Nederland vrijaf op Dag van de Vrijheid

Mensen op de brug en bootjes volgen het Concert aan de Amstel, het afsluitende concert voor bevrijdingsdag in Amsterdam (2011). Beeld ANP

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei bepleit een andere opzet van Bevrijdingsdag. 'Stel de Tweede Wereldoorlog meer centraal.'

Bevrijdingsdag wordt Dag van de Vrijheid, de Tweede Wereldoorlog staat weer centraal en 5 mei is iedereen vrij, aldus het Nationaal Comité 4 en 5 mei in een 'visiedocument' dat vandaag verschijnt. Vicevoorzitter Jacques Wallage noemt het goed om van tijd tot tijd de invulling van 4 en 5 mei tegen het licht te houden. Maar het comité is ook geschrokken van commentaren uit Joodse kring en de Indisch-Nederlandse gemeenschap, waar te horen viel: 'de herdenking op de Dam is niet voor ons'.

Gebeurtenissen als het bombardement op Rotterdam, de Hongerwinter en Dolle Dinsdag worden als min of meer gezamenlijke ervaringen gezien, maar dat geldt niet voor het isolement waarin Joden en Indische Nederlanders tijdens de oorlog verkeerden. Volgens het comité hebben zij een oorlog-in-de-oorlog meegemaakt, vooral ook door hun kille ontvangst in Nederland na 1945. Hun positie verdient bijzondere aandacht, zodat ook zij zich op de Dam thuis voelen.

Niet alleen de witte bladzijden
Het comité wil ook dat Nederlanders straks niet alleen een beeld hebben van de witte bladzijden uit de oorlog. Wallage wijst erop hoe Nederlanders de andere kant opkeken bij Duitse vergrijpen en hoe zij zonder gêne collaboreerden. Hij zegt in een interview met deze krant dat ook de zwarte bladzijden van de oorlog onderdeel van het collectieve geheugen moeten worden. Het comité wil vasthouden aan het herdenken van alle Nederlandse oorlogsslachtoffers die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Wallage zou 'niet aan nabestaanden van bij vredesmissies gesneuvelde militairen kunnen vertellen dat hun zoon of dochter voortaan niet meer wordt herdacht'. Wel wil het comité de Tweede Wereldoorlog meer centraal stellen. De ervaring van die oorlog moeten we volgens Wallage verbinden met vredesmissies.

Tamelijk ontnuchterende woorden wijdt het comité aan de viering van Bevrijdingsdag en het ontbreken van samenhang met de Dodenherdenking de dag daarvoor. Het noemt de ochtendbijeenkomst met de 5 Mei-lezing 'niet erg overtuigend'. Over de bevrijdingsfestivals vragen de opstellers zich af hoe lang de Ambassadeurs van Vrede tussen de festivals nog kunnen rondvliegen 'totdat ze in een cliché zijn veranderd'.

Inhoudelijke aanpak

Hoewel het afsluitende Concert op de Amstel altijd een groot succes is, is het de vraag of dit onderdeel niet meer inhoudelijk verband kan krijgen met de oorlog. Wallage wil waken voor een 'moraliserende regie', maar een meer inhoudelijke aanpak zou zeer welkom zijn. Hij wijst er overigens op dat het gaat om een discussiestuk dat op verschillende avonden in het land besproken gaat worden.

Om van Bevrijdingsdag echt een dag van betekenis te maken zou iedereen op 5 mei vrij moeten zijn. Het comité vraagt werkgevers en -nemers bij te dragen aan de 'versterking van een gemeenschappelijke identiteit'. Ook de politiek moet een duidelijke keuze maken voor een nationale feestdag. "Wij willen immers geen nieuwe koopzondag creëren, maar een dag vol inhoud."

Trouw-abonnees lezen vandaag het interview met Jacques Wallage in de Verdieping.

Jacques Wallage Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden