Reportage

Nederlanders doen maar wat graag zaken in Ethiopië

Twee meubelmakers van het Nederlandse bedrijf Passion Furniture aan het werk in de fabriekshal in Debre Zeit.

In Ethiopië zijn meer dan 130 Nederlandse bedrijven actief. De economische banden tussen de landen gaan ver terug en zijn innig.

De Nederlandse driekleur wappert naast de Ethiopische vlag bij de ingang van het bedrijf Passion Furniture aan de rand van het stadje Debre Zeit. In de fabriekshal van de Nederlandse keukenfabriek werken vijftien timmermensen met moderne machines en gereedschap aan een variëteit aan meubels.

Sinds deze maand zijn de banden tussen buurlanden Ethiopië en Eritrea, jarenlang gezworen vijanden, aangehaald. Er lijkt een nieuwe democratische en liberalere wind in Ethiopië te waaien en het Nederlandse bedrijfsleven hoopt daarvan te profiteren.

Bedrijfsleider Theo Roelofsen toont een lange tweedeurskeukenkast, een plaatje van perfectie. Maar dat ging niet zonder slag of stoot. Er zijn in totaal vijf deuren voor gemaakt waarvan er drie werden afgekeurd. "Een kiertje hier en daar, niet helemaal recht en lijmsporen. Dat vinden werklieden hier geen probleem, terwijl ik hamer op perfectie want het bedrijf wil kwaliteit leveren. Gelukkig gaat het dankzij intensieve training steeds beter."

Een gedegen vakopleiding voor houtbewerker of interieurbouwer is er niet in Ethiopië. Passion Furniture leidt daarom zelf - in samenwerking met een roc in Nederland - Ethiopische leerlingen op. "Er bestaan legio mogelijkheden voor ondernemers in Ethiopië, ook al is het niet altijd makkelijk om zaken te doen. Bovendien kunnen we echt een verschil maken voor de bevolking", aldus Roelofsen.

Doof

Het bedrijf produceert voor de lokale markt, een fors afzetgebied met een bevolking van ruim honderd miljoen mensen. Bijna de helft van de werknemers bij Passion Furniture is doof. In Ethiopië zijn werkkansen voor mensen met een beperking uiterst gering. "Zij zijn - net als de anderen - hardwerkende meubelmakers", merkt Roelofsen op. "Ik moet alleen wel doventaal leren."

Debre Zeit ligt zo'n 60 kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Addis Abeba en is omringd door akkers. Er bevinden zich tal van Nederlandse ondernemingen in die plaats. In Ethiopië zijn er meer dan 130 Nederlandse bedrijven, vooral actief in de land - en tuinbouw en productie van gebruiksartikelen. Van alle EU-landen is Nederland de grootste investeerder.

De economische banden tussen Ethiopië en Nederland bestaan al lang, dit jaar precies 90 jaar. In 1928 werd daartoe een verdrag gesloten namens Zaouditou, koningin der koningen van Ethiopië en Wilhelmina, koningin der Nederlanden.

De Ethiopische regering wil op grote schaal industrialiseren en daarvoor worden overal bedrijfsterreinen aangelegd. Belachew Mekuria, baas van de Ethiopische investeringscommissie, verliest daarbij de landbouw niet uit het oog. "Nederland speelt een cruciale rol in de landbouw van Ethiopië. Zo'n 80 procent van onze boeren produceert alleen voor eigen gebruik. We hebben behoefte aan kennis en technologie uit Nederland om voldoende voedsel voor de bevolking te verbouwen." Momenteel zijn zo'n acht miljoen Ethiopiërs nog altijd op voedselhulp aangewezen.

Ethiopië is voor Nederlandse ondernemers aantrekkelijk omdat het land zelf weinig produceert. Gerard van der Wal zette in 2011 samen met zijn vrouw in Debre Zeit de onderneming Crown verpakkingen op. Met vier machines beheerst het bedrijf zo'n 85 procent van de verpakkingsmarkt. "De bureaucratie is een kwestie van de lange adem", vertelt Van der Wal in de kantine van zijn bedrijf waar werknemers aanschuiven voor de lunch. "Maar als je volhardt, lukt het uiteindelijk wel."

Handelsbalans

Het gebrek aan productie zorgt ervoor dat Ethiopië vijf keer zoveel importeert als exporteert waardoor de handelsbalans totaal uit evenwicht is. Er is een chronisch tekort aan buitenlandse valuta ontstaan waar vooral kleinere bedrijven onder lijden. Van der Wal: "Laatst kostte het zoveel tijd om dollars te krijgen van de bank dat ik mijn grondstoffen pas twee dagen voordat mijn voorraad op was, binnenkreeg. Zenuwslopend."

Ethiopië kent geen minimumloon. Door lage salarissen is het land aantrekkelijk voor investeerders. Van der Wal informeerde bij buitenlandse ondernemingen wat ze boden. "Ik heb nauwelijks verloop en mensen van andere bedrijven kloppen aan voor een baan. Dus ik denk dat ik met mijn lonen goed zit", zegt hij met een tevreden grijns.

Naast bureaucratie en gebrek aan goed geschoold personeel is investeren in Ethiopië niet zonder risico's. Dat ervoeren in 2016 buitenlandse bedrijven toen ze doelwit werden van gewelddadige protesten tegen de regering. Vooral in Oromia - de deelstaat waarin ook Debre Zeit ligt - koelden demonstranten hun woede op enkele ondernemingen waaronder ook het Nederlandse bedrijf Africajuice, dat vruchtensap produceert.

Harry van Neer, directeur van Africajuice, was toen in Ethiopië. "Onze eerste reactie was: We kappen ermee. Uiteindelijk zijn we toch weer gaan opbouwen maar we zoeken nog altijd een kapitaalinjectie om op het niveau van voor de aanval te komen", vertelt hij tijdens een bezoek aan Addis Abeba.

Hoopvol

Demonstranten meenden dat buitenlandse bedrijven onder een hoedje speelden met het totalitaire bewind dat land onteigende en het vervolgens aan investeerders gaf. De protesten zorgden er uiteindelijk voor dat enkele maanden geleden de hervormingsgezinde Abyi Ahmed premier werd. Van Neer: "De ontwikkelingen zijn hoopvol. Wij hebben geleerd een grotere financiële buffer in te bouwen want het kan allemaal heel anders verlopen dan verwacht in Ethiopië."

Lees ook:

Historische toenadering tussen Ethiopië en Eritrea

Voor het eerst in lange tijd zitten de leiders van Ethiopië en Eritrea samen aan tafel. Er gloort vrede en economisch gewin. 

Addis Abeba is het bruisende hart van Afrika

De laatste aflevering van onze serie over nieuwe wereldsteden: de Ethiopische swing verovert de wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden