Nederland zakt opnieuw op ranglijst kloof mannen en vrouwen

Uit een serie ikonen over de gelijkheid en ongelijkheid. http://www.yangliudesign.com/ http://news.distractify.com/people/yang-liu-man-meets-woman/ Beeld http://www.yangliudesign.com/

Nederland is weer een plaats gezakt op de Global Gender Gap Index, een ranglijst die inzicht geeft in de wereldwijde ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. De lijst wordt dit jaar voor de negende keer uitgebracht door het World Economic Forum (WEF). Nederland staat nu op de 14e plaats, een lager dan vorig jaar. In 2012 stond ons land nog op de 11e plaats.

Voor het samenstellen van de Global Gender Gap Index vergeleek het World Economic Forum 142 landen op vier aspecten van ongelijkheid: economische participatie, toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en politieke macht.

Dan blijkt dat Nederland niet zozeer slechter presteert, maar dat andere landen het beter doen en Nederland zo verder verdringen uit de toptien. IJsland staat daarentegen onverslagen op de eerste plaats en heeft volgens het rapport dus de kleinste kloof tussen mannen en vrouwen.

Volgens het rapport werken Nederlandse vrouwen vaker in deeltijd, en minder vaak in leidinggevende functies. Bovendien krijgen ze minder betaald in gelijkwaardige beroepen.

Er is een kleine toename in de politieke invloed van Nederlandse vrouwen, bijna de helft van de vrouwelijke ministersposten in het huidige kabinet wordt door vrouwen ingenomen. Dit blijkt van groot belang voor het onderzoek, landen met veel vrouwelijke parlementsleden, zoals Rwanda, eindigen hoog in de lijst.

Nederland doet het goed als het gaat om gezondheid en onderwijs, mannen en vrouwen gaan hier bijna gelijk op. Op deelname aan onderwijs doen vrouwen het in Nederland zelfs beter dan mannen, alleen in Scandinavische landen is de dominantie van vrouwen in het hoger onderwijs groter.

"Het verkrijgen van gelijkheid is belangrijk om economische redenen", zegt Klaus Schwab, oprichter en voorzitter van het World Economic Forum. "En nog belangrijker is dat gelijkheid van man en vrouw een zaak van gerechtigheid is."

toptien gap Beeld Trouw

Korrel zout
Eelco Wierda, senior beleidsmedewerker en adviseur bij Atria, kennisinstituut voor vrouwenemancipatie, benadrukt dat dit soort wereldwijde rapportages vaak wat onzuiver zijn. Dat heeft alles te maken met de complexiteit van het probleem, maar ook met de onderzoeksmethodes.

Wierda noemt het frappant dat een van de belangrijkste onderwerpen, ongelijk loon voor gelijk werk, op de minst betrouwbare manier is bevraagd. Zo valt in de handleiding van het rapport te lezen dat er enquêtes onder werkgevers zijn gehouden om dit aspect te meten. Een voorbeeldvraag kan dan zijn: "hoe groot is het verschil tussen mannen en vrouwen in uw land/stad/bedrijf? Geef een cijfer van 1 tot 10." Dit soort rapportages dienen volgens Wierda met de nodige korrels zout genomen te worden, niet in de laatste plaats vanwege de sociaal wenselijke antwoorden.

Maatschappelijk mechanisme
De ranglijst is dus wat kort door de bocht. Wierda:"Het is niet voor niets dat we hier al zo lang mee aanmodderen. Het gaat om taaie mechanismes die lastig te doorbreken zijn." Dat heeft volgens hem te maken met de rol van de samenleving, maar ook met de individuele keuzeverantwoordelijkheid van vrouwen. Er zijn nu eenmaal meer vrouwen die deeltijd werken dan mannen. Daarnaast hebben mannen meer werkervaring en blijven ze langer bij dezelfde werknemer.

Vrouwen gaan in veel gevallen minder werken als ze moeder worden en onderbreken hun carrière vaker dan mannen. Vanuit dat oogpunt vallen de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) eerder dit jaar te verklaren. De loonkloof tussen mannen en vrouwen in de leeftijdscategorie van 50 tot 55 jaar is maar liefst 24 procent, terwijl dat in de groep van 20 tot 25 jaar slechts 1 procent is.

Bovendien worden vrouwenberoepen doorgaans slechter beloond dan mannenberoepen. Onderzoek uit 2011 van het AIAS (Amsterdam Institute for Advanced Labour Industries) wees al uit dat mannen en vrouwen in vrouwenberoepen slechts 93 procent van het loon van mannen en vrouwen in mannenberoepen verdienen. Zo verdient bijvoorbeeld een chirurg (typisch mannenberoep) beter dan een sociaal-pedagogisch hulpverlener (typisch vrouwenberoep).

Als je de cijfers van alle beroepen op één hoop gooit, lijkt de kloof automatisch groter. Wierda: "Dat wil niet zeggen dat het niet problematisch is, maar we moeten ons realiseren dat het naast een beloningsongelijkheid vooral een maatschappelijk mechanisme is."

Keuzes aanmoedigen
Precies tegen dat maatschappelijke mechanisme zou de politiek kunnen optreden. Vrouwen kiezen ervoor om minder te gaan werken als ze kinderen krijgen, maar wat als we dat nu eens omdraaien: geeft de Nederlandse samenleving vrouwen wel genoeg ruimte om een andere keuze te maken? Of, langs de andere kant, moedigen we mannen wel genoeg aan om parttime te gaan werken?

In Zweden, waar kinderopvang gratis is, lukt dat beter. Daar zitten natuurlijk haken en ogen aan, de Zweedse belastingen zijn veel hoger, maar het geeft volgens Wierda wel een ander signaal af. "Wij zijn een samenleving waarin de selectie gemaakt wordt voor je veertigste. Vrouwen die daarna willen instromen, vinden lastig een fulltime baan. De emancipatie bijt zichzelf zo steeds in haar eigen staart."

Trend Nederland uit rapport Global Gender Gap Report 2014 Beeld Trouw
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden