Nederland overweegt haalbare, maar riskante missie Oekraïne

Onderzoekers aan het werk op de plaats waar het vliegtuig neerkwam. Beeld reuters
Onderzoekers aan het werk op de plaats waar het vliegtuig neerkwam.Beeld reuters

Het kabinet overweegt een internationale missie om het rampgebied van de MH17 te beveiligen. De Tweede Kamer praat vandaag over dat voornemen aan de hand van een brief van het kabinet. In New York wordt ondertussen aan een VN-resolutie gewerkt, want expliciete Russische steun is wenselijk. Het plan lijkt haalbaar, maar is riskant.

Marno de Boer

Afgelopen weekend werd de oproep van kamerlid Louis Bontes om Nederlandse militairen naar de rampplek te sturen nog breed afgedaan als onverantwoord. Sindsdien stellen de separatisten in het gebied zich welwillender op, maar veilig is het nog niet. De Onderzoeksraad voor Veiligheid, die het onderzoek naar de toedracht leidt, kan zich niet zonder risico bewegen over de vele vierkante kilometers terrein waar brokstukken terecht zijn gekomen.

Niet verwonderlijk, denkt oud-generaal en voorzitter van de Nederlandse Officierenvereniging Ruud Vermeulen. Verschillende krijgsheren leiden de separatisten en door het wegvallen van overheidsgezag hebben criminelen vrij spel. De missie zal daarom vooral dienen om die laatste categorie op afstand te houden, en niet om het gevecht aan te gaan met separatisten.

Rebellen
De rebellen wijzen de missie ook niet af. Een woordvoerder laat weten dat zij buitenlandse gewapende aanwezigheid accepteren als toestemming is gevraagd. Waarschijnlijk heeft beschermheer Rusland druk op hen uitgeoefend. De Australische premier Tony Abbott zei gisteren dat hij met Poetin had gesproken. De Russische president "denkt dat het belangrijk is dat internationale politie het gebied beschermt", zodat onderzoek kan plaatsvinden. Op de vraag of het veilig genoeg is voor de vijftig agenten die Australië naar het gebied wil sturen, antwoordde Abbott dat hij na zijn gesprek met Poetin denkt van wel.

Om de missie goed te laten verlopen is het volgens Vermeulen belangrijk dat de missie behalve uit politieagenten of marechaussees ook bestaat uit militairen die met een combinatie van kracht en diplomatieke tact opereren. Aan de ene kant moeten ze met een ferme uitstraling eventuele kwaadwillenden afschrikken, maar minstens zo belangrijk is het om escalatie te voorkomen door met alle krijgsheren in het gebied contact te houden en lokale gevoeligheden te begrijpen. Juist Nederlandse militairen hebben volgens Vermeulen in het verleden getoond dat te kunnen.

Zware wapens
Er blijft volgens de oud-militair wel een risico. De militairen kunnen zich prima verweren tegen gewapende mannen, maar niet tegen mortieren of artillerie waarover de separatisten beschikken. Daarom is het nodig zware wapens achter de hand te hebben. Nederland kan die zelf meenemen, maar goede afspraken met de Verenigde Staten hebben de voorkeur. De Amerikanen kunnen met straaljagers snel ingrijpen om vijandelijk geschut op te sporen en met precisiebommen uit te schakelen. Het is ook wenselijk Russische en Oekraïense waarnemers aan de missie toe te voegen. Dan hebben alle partijen belang bij veiligheid in het gebied.

Het zal wellicht nog lastig worden om Rusland en de separatisten van robuuste militaire steun te overtuigen. Daarom wordt de operatie - die in de praktijk meer uit militairen dan uit agenten zal bestaan - in het openbaar een 'politiemissie' genoemd, denkt oud-generaal Kees Homan van het instituut Clingendael. Vanochtend wordt tijdens een Kamerdebat waarschijnlijk meer duidelijk over de operatie. Steun lijkt er wel. Regeringspartijen VVD en PvdA reageren nog niet, maar de oppositie staat positief tegenover het plan. Harry van Bommel van de SP vindt het "in beginsel een goed idee", net als zijn ChristenUnie collega Gert-Jan Segers. Beiden zien wel graag dat ook Rusland instemt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden