Nederlands Kamerkoor en Asko

Klassiek

Bosch Requiem |Schönberg ****

De Sint-Janskathedraal van 's-Hertogenbosch is een prachtige plek voor de uitvoering van een dodenmis. Hier ging op vrijdagavond het intrigerende 'Bosch Requiem' van Rob Zuidam in première. Dezelfde plek waar 497 jaar geleden een gezongen uitvaartmis gehouden werd voor de schilder Jheronimus Bosch.

Nog drie jaar en dan vieren we diens 500ste sterfdag. Al sinds 2010 is er daarom in Den Bosch rondom Allerzielen een cultureel programma, met steeds een requiem - oud of nieuw - voor de schilder als brandpunt.

In de droeve regen klonk vrijdagavond buiten al muziek. Jos van Belkom speelde vooraf op het Sint-Jansbeiaard treurmuziek van Händel, Chopin, Cherubini, Schubert en een nieuw stuk van Pol van den Berg. In de kathedraal ging het daarna verder met het grote orgel waarop Ruud Huijbregts muziek van Hendrik Andriessen, Daan Manneke en Benard Bartelink uitvoerde.

En daarna doofden de lichten en klonk van ver het 'Lux aeterna' (1966) voor het zestienstemmig koor van Ligeti. Het Nederlands Kamerkoor werd in een onzichtbare zijkapel gedirigeerd door Reinbert de Leeuw. Verwaaide, ijle verweg-klanken waar Zuidam later in zijn eigen 'Lux aeterna'-gedeelte ingenieus aan vastknoopte.

Tussen Ligeti en Zuidam in vertelde Louise Fresco over de monsters van Bosch met verrassende verwijzigingen naar genetische modificatie. En daarna was de kerk voor Zuidam, die daar op zijn geheel eigen wijze bezit van nam.

Tegen een achtergrond van kopergeschal en gekke glissandi wist Zuidam direct een eigen sfeer op te roepen. Angstig door-elkaar-geprevel in het Requiem aeternam, maakte plaats voor serene rust bij de woorden 'lux perpetua' waar Zuidam tingelende klokjes à la Arvo Pärt inzette.

Zuidam schuwt de lyriek niet. Vooral voor de vier solozangers heeft hij schitterende partijen geschreven, met als hoogtepunt een extatisch 'Hosanna in excelsis' voor koor en bariton Thomas Oliemans. Bijzonder is de bijdrage van Monica Germino die met haar elektrische viool hoog achter het koor opdoemt. Haar uitgebreide 'Dies irae'-bijdrage krijgt in de rustiger delen trekjes van een Bach-partita.

En zo vallen we in dit requiem van de ene verrassing in de andere: schitterende waaiers van klanken in het 'Sanctus' en heuse gregoriaanse gezangen in het 'In paradisum', afgewisseld met smeltende hoge vrouwenstemmen als het over het koor der engelen gaat. De orkestratie is heel zorgvuldig gedaan en voegt echt iets toe aan de teksten, mooi uitgevoerd bovendien. Als aan het eind alt Helena Rasker nog een keer 'rrrrrrrequiem' laat rollen en als daarna dat onaardse glissando van het begin als een echo terugkomt, dan heb je echt het gevoel een bizarre Bosch-reis in klanken gemaakt te hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden