Nederland omarmt rugby

Weg met de verwende voetballers, die het EK misten, vooruit met het rugby. Echte mannen, echte vriendschappen. Het WK - met vanavond de finale tussen Australië en Nieuw-Zeeland - zorgde de afgelopen weken voor een run op de Nederlandse rugbyclubs.

Terwijl de toorn van de natie deze maand neerdaalde op de narcistische vedettes die het Nederlands voetbalelftal niet naar het EK konden loodsen, stroomden bij de ledenadministratie van de nationale rugbybond de aanmeldingen binnen. In een tijd waarin de maatschappij steeds verder individualiseert, wordt juist dé teamsport bij uitstek steeds populairder. Het WK rugby, dat vandaag afsluit met de finale tussen Australië en Nieuw-Zeeland, leverde daaraan een belangrijke bijdrage.

De bekendste uitspraak over rugby is waarschijnlijk van de verder tamelijk onbekende Amerikaanse rugbyspeler Henry Blaha. "Rugby is een beestachtige sport gespeeld door heren; voetbal is een herensport gespeeld door beesten."

In elk geval wat betreft het eerste gedeelte van het citaat zit daar nog altijd een kern van waarheid in. De van oudsher ook in Nederland elitaire sport wordt inmiddels beoefend door alle lagen van de bevolking, maar de 'rugbywaardes' van respect, discipline en kameraadschap zijn gebleven. Alleen de aanvoerder praat met de scheidsrechter en spreekt hem daarbij beleefd aan met u. Het winnende team maakt een erehaag voor de verliezers en een speler die geblesseerd het veld moet verlaten krijgt traditioneel een applaus van beide ploegen.

Wat rugby aantrekkelijk maakt, is volgens secretaris van de Nederlandse rugbybond Coen Potters vooral de combinatie van kameraadschap en de hardheid van de sport. "Zeker in een tijd waarin iedereen met zichzelf bezig is achter een computer of mobiele telefoon is die teamspirit belangrijk. De sport is hard maar eerlijk. Er zijn duidelijke regels en er is onderling respect."

Dertig gekken

Volgens Oscar Wilde was rugby vooral een uitstekende manier om dertig gekken ver buiten het stadscentrum te houden, maar een blik op de Nederlandse amateurvelden logenstraft de beeldvorming dat uitsluitend mensen met het postuur van een brandkast zich staande kunnen houden op het rugbyveld. In weerwil van de breedgeschouderde mannen met door de strijd getekende koppen op tv, staan op het trainingsveld van de Utrechtse Rugby Club (URC) deze doordeweekse avond jongens die qua postuur ook een rappe voetballer of hockeyer zouden kunnen zijn. Er lopen weliswaar een paar 'beren' tussen, maar er zijn ook relatief kleine jongens en zelfs een paar meisjes die zich in het mistige kunstlicht op elkaar storten.

"Dat is het mooie van rugby: je hebt al die verschillende types nodig", zegt trainer Reinier Laurijsen (23) na de training van de oudste jeugd. "Eén goede rugbyer kan een team geen kampioen maken. Een goede back kan niet zonder een goede forward en vice versa."

Laurijsen heeft de Utrechtse club de afgelopen jaren flink zien groeien tot inmiddels vierhonderd leden, waarvan de helft jeugd. "Tien jaar geleden hadden we misschien twintig jeugdleden. In de jongste leeftijdsgroepen hebben we nu drie teams per categorie. Ook het niveau is veel hoger dan toen. Met die spelers hopen we ook met het eerste elftal terug te keren op het hoogste niveau, want nu spelen we al weer twee jaar op het tweede niveau."

Respect en discipline

Vooral de discussie over respect sinds de dood van voetbalgrensrechter Richard Nieuwenhuizen heeft het rugby veel positieve aandacht gebracht, zegt Laurijsen. "Bij rugby draait het om respect en discipline. Iemand die te ver gaat, wordt direct gecorrigeerd. Het is een harde sport, maar vergeleken met andere sporten zijn er niet meer zware blessures. Een blauwe plek of een keer een stootje krijgen is niet zo erg. Veel kinderen zouden dat juist wel kunnen gebruiken."

Het WK heeft de afgelopen weken al voor een groeispurt gezorgd bij de rugbybond. Het ledenaantal nam in de anderhalve maand van het toernooi met maar liefst 17 procent toe, terwijl de groei de afgelopen jaren ook al fors was: gemiddeld 13 procent per jaar. Van de inmiddels 12.000 leden bestaat ongeveer de helft uit jeugdspelers.

Rugby behoort daarmee nog altijd tot de kleinere sporten in Nederland en kan zich lang niet meten met sporten als voetbal of hockey, die door honderdduizenden Nederlanders worden beoefend. Rugby heeft daardoor al een achterstand op kinderen die dezelfde sport kiezen als hun ouders of klasgenoten. Mochten jongeren toch in contact komen met de sport en geïnteresseerd raken, wacht een tweede obstakel: het geringe aantal clubs. Nederland telt er zo'n tachtig, vooral in steden en grotere plaatsen. Toch zijn er ook nog altijd 25 plaatsen met meer dan 50.000 inwoners die het zonder rugbyvereniging moeten stellen.

"Dat houdt veel kinderen tegen, want je moet wel op de fiets naar het sportveld kunnen", zegt bondssecretaris Potters. Dat blijkt ook in Utrecht, waar de meeste spelers op de fiets vanuit de stad of de omliggende wijken in Leidsche Rijn komen. Langs de lijn staan een paar vaders die hun zoons met de auto hebben gebracht vanuit plaatsen als Maarssen, Houten en zelfs Geldermalsen en Tiel. "Dat hoort erbij", zegt Marco Haverkate uit Maarssenbroek. "Ik heb zelf nooit op rugby gezeten, maar vind het een prachtige sport. Er zijn bijna geen dode spelmomenten en er gebeurt altijd wat. Na het vorige WK wilde mijn zoon op rugby en dit jaar zijn we ook naar een wedstrijd geweest."

Kijksport

Het WK maakt rugby ook als kijksport populairder. Veel clubs vertonen de wedstrijden in de kantine, terwijl ook Ierse pubs in veel steden vol zitten tijdens de belangrijkste duels. "Afgelopen zondag zagen bijna 400.000 mensen de halve finale op tv", zegt Potters. "Ook wereldwijd leeft het. De finale is voor 800 miljoen mensen rechtstreeks te zien, waarmee het WK het grootste evenement is na het WK voetbal en de Olympische Spelen."

Het gemiste EK voetbal en de toenemende ergernis in Nederland over de verwende voetbalego's zou rugby in de kaart kunnen spelen zoals dat een paar jaar geleden in Frankrijk gebeurde. Na de desastreus verlopen eindtoernooien van 2008 (EK) en 2010 (WK) stapten een aantal grote sponsors van voetbal over naar rugby, dat daardoor zowel in kwaliteit als aantal sporters flink kon groeien.

De Nederlandse bond probeert met trainingsprogramma's en buitenlandse stages voor talenten in elk geval van de huidige groei te profiteren. Ultiem doel is plaatsing voor het WK van 2023, waarbij de hoop onder meer is gevestigd op de talentvolle lichtingen die nu uitkomen in Oranje Onder 18 en Onder 19. "De gemiddelde leeftijd van de spelers op het WK is 28 jaar", zegt Potters. "Veel kinderen hebben rond hun zestiende een groeispurt waarmee ze fysiek volwassen worden. Dan is er daarna nog genoeg tijd om ze verder op te leiden."

Een scrum tijdens de door Nieuw-Zeeland gewonnen halve finale tegen Zuid-Afrika. De Kiwi's strijden vandaag om de wereldtitel met Australië.

Traditionele landen krijgen meer concurrentie

Op internationaal niveau is rugby de laatste jaren niet langer een onderonsje van de Angelsaksische landen die traditioneel de dienst uitmaken. Frankrijk en Italië doen al mee aan het Zeslandentoernooi dat in een jaar zonder WK het hoogtepunt van het seizoen is. Op het WK haalde Argentinië deze maand de halve finale, terwijl de toch vaak klein gebouwde Japanners knap derde werden in de poule na onder meer winst op grootmacht Zuid-Afrika. Thuisland Engeland, uitvinder van de sport, werd juist verrassend uitgeschakeld in de groepsfase.

Naast de traditionele variant 'rugby union' met vijftien spelers is ook 'sevens' in opkomst, waarbij met slechts zeven man wordt gespeeld. In deze vorm keert rugby komende zomer in Rio de Janeiro voor het eerst sinds 1924 terug op de Olympische Spelen, maar zonder Nederlandse afvaardiging. Zowel de mannen als de vrouwen wisten zich niet bij de twaalf deelnemers te voegen.

"De vrouwen sevens waren het eerste professionele team in Europa, maar de gekozen weg naar Rio is niet de juiste gebleken", zegt Coen Potters van de Nederlandse rugbybond. "We gaan nu een nieuw pad uitstippelen om er in 2020 wel bij te zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden