Nederland wil Romeinse grens zichtbaar maken

Lobby voor plaatsing op Werelderfgoedlijst van Unesco Staatssecretaris wil samen met Duitsers optrekken

Archeoloog Tom Hazenberg staat aan de rand van een enorme bak zwart zand te genieten. "Hier in het Leidse Roomburg stond vroeger een Romeinse kazerne."

Hij wijst naar een berg natte modder in de verte. De gemeente bouwt er een park met de nederzetting als thema. "Die ophopingen zijn de originele contouren van Castellum Matilo. Er komt zelfs een gracht omheen en met een beetje fantasie is er een complete samenleving te zien." Uiteindelijk wordt het een groot grasveld met heuvels en informatieborden die aangeven hoe het er vroeger uitzag.

Hazenberg houdt zich al jaren bezig met de Limes, de noordelijke grens van de Romeinse provincie Germania Inferior (Nedergermanië). Castellum Matilo is daar een onderdeel van. De Limes is genomineerd voor de Werelderfgoedlijst van Unesco. Bijna nergens in Nederland is de grens zichtbaar, maar in de rest van Europa duikt hij wel op.

Zo staat in Groot-Britannië nog steeds de muur van Hadrianus, een tastbare stenen wal van 117 kilometer lang die al op de Unesco-lijst staat. En in Duitsland bevindt zich de Bovengermaanse-Rätische Limes, 770 kilometer lang en eveneens gemarkeerd door een muur. Nederland heeft niet zo'n duidelijke fysieke grens, omdat hier de rivier de Rijn als natuurlijke scheidslijn diende.

Het hele traject van de Nedergermaanse Limes, vierhonderd kilometer tussen Katwijk en het Duitse Vinxtbach, komt in één keer op de Werelderfgoedlijst. Tenminste, als het aan staatssecretaris van cultuur Halbe Zijlstra ligt. Hij heeft zijn Duitse collega's gevraagd om samen op te trekken. Han Weber, de gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland die zich met cultureel erfgoed bezighoudt, verwacht een positieve reactie.

As het allemaal lukt, krijgen de opgravingen van Romeinse forten en legerbases vaker een plek in het straatbeeld. Hazenberg: "Kijk maar naar Leiden. De geschiedenis van de stad is straks in dit park zichtbaar."

Maar ook op andere plaatsen speelt het verleden een rol. Woerden bouwde bijvoorbeeld een parkeergarage op de plek waar grote opgravingen werden gedaan. In die garage zijn foto's te zien van de opgravingen en de voorwerpen die daar zijn gevonden.

De route van de Nedergermaanse Limes moet bekend worden bij het grote publiek, vindt Weber. Hij denkt aan lange fiets- en wandelroutes. "We kunnen geen fysieke lijn laten zien. Om van alle losse initiatieven toch één geheel te maken willen we een herkenbare huisstijl ontwikkelen." Speciale evenementen moeten het project naamsbekendheid geven. Weber: "Ook zonder dat we een echte ruïne kunnen laten zien, moet het verhaal toch weer gaan leven."

Tijdens de bezetting van de lage landen brachten de Romeinen allerlei technologische hoogstandjes mee zoals de centrale verwarming en waterleidingen. Ook introduceerden zij geld. Weber en Hazenberg zijn het erover eens dat het publiek zich dat te weinig realiseert.

"De Romeinen hebben de Nederlandse beschaving in een stroomvesnelling gebracht", onderstreept Hazenberg. "De bezetters brachten een levendige economie mee. Daar hebben we vandaag de dag nog steeds profijt van."

Heeft de Limes een kans bij de Unesco?
Hoe groot de kans is dat de Noordgrens van het Romeinse Rijk ook echt opgenomen wordt, is nog niet duidelijk. Op de tijdelijke lijst van Nederland staan al negen andere projecten, waaronder de Koloniën van Weldadigheid in Drenthe en het Teylers museum in Haarlem. Nederland staat inmiddels met negen objecten op de definitieve Werelderfgoedlijst van Unesco.

Dit zijn het voormalige eiland Schokland, de stelling van Amsterdam, de molens bij Kinderdijk, de haven en de binnenstad van Willemstad op Curaçao, het Ir. D.F. Woudagemaal bij Tacozijl, de droogmakerij De Beemster, het Rietveld-Schöderhuis in Utrecht, de Waddenzee en de grachtengordel van Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden