Nederland pikt ook een graantje mee

"Nederland fungeert in dit voorstel als doorstroomland, zoals Ierland dat is voor Apple."Beeld afp

Een Amerikaans bedrijf zoekt, met de hulp van accountants, naar wegen om zo weinig mogelijk belasting te betalen. Dat kan het beste in Luxemburg. Nederland vervult een rol als financieel doorvoerland.

Hoe ingewikkeld de constructies die bedrijven verzinnen om belasting te ontwijken in elkaar steken, bewijst het voorbeeld van de Amerikaanse stickerfabrikant Avery Dennison. Naast de Luxemburgse, speelt ook de Nederlandse belastingdienst in deze opzet een hoofdrol, blijkt uit documenten waar Trouw over beschikt.

Uit vertrouwelijke documenten blijkt dat het miljardenbedrijf met vestigingen in meer dan vijftig landen al zijn verkopen in Europa, het Midden-Oosten en Afrika via de Nederlandse vestiging wilde laten lopen. Via Nederland moest het geld naar Luxemburg. Nederland zou in het voorstel belasting mogen heffen over 0,7 procent van deze gehele geldstroom.

Dat blijkt uit voorstellen die accountantorganisaties Ernst & Young (nu EY) en PricewaterhouseCoopers (PwC) namens het bedrijf deden aan respectievelijk de Nederlandse en Luxemburgse belastingdienst. Die documenten zijn in handen van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), waar Trouw deel van uitmaakt. Het is voor het eerst dat een voorstel voor een dergelijke belastingafspraak in Nederland openbaar is geworden.

Flexibel
Rulings heten deze vertrouwelijke afspraken die bedrijven maken met belastingdiensten, waarmee zij hun belastingafdrachten willen vastleggen. Ze zoeken vaak de mazen van de wet op, en willen vooraf weten of belastingautoriteiten de constructie toestaan. De afgelopen tijd zijn dergelijke deals onder vuur komen te liggen, omdat bedrijven zulke ingenieuze constructies verzinnen dat ze nauwelijks nog belasting hoeven te betalen. Nationale belastingdiensten tonen zich regelmatig bereid de belastingwetten flexibel te interpreteren, zoals eerder bleek uit onderzoek van de Europese Commissie naar de overeenkomsten die Apple in Ierland sloot.

Avery Dennison is een Amerikaanse multinational die materialen op basis van zelfklevende technologie maakt, veelal etiketten en andere kantoorspullen, maar ook hoogwaardige industriële toepassingen. Met een omzet van ruim 6 miljard dollar vorig jaar staat het bedrijf stevig in de lijst van 500 grootste Amerikaanse bedrijven.

In 2009 benaderen EY en PwC namens Avery Dennison zowel de Nederlandse als de Luxemburgse belastingdienst. Het bedrijf wil alle verkopen in Europa, het Midden-Oosten en Afrika voortaan vanuit Nederland laten plaatsvinden. Buitenlandse vestigingen van Avery Dennison moeten voortaan betalen voor het zogeheten intellectueel eigendom: de naam van het bedrijf, technieken waar het patent op heeft, of het recht om de producten te maken. Dat geld gaat rechtstreeks naar Nederland.

9 procent belasting
Avery Dennison plaatst dit intellectueel eigendom echter in Luxemburg. De Nederlandse vestiging is er alleen om het geld in eerste instantie te incasseren uit de overige landen. Aan de Belastingdienst stelt Avery Dennison het volgende voor: Nederland staat toe dat bijna al het geld onbelast mag doorstromen naar Luxemburg, op 0,7 procent na. Daarover mag Nederland belasting heffen. De rest gaat direct door naar Luxemburg waar het tegen minder dan 6 procent wordt belast.

Daarnaast wil Avery Dennison in Nederland onderzoek laten uitvoeren dat kan leiden tot nieuwe technieken waar het bedrijf patent op kan aanvragen. Maar eventuele opbrengsten uit dat onderzoek wil het bedrijf weer doorsluizen naar Luxemburg. Om de Nederlandse Belastingdienst tegemoet te komen, biedt het bedrijf aan belasting te betalen over 9 procent van alle kosten van het onderzoek.

Geld vragen voor ongrijpbare zaken als de waarde van een merk, of een patent, is een geliefde methode bij bedrijven die in meerdere landen actief zijn. Voor de buitenlandse vestigingen, waar de verkopen plaatsvinden, zijn dit kosten. Daardoor wordt de winst op die locaties lager, of is er helemaal geen sprake van winst. Het bedrijf betaalt daardoor veel minder belasting in die landen.

Ondergebracht
Of de voorstellen daadwerkelijk zijn uitgevoerd is niet te achterhalen. Avery Dennison reageert niet op verzoeken om commentaar. De Belastingdienst laat weten niet te willen reageren op individuele zaken.

Het bedrijf dat Avery Dennison in Nederland opricht voor de constructie brengt geen zelfstandige jaarrekeningen uit, blijkt uit gegevens van de Kamer van Koophandel. In plaats daarvan wordt de dochter ondergebracht bij één van de vele bv's die Avery Dennison al heeft in Nederland.

Duidelijk is wel dat in 2010 de verkopen van Avery Dennison via Nederland exploderen. In 2009 verkocht de Nederlandse tak van Avery Dennison voor ongeveer 226 miljoen euro, in 2010 verviervoudigde dit ruimschoots tot 955 miljoen. Dat duidt erop dat vanaf 2010 Nederland daadwerkelijk als centraal verkooppunt voor Avery Dennison fungeert, zoals in het voorstel van PwC staat beschreven.

Meer winst
Fiscaal specialist Francis Weyzig van Oxfam Novib spreekt van een 'compleet gekunstelde constructie, waar zowel Nederland als Luxemburg niet aan mee zouden moeten werken'. Volgens hem illustreert dit een breder probleem. "Nederland fungeert in dit voorstel als doorstroomland, zoals Ierland dat is voor Apple. Je geeft een bedrijf de mogelijkheid om de winst in andere landen te verminderen in ruil voor een zeer laag percentage van die geldstroom. Dat moet je niet willen, ook al zou het formeel voldoen aan de belastingregels."

"Je zou als Belastingdienst door dit soort constructies heen moeten kijken en denken: wat zijn de gevolgen voor andere landen? Hoe komen de bedragen die buitenlandse vestigingen betalen aan Nederland tot stand? In het voorstel staat expliciet vermeld dat Nederland dat vooraf niet vastlegt. Dan zou je het mogelijk maken de belastinggrondslag in andere landen uit te hollen. Dat is kwalijk. Oxfam Novib is bezorgd over de gevolgen van dit soort constructies voor ontwikkelingslanden en pleit daarom voor meer transparantie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden