteruit zijn gegaan.

Biodiversiteit
Toch zijn er volgens haar ook lichtpuntjes. In gebieden die beschermd worden, is de achteruitgang wereldwijd veel minder sterk, maar toch nog zo'n 18 procent. "Die teruggang wordt vooral veroorzaakt door stroperij in deze reservaten, maar ook doordat, zoals in Nederland, de omliggende gebieden van de reservaten van belang zijn. Een grutto mag dan gedijen in een natuurgebied, maar als de boer in de omliggende weilanden te vroeg maait, veel kunstmest gebruikt of gif spuit, heeft dit een negatieve invloed."

Opvallend is de toename van biodiversiteit in eigen land. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldde begin september al voorzichtig dat er minder dier- en plantensoorten bedreigd worden, maar dat onderzoek betrof alleen een aantal soorten die strikt beschermd worden. Het CBS concludeert in een rapport dat ook vandaag uitkomt, dat de natuur zich sinds 1990 door allerlei maatregelen voorzichtig maar breed herstelt.

null Beeld Trouw. Bron: WNF
Beeld Trouw. Bron: WNF
null Beeld WNF
Beeld WNF

Daarbij past wel de aantekening dat juist in Nederland de biodiversiteit er zeer slecht aan toe was. Slechts 15 procent van de oorspronkelijke natuur is bewaard gebleven, in andere Europese landen ligt dit op 40 procent. Vanuit dit dal zijn de dierpopulaties in Nederland de afgelopen 25 jaar weer met 22 procent toegenomen, vooral zoogdieren, vogels en reptielen. Zo gaan sinds 1990 de lepelaar, grauwe kiekendief en kerkuil weer vooruit.

"Het mooie van deze cijfers is dat ze aantonen dat herstel van beschadigd gebied mogelijk is", zegt Oerlemans. "Natuur in reservaten doet het beter dan natuur die niet beschermd is, en aanvullende maatregelen zoals minder verontreinigde uitstoot hebben zin." Nederland is wat dit betreft een voorbeeld voor andere landen.

Als het gaat om het gebruik van natuurlijke bronnen doet Nederland het trouwens een stuk slechter. Ons land staat op de twaalfde plaats van landen met een grote 'ecologische voetafdruk', waarmee het menselijk beslag op ecosystemen wordt uitgedrukt. Als iedereen zou leven als een Nederlander, dan is er drieënhalve aardbol nodig. Nederland kan het dan beter doen in het herstel van de eigen natuur, de rol in internationaal verband blijft enorm, in negatieve zin welteverstaan.

Lepelaar in de lift

Het aantal broedparen van lepelaars in Nederland zit weer ruim op het niveau van eind negentiende eeuw: meer dan duizend. In de jaren zestig was de populatie door giftig oppervlaktewater nog gedecimeerd tot enkele broedparen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden