Nederland werkt zelf samen met omstreden waterbedrijf

Drinkwaterlaboratorium van Vitens in Leeuwarden Beeld anp
Drinkwaterlaboratorium van Vitens in LeeuwardenBeeld anp

De Nederlandse overheid werkt zelf samen met Mekorot, het omstreden nationale waterbedrijf van Israël. Dit terwijl het Nederlandse waterbedrijf Vitens de samenwerking met Mekorot 'politiek te gevoelig' acht en deze week, tot woede van Israël, de banden verbrak.

Mekorot pompt water uit de bezette Westelijke Jordaanoever naar illegale joodse nederzettingen. Desondanks valt het bedrijf volgens minister Timmermans van buitenlandse zaken (PvdA) niet onder het Nederlandse 'ontmoedigingsbeleid' jegens zakendoen met bedrijven die opereren in de nederzettingen.

De samenwerking tussen de Nederlandse overheid en Mekorot houdt concreet in dat Nederland Jordaanse en Palestijnse watertechnici bij het bedrijf traint. Dat gebeurt in het kader van het Middle-East Desalination Research Center, een instituut dat mensen in de Arabische wereld leert om water te ontzilten voor consumptief en industrieel gebruik. Nederland speelde ook een faciliterende rol door Mekorot aanwezig te laten zijn op de door de overheid gesteunde International Water Week, begin november in Amsterdam. Bij die gelegenheid sloten Mekorot en Vitens hun nu verbroken samenwerkingscontract.

Mekorot nam in 1982 bezit van de watervoorraden op de bezette Westelijke Jordaanoever. Bij de Oslo-akkoorden in de jaren negentig werden vervolgens afspraken gemaakt over de verdeling van het schaarse water tussen Israel en de Palestijnen. Twintig jaar later worden de joodse nederzettingen door Mekorot ruim voorzien van water (op afstand zijn ze herkenbaar als groene eilanden), terwijl veel Palestijnse steden in de zomer soms dagenlang zonder water zitten.

Het Nederlandse waterbedrijf Vitens stopte de samenwerking. Maar het ministerie had Vitens laten weten dat het geen punt is om met Mekorot in zee te gaan. De Nederlandse regering steunt samenwerking met Mekorot, dat als innovatief waterbedrijf wordt beschouwd. Uit antwoorden op Kamervragen gisteren blijkt althans dat samenwerking geen probleem is "voor zover die betrekking heeft op activiteiten binnen de Groene Lijn (de grens van 1967, red.) of op activiteiten buiten Israël die niet ten gunste van nederzettingen komen."

Toch werd de Nederlandse ambassadeur in Tel Aviv op het matje geroepen. De klacht: de Nederlandse regering moedigt een boycot tegen Israël aan. Maar de regering had toch geen rol in de boycot door Vitens? Toch wel, vindt Israël. Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) zag immers afgelopen weekend af van een bezoek aan het waterbedrijf na kritische Kamervragen. Want Mekorot was ineens negatief in het nieuws als 'nederzettingenbedrijf'.

"Door het bezoek af te blazen creëert de Nederlandse regering een atmosfeer waarin marginale groepen in Nederland, die een boycot van Israël willen, gedijen", zegt een geïrriteerde woordvoerder van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken.

Dat zou waar kunnen zijn. Vitens zegt dat het mede door de afzegging van Ploumen "tot het inzicht kwam dat mogelijk toekomstige gezamenlijke projecten uiterst moeilijk worden, aangezien deze niet los kunnen worden gezien van de politieke context."

Verwarring over ontmoedigingsbeleid kabinet

Het lijkt erop dat het kabinet niet duidelijk weet voor welke bedrijven het ontmoedigingsbeleid geldt. Recente uitspraken daarover:

Kamerbrief 4 oktober 2013:
"Het kabinet ontmoedigt activiteiten die bijdragen aan de aanleg en instandhouding van nederzettingen of die de aanleg of instandhouding ervan faciliteren."

Premier Rutte afgelopen weekend tegen onze correspondent:
"Er zijn bedrijven die vooral actief zijn in Israël of elders, en ook een paar dingen doen (op de bezette gebieden), dan ligt het ook weer anders."

Minister Timmermans gisteren:
"Wij ontmoedigen alleen bedrijven die in de bezette gebieden willen opereren als er geen overeenstemming is met de Palestijnse Autoriteit."

Rutte afgelopen weekend tegen onze correspondent:
"Mekorot is een ingewikkeld geval omdat dat een soort monopolie is. Dus zou je verbieden om zaken te doen met het waterbedrijf, dan zouden u en ik niet kunnen douchen als we in Israël zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden