Nederland wapent zich digitaal

Commandant Hans Folmer spreekt tijdens de lancering van het Defensie Cyber Commando in 2014. Beeld EPA

Het nieuw opgerichte Defensie Cyber Commando helpt het land te verdedigen tegen cyberaanvallen, maar kan ook zelf digitaal ten strijde trekken.

Nederland bereidt zich voor op digitale oorlogvoering. Is er sprake van een grootschalige cyberaanval dan kan het nieuw opgerichte Defensie Cyber Commando (DCC) het land helpen verdedigen. Daarnaast ontwikkelt het commando ook zelf digitale wapens om aan te kunnen vallen.

Hoewel de eenheid formeel nog niet operationeel is, zijn inmiddels zo’n tachtig militairen en burgers volop aan het trainen. De belangrijkste taak van het DCC is het ondersteunen van militaire operaties van Nederland. De verwachting is dat de cybermilitairen vanaf nu onderdeel zulen zijn van elke buitenlandse missie van Defensie, zegt generaal Hans Folmer, commandant van het Cyber Commando, vandaag in een interview met deze krant.

Aanval en verdediging

Tijdens die missies moeten de cybermilitairen zowel Nederlandse systemen verdedigen, als die van de tegenstander aanvallen als dat nodig is. Denk bijvoorbeeld aan het ter plaatse verstoren van het internetverkeer om te voorkomen dat de plaatselijke bevolking foto’s verspreidt van een vertrekkende patrouille bij de poort van de Nederlandse basis.

De cybermilitairen kunnen ook op verzoek ondersteuning bieden tijdens aanvallen op Nederlands grondgebied. Uit de jaarlijkse rapportages van het Nationaal Cyber Security Centrum, de AIVD en MIVD blijkt telkens weer dat Nederland in de digitale wereld in toenemende mate het doelwit is van aanvallen, waaronder politieke en economische spionage.

“In Nederland is het beleid dat organisaties in principe zelf verantwoordelijk zijn voor hun digitale bescherming”, zegt Folmer. “Maar er kunnen situaties zijn waar wij ondersteuning bieden. Dat zal vooral gaan over aanvallen in het cyberdomein die fysieke schade veroorzaken, slachtoffers maken of voor een ernstige verstoring van de samenleving zorgen.”

Je kunt dan bijvoorbeeld denken aan het spoorwegennet dat door een hack volledig platligt, of het elektriciteitsnetwerk dat niet meer werkt. Vrijwel al die systemen worden tegenwoordig digitaal aangestuurd.

In zo’n geval zal in eerste instantie het Nationaal Cyber Security Centrum inspringen. Maar is het nodig, dan staat ook het Defensie Cyber Commando voor ondersteuning klaar. Dat gebeurt altijd na opdracht van de regering of op verzoek van het ministerie van veiligheid en justitie.

Wapens

De cybermilitairen hebben verschillende wapens tot hun beschikking. Ze worden getraind om te hacken - vanachter de computer kunnen ze bijvoorbeeld de systemen van de tegenstander manipuleren of uitschakelen. Daarvoor worden ook computervirussen ingezet die het commando zelf ontwikkelt. Momenteel worden in een speciaal oefennetwerk, de zogenoemde Cyber Range, de effecten van de malware getest.

Dat is van belang omdat de inzet van digitale wapens, net als bij aanvallen met traditionele wapens, langs de meetlat van het oorlogsrecht wordt gelegd. Het commando mag bijvoorbeeld alleen militaire doelen aanvallen en daarbij niet te veel nevenschade aanrichten. Zoals het traditionele leger moet voorkomen dat het burgerdoelen bombardeert, zo mogen de cybermilitairen niet zomaar veelgebruikte systemen kapotmaken, om daarmee hun militaire doel te bereiken. Folmer: “Bij het opzetten van een aanval kijkt er een jurist mee, en ook achteraf leggen wij verantwoording af over onze inzet.”

Tot nu toe is Nederland relatief terughoudend met het digitaal terugslaan bij aanvallen uit het buitenland. Andere landen zeggen voor een hardere aanpak te kiezen. Zo presenteerde het Verenigd Koninkrijk dit jaar een strategie voor digitale veiligheid die spreekt over het eerder terugslaan bij cyberaanvallen. Dat moet tegenstanders vooral afschrikken.

Folmer ziet de houding van Nederland niet snel veranderen. “Maar het is aan de politiek om daar uitspraken over te doen.”

Lees ook: Een brug kun je hacken in plaats van bombarderen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden