Nederland pleit voor ferme aanpak van cyberspionage, maar de EU wil er niet aan

Minister Ank Bijleveld van defensie (midden). Beeld ANP

Betrapte cyberspionnen blijven vaak ongestraft. Voor een nieuw sanctieregime is geen unanieme EU-steun.

Nederland en zeven andere EU-landen hebben vooralsnog geen resultaat behaald met hun voorstel om daders van cyberspionage Europese sancties te kunnen opleggen. Uit de laatste ontwerp-conclusies van de Europese top van morgen, die zijn ingezien door Trouw, blijkt dat er geen unanieme steun is voor zo’n nieuw sanctieregime.

Aanleiding voor de oproep is de hackpoging bij chemische-wapens-waakhond OPCW in Den Haag, eerder dit jaar, die door de Nederlandse veiligheidsdienst wordt toegeschreven aan Russische spionnen. De Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) was op dat moment bezig met onderzoek naar de moordaanslag met het zenuwgas novitsjok op de Russische oud-spion Skripal en zijn dochter in het Engelse Salisbury.

Maandag besloten de EU-ministers van buitenlandse zaken tot het optuigen van zo’n nieuw sanctieregime voor daders van aanvallen met chemische wapens. Nederland en de andere landen willen dat doortrekken naar cyberaanvallen.

Bij vijandige inbraken in computersystemen en databestanden, al dan niet door zogeheten ‘statelijke actoren’, hebben de overheden die daarvan het slachtoffer zijn nauwelijks juridische mogelijkheden om de daders individueel te straffen. Dat gevoel van machteloosheid zou kunnen verdwijnen als daders rechtstreeks kunnen worden getroffen door bijvoorbeeld inreisverboden of bevriezing van banktegoeden. Uit welk land ze precies komen, zou bij dit soort sancties niet mogen uitmaken.

Behalve Rusland worden onder meer China, Iran en Noord-Korea vaak genoemd als landen vanwaaruit hypermoderne cyberaanvallen worden gepleegd.

Doortastend optreden

Het pleidooi van Nederland werd de afgelopen week gesteund door Denemarken, Estland, Finland, Letland, Litouwen, Roemenië en het Verenigd Koninkrijk. “Het uitblijven van ferme internationale actie geeft het gevoel dat cyberaanvallen onbestraft blijven”, zo schreven deze landen in een informeel document dat in de aanloop naar de top in Brussel circuleerde. Het roept op tot een doortastend optreden, verwijzend naar het OPCW-incident. “Het tempo van de gebeurtenissen is aanzienlijk versneld.”

Direct nadat de Nederlandse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst begin deze maand de hackpoging (uit april) bij de OPCW openbaar maakte, voegde ‘EU-president’ Donald Tusk de kwestie toe aan de agenda van de aanstaande najaars­top. “De Europese Raad veroordeelt de vijandige cyberaanval tegen de OPCW”, staat in de nog vertrouwelijke ontwerp-conclusies. Maar het sanctievoorstel van de acht landen wordt niet genoemd.

Volgens persbureau Reuters zijn onder meer België, Polen en Zweden wel te porren voor het idee maar willen ze eerst nadere discussie. Naar verluidt is Italië de grootste dwarsligger. Als het over Rusland gaat, wil Rome de sanctiecultuur liever verzachten dan verharden.

Stoorzender

Een hoge EU-functionaris sprak gisteren echter met klem tegen dat Italië in deze discussie als stoorzender fungeert. “Ik kan me niet voorstellen dat een lidstaat gekant kan zijn tegen het uitrusten van de EU met instrumenten tegen cyberaanvallen. Die maatregelen zijn helemaal niet gericht tegen Rusland, ze zijn gericht tegen aanvallen van wie dan ook.”

Vooralsnog gaan de 28 regeringsleiders morgen niet verder dan het oproepen tot maatregelen om nationale justitie-autoriteiten en Europol beter uit te rusten voor de nieuwste cybergevaren, onder meer door ‘het samenvoegen van apparatuur, versterkte partnerschappen met de private sector, samenwerking tussen agentschappen en verbeterde toegang tot data’, zo valt in de ontwerp-conclusies te lezen.

Lees ook:

Wat we weten over de Russische hackaanval tegen de OPCW

Nederland heeft dit voorjaar een Russische cyberaanval tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) verijdeld. Met een ongekende openheid maakte minister Ank Bijleveld van Defensie vandaag details van de operatie bekend. Vier Russische militaire spionnen zijn Nederland uitgezet naar aanleiding van de operatie.

Veiligheidsdienst zoekt jonge hackers tegen Russische dreiging

De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst gaat op zoek naar jong talent. Volgens directeur Onno Eichelsheim is dat noodzakelijk om Nederland te beschermen tegen digitale bedreigingen uit onder meer Rusland en China.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden