Nederlander haalt schouders op voor opkomstdrempel

Illustratie bij het Oekraïne-referendum.Beeld Anp

Het referendum over het verdrag met Oekraïne nadert, toch weten veel Nederlanders nog niet of ze voor of tegen gaan stemmen. Campagnes kunnen het verschil maken, concludeert het Kieskompas, maar die komen traag op gang.

Kom op met die campagnes, lijken Nederlanders te zeggen, overtuig mij. Wat je ze ook vraagt over Oekraïne of de EU, ze antwoorden in groten getale dat ze nog geen mening hebben. Dat bleek afgelopen week uit onderzoek van Ipsos in samenwerking met Trouw en Kieskompas, onder een representatieve groep Nederlanders. Uit een analyse van de gegevens concludeert Kieskompas dat een campagne voor het referendum de meningen nog sterk kan beïnvloeden.

Langzaam komen de campagnes voor en tegen het handelsverdrag met Oekraïne op stoom. Kranten schrijven erover, zaaltjes lopen vol. Behalve de vraag of de EU een handelsverdrag zou moeten sluiten met Oekraïne gaat de discussie over andere zaken: de vraag of de EU moet worden uitgebreid, of een referendum een geëigend middel is om tot een besluit te komen en over de vraag of voorstanders wellicht beter niet kunnen stemmen, in de hoop dat het referendum ongeldig wordt.

Kieskompas
Ja- of Nee-kamp? Bepaal uw standpunt aan de hand van deze stellingen in het Kieskompas referendum Oekraïne.

Het mag de krantenkolommen beheersen, voor kiezers speelt de opkomstdrempel amper een rol. Ongeveer 60 procent van de bevolking stelt dat die geen/weinig invloed heeft op zijn besluit om wel of niet te stemmen. Er is bijna 17 procent voor wie dat juist wel het geval is.

Gaat het om een afweging van de argumenten, dan zegt een meerderheid van de Nederlanders dat de EU eerst andere problemen moet oplossen, voor het verdragen sluit met andere landen; 64,6 procent vindt dit. Onder hen zijn relatief meer lager- dan hogeropgeleiden. Worden ze uitgesplitst naar partijvoorkeur, dan blijken vooral aanhangers van PVV, SP en SGP voorstander van het idee dat men eerst de eigen sores aanpakt. Onder de SGP-kiezers is niemand te vinden die vindt dat de EU prima de eigen problemen te lijf kan én handelsverdragen kan sluiten.

Dat het volk via een referendum meebeslist over belangrijke ontwikkelingen, vindt een meerderheid wel prima. Slechts iets meer dan een op de tien Nederlanders (11,8 procent) vindt dat een referendum geen middel is om een besluit te nemen over belangrijke beslissingen. Die tegenstanders van referenda zijn relatief vaker mensen die een studie volgden aan een hogeschool of universiteit.

De meeste steun voor het gebruik van referenda om kiezers beslissingen voor te leggen is te vinden onder stemmers van 50Plus (92 procent), zwevende kiezers (72,7 procent), de Partij voor de Dieren (68,2 procent) en de PVV (85,5 procent).

'Verstand: Nee. Gevoel: Ja'

Monique Hoekstra, 50, secretaresse in de zorg

"Bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer word je gebombardeerd met informatie, maar bij dit verdrag met Oekraïne moet je echt moeite doen om je erin te verdiepen. Ik ben wel voor referenda, als het om iets gaat in je eigen land, in je eigen stad. Oekraïne is letterlijk wel erg ver weg. Maar we hebben hier stemrecht, en we hebben dus op zijn minst de plicht, of misschien beter gezegd, de verantwoordelijkheid, om erover na te denken.

Maar ik weet nog niet of ik ga. Wie ben ik nou om iets over Oekraïne te vinden? Wat ik ervan hoor, is een 'nee' een klap in het gezicht van Oekraïners die zo hun best hebben gedaan uit de misère te komen. Maar er is ook corruptie, en als je de EU ziet als een vereniging, is het helemaal niet zo gek om voorwaarden aan samenwerking te stellen. Mijn verstand zegt nee, ze moeten wel een aantal zaken op orde hebben. Maar mijn gevoel zegt ja, ik gun het ze, ik wil ze helpen. Ik moet me goed informeren om met goed fatsoen een 'oordeel' te kunnen vellen, maar ik neig naar nee. Als ik op 6 april nog niet goed mijn mening kan geven, dan stem ik niet. Maar dat gaat in tegen mijn principe."

Monique HoekstraBeeld Trouw

'Ze moeten doen wat ik zeg'

Jur Vis, 44, tekstschrijver

"Referenda zijn fantastisch, je zou er veel meer kunnen houden, via internet en DigiD. Dan erger je je minder, als je mening vaker wordt gevraagd. Maar er moet wel naar de stem van de burgers worden geluisterd, en dat is het probleem. Het maakt niet uit wat we stemmen, de burger wordt toch niet gehoord. Er gebeurt wat politici willen, die gaan gewoon maar door. Maar toch ga ik stemmen op 6 april, ik ben zeer gemotiveerd. Ik ben pro-Nederland, dat moet je niet uit handen geven.

"Wat moet Oekraïne met de EU? Het land houdt zich niet aan mensenrechten, ze hebben heel andere waarden en normen. Daar kunnen we niks mee. Er is corruptie daar, en dat moeten we niet met zo'n verdrag legaliseren. Voor de handel met Oekraïne is dat verdrag helemaal niet nodig. Je kunt ook gewoon tussen twee landen afspraken maken, zonder Brussel. Het is echt schandalig hoe de burger op het verkeerde been wordt gezet. Ik ben niet alleen tegen dit verdrag, maar ook tegen de EU. Politici moeten doen wat ik zeg, en als ze niet doen wat ik zeg, dan doen ze iets fout. Ik weet ook wel dat niet iedereen vindt wat ik vind, ik ben redelijk rechts ingesteld, maar ze moeten doen wat de grootste groep vindt."

Jur Vis.Beeld Trouw
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden