Nederland ontbeert visie op Antillen

Pas als het op de Antillen fout gaat, maakt minister Thom de Graaf zich zorgen. Dat getuigt van weinig idee over waar het met de Antillen heen moet. Zelf hebben de eilanden ook weinig visie. Ze willen misschien wel onafhankelijk zijn, maar niet de bijbehorende rekening betalen.

Het is wellicht een tikje ironisch. Thom de Graaf, lid van de partij die schutspatroon van de democratie pretendeert te zijn, ziet geen aanleiding tot ingrijpen in een staaltje eerste klas nepotisme. Oftewel: de benoeming van de zus van Anthony Godett tot premier van de Nederlandse Antillen. Dit terwijl minister Remkes vorig jaar nog enkele gemeenten terugfloot vanwege een ondeugdelijke benoemingsprocedure van de burgemeester.

Zo wordt duidelijk dat binnen het Koninkrijk met meerdere maten wordt gemeten. Wellicht ziet de minister van koninkrijksrelaties in 'de benoeming van de zus van' een interessante vorm van bestuurlijke vernieuwing. Waarom eigenlijk geen roulerend premierschap? Dan kan ieder familielid, zakenconnectie of vriend zijn momenten van roem meepakken. Ik had dit schertsend bedoeld, maar Mirna (de zus/buikspreekpop van) schijnt dit een serieuze optie te vinden.

Dit soort praktijken krijg je wanneer het aan een visie op de relatie tussen Nederland en de Nederlandse Antillen ontbreekt. Wanneer een vader met schuldgevoel een al lang overjarige en klaplopende puber koste wat kost in huis wil houden. Een dergelijke relatie is tot mislukken gedoemd. Dát het aan een visie ontbreekt, blijkt uit de woorden van De Graaf. Het citaat: ,,Ik ga me pas zorgen maken als het fout gaat'' getuigt van weinig toekomstgerichtheid.

Een andere uitspraak van hem: ,,We gaan met kracht werken aan afspraken'', getuigt van een ultrakort korte-termijn geheugen. Je hoort ze al lachen op de Antillen. 'We hebben weer vier jaar respijt.' Als je geen visie hebt op de toekomst en het verleden niet in acht neemt, kun je op elk willekeurig moment opnieuw verrast worden door de Antilliaanse politiek. Terwijl er toch drie patronen duidelijk waarneembaar zijn.

Een: men wil zelfstandigheid, maar niet voor zover het de rekening betreft. Antilliaans bestuur hoeft zich klaarblijkelijk niet immer aan dezelfde regels te houden als Nederlands bestuur. De meetlat werd op de Antillen, voor wat betreft aspecten van doelmatigheid, verantwoording en dergelijke, niet zo hoog gelegd als gebruikelijk voor overheidsorganen buiten de Antillen.

Van negen van de tien projecten is niet duidelijk of de doelen gehaald zijn, zo werd gefluisterd in ambtelijke en politieke wandelgangen, ver van camera's en microfoons. In onze moderne tijden dreigde dit wat al te opzichtig te worden, vandaar dat de broekriem moest worden aangehaald.

Dan treedt het tweede mechanisme in werking. De Antilliaanse verkiezingsresultaten geven het beeld van een Friese staartklok. De partij die op aangeven van Nederland (en het Internationaal Monetair Fonds) grote schoonmaak gaat houden, krijgt electorale klappen. Vakkundig wordt ingespeeld op ressentimenten vanuit het verleden. Een populistische partij komt vervolgens aan de macht, op grond van ongedekte beloftes. De grote schoonmaak wordt stopgezet en de rekening wordt als vanouds doorgeschoven. Het spel kan weer van voren af aan beginnen.

Als het Nederland wat al te daas voor de ogen wordt om voor de zoveelste keer van voren af aan te beginnen, is het tijd voor patroon drie. Dreigen met meer zelfstandigheid of zelfs onafhankelijkheid. Zo ook nu weer door Godett. Het enige punt waar hij gelijk in heeft is dat het wat wonderlijk is dat Aruba wel een status aparte verkrijgen mocht en Curaçao niet. Maar ja, dat krijg je wanneer het aan visie ontbreekt. Gezien het eerste patroon (wel zelfstandigheid willen, maar niet willen betalen) zal de Antilliaanse soep echter niet zo heet worden gegeten, als die wordt opgediend. Zet men toch door, gelijk laten tekenen voor die soep, Thom!

Godett wil graag een referendum houden over de onafhankelijkheid van de Antillen. Ik stel voor dan ook gelijktijdig een volksraadpleging te houden onder de overige Nederlanders. Want waarom zouden Antillianen meer democratische rechten hebben dan niet-Antillianen? Ik ben benieuwd of de krachtige woorden vanuit de Antillen en de daadkracht van de Nederlandse politiek zover reiken. Ik denk het niet. Een kenmerk van de Nederlandse politiek is namelijk dat de wensen van eigen burgers nogal eens genegeerd worden. P + R (Prestige en reizen) wegen hier zwaarder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden