Nederlanders zijn kampioen zitten

De hoge zitscore van tieners komt vooral door de schoolbanken, het huiswerk en het gebruik van computer of tablet. Beeld anp
De hoge zitscore van tieners komt vooral door de schoolbanken, het huiswerk en het gebruik van computer of tablet.Beeld anp

Nergens anders in Europa zitten mensen dagelijks zo lang als in Nederland. Vooral op schooldagen komen tieners nauwelijks uit hun stoel.

Nieuwe cijfers van de Leefstijlmonitor laten zien dat de gemiddelde Nederlander bijna 9 uur sedentair gedrag vertoont - de wetenschappelijke term voor zitten. Tieners scoren hoger dan alle andere leeftijdscategorieën: bijna 10,5 uur. Op schooldagen ligt het gemiddelde zelfs op 11 uur. Met 8 uur slaap in een etmaal blijft er daardoor weinig tijd over om te bewegen.

Jonge kinderen bewegen duidelijk meer en wie eenmaal volwassen is, gaat steeds minder zitten op een dag. Anders dan verwacht geldt dit ook voor tachtig-plussers: die zitten dagelijks minder uren dan zeventigers. De gemiddelde man zit dagelijks iets langer dan vrouwen.

De Leefstijlmonitor is een samenwerkingsverband van gezondheidsorganisatie RIVM, het Centraal Bureau voor de Statistiek en VeiligheidNL. De organisaties signaleren dat de hoge zitscore van tieners vooral komt door de schoolbanken, het huiswerk en het gebruik van computer of tablet.

Koploper
Het RIVM vermoedt dat Nederlanders meer zitten dan vroeger, maar omdat het zitgedrag voorheen niet zo duidelijk werd gemeten, is daarvoor geen definitief bewijs. Er is nog hoop voor zittende jongeren: het aandeel Nederlanders ouder dan 18 jaar dat voldoet aan de nationale beweegnorm (minstens vijf keer per week een half uur matig intensief bewegen) is de laatste zes jaar niet gedaald. De helft van de volwassenen haalt de norm. Blijkbaar kwam een eerdere lichting tieners wel in beweging na het eindexamen.

Omdat ook andere landen het zitgedrag inmiddels op dezelfde manier navragen bij hun inwoners, heeft de Europese Unie een eerste vergelijking kunnen maken. Uit deze Eurobarometer blijkt dat de Nederlander duidelijk koploper is met zitten. Net als in Denemarken zit hier een kwart van de volwassenen meer dan 8,5 uur per dag. Maar bij de tweede groep - mensen die dagelijks tussen de 5,5 en 8,5 uur zitten - scoort Nederland net iets hoger: 37 procent tegen 34 procent van de Denen.

Portugezen, Italianen en Spanjaarden kennen de minste probleemzitters: 6 procent zit in die landen dagelijks meer dan 8,5 uur. In de categorie lichtere probleemzitters scoort Portugal het beste van de drie. Bovenaan de ranglijst van het minste zitgedrag staan relatief veel armere lidstaten, waar computers en tablets vermoedelijk minder algemeen beschikbaar zijn.

Hoe moet het wel? De schoolarchitect.
"In veel scholen zit het gymlokaal helemaal achteraan, vaak niet te zien als je binnenkomt", zegt de Rotterdamse architect Theo Kupers. Voor een nieuw schoolgebouw in Rotterdam draaide hij het om: de twee gymzalen staan in het midden van het complex. "En ze zijn verbonden via de entree van de school met een glazen wand. Dus iedereen die daar binnenkomt, ziet de gymzaal en de kans is groot dat men daardoor ook zin krijgt om zelf te gaan bewegen."

Voor een basisschool in Duivendrecht ontwierp Kupers een gebouw waar de leerlingen binnenin een rondje kunnen lopen, een activiteit die de leerkrachten inpassen in hun lessen. "Je kunt het als architect nog zo mooi bedenken, je bent afhankelijk van degenen die het uitvoeren." Die school heeft veel uitgangen: buitenspelen kan overal. "De zogeheten groene buitenruimte is heel populair bij scholen", noteert Kupers. "Leg ergens een paar boomstammen neer, en je zult zien dat kinderen er tegen aan hangen, omheen lopen of op klimmen. Verdeel het plein in verschillende zones om de kinderen te stimuleren te bewegen. Je merkt dat er steeds meer inzicht is dat niet ieder kinderlichaam erop gebouwd is de hele tijd in een stoel te zitten. Vooral voor het leren van jongens is beweging nodig."

Gemeentes willen allemaal zo'n stimulerende buitenruimtes, maar geld is er niet altijd voor. "Een school moet al mooi zijn, duurzaam en dergelijke: men denkt vaak dat het zogeheten 'groene' wel vanzelf komt. Dan moet je creatief zijn: als je voor een nieuw plein een boom neerhaalt, gooi die dan niet direct in de versnippering maar kijk of de boom ook op het nieuwe plein kan komen te liggen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden