Nederland moet stoppen met adoptie

advies | De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming wil buitenlandse adoptie afschaffen. Hulp aan kind in eigen land is beter.

Nederland moet stoppen met de adoptie van kinderen uit andere landen. Het recht van kinderen om in het land van herkomst in gezinsverband op te groeien, hoort onvoorwaardelijk voorop te staan. Dat advies geeft de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) vandaag aan het kabinet, dat zich al enige tijd bezint op de toekomst van adoptie.

De Raad heeft zich op verzoek van de regering gebogen over de vraag hoe potentiële adoptiekinderen het best beschermd kunnen worden. De RSJ constateert dat adoptie veel voordelen biedt voor het individuele kind, maar vindt dat aan het stelsel in zijn geheel te veel onoplosbare risico's kleven. Daarbij benadrukt de raad adoptieouders en bemiddelingsbureaus niets kwalijk te nemen.

De RSJ ziet dat door de wens van westerse ouders om buitenlandse kinderen te adopteren en de financi-ele belangen die daarmee gemoeid zijn, een 'vraaggestuurde markt' is ontstaan. Die markt handelt in kinderen zonder gezin, 'een zeer kwetsbaar product', en zet het belang van het kind niet altijd voorop. Terwijl dit wel is afgesproken in internationale verdragen.

Zo is het kinderrecht op een gezinsleven in eigen land in het geding. De afspraak is dat buitenlandse adoptie pas aan de orde kan zijn als het eigen land geen opvang kan bieden. Maar voor adoptieorganisaties is het haast ondoenlijk te controleren of alle opties zijn onderzocht. Zodoende kunnen kinderen in het buitenland belanden, terwijl er in eigen land best een (pleeg)gezin te vinden was.

Daarnaast spelen financiële prikkels illegale en ongewenste praktijken in de kaart. Armoede mag geen reden zijn voor adoptie, maar vaak valt moeilijk na te gaan waarom ouders afstand doen van hun kind. Zij kunnen door tussenpersonen onder druk zijn gezet, zich in een kwetsbare positie bevinden, niet begrijpen wat adoptie precies inhoudt en denken dat hun kind zal terugkeren.

Ook de financiële afhankelijkheid van betrokken partijen maakt het adoptieproces kwetsbaar, stelt de RSJ. Landen halen inkomsten uit adoptie en kunnen door een afnemend 'aanbod' van gezonde kinderen de hoofdprijs vragen, tussenpersonen leven ervan, evenals directies en medewerkers van tehuizen. In ontvangende landen vallen of staan bemiddelingsorganisaties soms met geld dat zij door adopties verkrijgen.

Al die risico's maken dat de RSJ vindt dat Nederland zich niet langer met internationale adoptie moet inlaten. In het 'ideale scenario' trekt Nederland de stekker eruit en verschuift het de aandacht naar een betere jeugdbescherming in adoptielanden. Die kunnen kwetsbare kinderen dan een toekomst bieden in eigen land, in plaats van de jeugdzorg via adoptie uit te besteden.

Als eerste stap zou Nederland per direct de adoptierelatie met China, de VS en EU-landen moeten beëindigen. In China is niet na te gaan of de procedure volgens de regels is doorlopen; bij de VS en EU-landen als Hongarije, Polen en Portugal acht de RSJ het 'ongeloofwaardig' dat zij zelf niet in staat zijn kinderen in een gezin in eigen land te laten opgroeien.

Met dit advies gaat de RSJ, een onafhankelijk adviesorgaan, verder dan is gevraagd. Na jarenlange kritiek op het adoptieproces van de Inspectie Jeugdzorg, besloot het kabinet dit jaar om het stelsel onder de loep te nemen. Het kabinet vroeg de RSJ te kiezen uit verbeterscenario's. De vorming van een publieke dienst die bij adoptie bemiddelt heeft zijn voorkeur, maar liever ziet de raad dat adoptie helemaal wordt beëindigd.

Minister Ard van der Steur (VVD, veiligheid en justitie) heeft beloofd snel te reageren op de aanbevelingen. De RSJ roept de minister en de Tweede Kamer op om een fundamentele discussie te voeren over de toekomst van adoptie. Na de debatten over orgaandonatie en voltooid leven ligt er hiermee in korte tijd opnieuw een uiterst beladen ethisch dossier op het bord van de politiek.

VANDAAG 4|5 Meer nieuws

undefined

In het kort

Adoptie kan goed zijn voor een kind, maar aan het stelsel kleven te veel risico's

Met verbetering van de jeugdzorg in adoptielanden zijn meer kinderen geholpen

Nederland zou per direct adopties uit China, de VS en EU-landen moeten stoppen

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden