Nederland wordt ingehaald door China

Europa moet de huidige

Innovatie is nodig om ons snel uit deze financiële crisis te helpen. We moeten nieuwe producten ontwikkelen en een nieuwe vraag creëren. Dat zegt de Sloveen Janez Potocnik. Hij moet dat ook wel zeggen, want hij is de Europees commissaris voor wetenschappelijk onderzoek en technologische ontwikkeling. Maar het is voor Potocnik meer dan een loze kreet. „Het beste voorbeeld dat we hebben, is Finland in de jaren negentig. Toen het zijn belangrijkste exportmarkt, de Sovjet-Unie, ineen zag storten, heeft Finland het roer omgegooid en zijn kaarten gezet op onderzoek, ontwikkeling en innovatie.”

Finland behoort nu tot de meest innovatieve Europese economieën. Europa moet de huidige financiële crisis aangrijpen om eenzelfde verandering door te maken, zegt de EU-commissaris. „We hebben hervormingen nodig, en het vergt moed die door te voeren.”

Heeft Potocnik het idee dat die moed er ook is bij de EU-leiders? „Ja, daar zijn tekenen van. We gingen al in de richting van duurzame ontwikkeling, schoner en minder energie. En je ziet dat de ontwikkeling van de kenniseconomie ernstig wordt genomen. Het is geen loze kreet meer.”

Potocnik was deze week in Nederland voor overleg met minister van onderwijs en wetenschap Ronald Plasterk. Die staat niet bepaald bekend om zijn grote liefde voor Europa. Kritisch-positief, noemt Plasterk zijn houding jegens de Europese Unie. Maar als er één terrein is waarop Europese samenwerking nodig is, ook volgens Plasterk, is dat wetenschap en technologie.

Brussel heeft een Kaderprogramma voor onderzoek, dat een budget heeft van 52 miljard euro, voor zeven jaar. Een flink bedrag, maar het is nog geen 5 procent van wat er in de lidstaten van de unie aan onderzoek wordt uitgegeven. Het overgrote deel van de middelen wordt uitgegeven in nationale onderzoeksprogramma’s. Brussel zou graag zien dat die wat meer samenwerken.

In het Kaderprogramma worden subsidies gegeven voor Europese samenwerkingsprojecten, maar ook beurzen voor individuele onderzoekers. Vooral over die beurzen is Plasterk enthousiast. Zelf een vermaard wetenschapper, vindt Plasterk dat de beste onderzoeker het meeste geld moet krijgen. Dat is ook het idee achter die beurzen. En Nederland weet veel van die Europese subsidies binnen te halen.

Maar volgens Potocnik heeft Nederland weinig reden tevreden te zijn. De investeringen van overheid en bedrijfsleven in onderzoek en ontwikkeling liggen onder het EU-gemiddelde. Hetzelfde geldt voor het aantal wetenschappelijk onderzoekers per hoofd van de bevolking. En wat betreft het aantal vrouwelijke onderzoekers staat Nederland letterlijk onderaan de Europese ranglijst. Potocnik: „Nederland heeft onderzoekers die behoren tot de wereldtop, maar hun aantal is te klein, onder hen zijn te weinig vrouwen, en ze krijgen te weinig geld om bij de wereldtop te blijven. Als je kijkt naar de investeringen in onderzoek en ontwikkeling als percentage van het nationaal inkomen, zal Nederland binnen twee jaar worden ingehaald door China.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden