Nederland verzweeg fiscale deals

Onder andere staatssecretaris Eric Wiebes van Financien stemde in met het maken van omstreden belastingdeals met multinationals. Beeld ANP

Bewindslieden hielden afspraken met multinationals geheim voor andere Europese landen.

De staatssecretarissen Wijn (2004), Weekers (2011) en Wiebes (2015) hebben ingestemd met het maken van omstreden belastingdeals met multinationals, zonder andere Europese landen daarvan op de hoogte te stellen. Ambtenaren van Financiën waarschuwden intern jarenlang voor de mogelijke gevolgen van die afspraken, zo blijkt uit interne stukken die vorige week zijn vrijgegeven. Toch werd de regeling niet aangepast. Dat is opmerkelijk, aangezien Nederland al in 2003 in Europa had beloofd informatie over deze deals te delen.

De omstreden afspraken stellen bedrijven in staat om grote delen van hun winst onbelast te laten. Nederland benadeelt daarmee andere landen, maar wordt zo zelf een aantrekkelijk vestigingsland voor multinationals.

Informeel-kapitaalafspraken

Het gaat om zogeheten informeel-kapitaalafspraken, die in het buitenland zeer gevoelig liggen. Dat komt doordat Nederland bedrijven in staat stelt ‘als het ware internationaal een gat te trekken’, zo schrijven ambtenaren in een notitie uit 2012. In het rapport wordt een voorbeeld gegeven van een bedrijf dat in Nederland 500 miljoen euro winst boekt, maar door afspraken bij de fiscus slechts 25 miljoen hoeft op te geven. Zie daar het ‘gat’ dat wordt getrokken: het restant van 475 miljoen euro wordt nergens belast.

“Het hoeft geen betoog dat het internationaal trekken van gaten spanning oplevert”, schrijven ambtenaren van de Belastingdienst. En Nederland maakt de zaak nog erger door buitenlandse bedrijven al vooraf toestemming te geven voor de constructie, en vervolgens het thuisland van de bedrijven niet te informeren over die deal, zo stellen de ambtenaren. Vooral het zogeheten Aanspreekpunt Potentiële Buitenlandse Investeringen, dat is opgericht om buitenlandse bedrijven naar Nederland te lokken, maakt veel gebruik van de constructie.

De 'achilleshiel'

Het niet-delen van informatie met andere landen omschrijven de ambtenaren als ‘achilleshiel’ van de deals. Zou Nederland andere landen wel informeren dan zou dat ten koste gaan van ‘de aantrekkelijkheid van het Nederlandse vestigingsklimaat’. Dat bedrijven vanwege de afspraken nauwelijks nog belasting betalen weegt de fiscus niet mee. Uit het rapport: “Voor de Belastingdienst is het effectieve belastingtarief geen relevante omstandigheid.”

Er is al veel langer kritiek op de informeel-kapitaaldeals die Nederland sluit met bedrijven. In 1999 werd de regeling in Europa op een zwarte lijst gezet omdat andere landen worden benadeeld door de regeling. Na jaren van onderhandelen beloofde Nederland in 2003 de regeling aan te passen, zo stelt Martijn Nouwen, die aan de Universiteit van Amsterdam promotieonderzoek doet naar belastingconcurrentie binnen de Europese Unie.

“Destijds moest Nederland van Europa twee dingen doen bij het afgeven van een informeel-kapitaalruling. De in Nederland te betalen belasting juist berekenen en vervolgens het buitenland hierover informeren. Dat eerste heeft de Belastingdienst zeer voortvarend opgepakt. Ik weet niet waarom de Belastingdienst het buitenland vervolgens niet zou hebben geïnformeerd.”

Kamerdebat

Financiën bevestigt dat de afspraak nooit is nagekomen. Volgens een woordvoerder vond Nederland destijds eenzijdig dat er eerst overeenstemming moest komen over alle typen belastingafspraken binnen Europa. Of het andere landen daarvan op de hoogte heeft gesteld is niet duidelijk. Financiën wil niet ingaan op verdere vragen totdat de Tweede Kamer over de kwestie heeft gedebatteerd.

Nouwen benadrukt dat er in die tijd in Europa ook een akkoord lag om informatie over nog veel meer belastingafspraken onderling te delen. “Die brede politieke afspraak is echter niet nageleefd door alle EU-lidstaten. Ik kan mij voorstellen dat Nederland toen ook maar het delen van informatie over de informeel kapitaal-rulings heeft laten zitten.”

Lees ook: Omstreden belastingdeals tussen fiscus en multinationals openbaar

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden