Nederland moet minder vet, en fitter worden, vindt Mark Rutte

Premier wil 'onwaarschijnlijk veel onderliggende krachten' aanspreken

Met olijke ogen, een brede glimlach en aanstekelijk optimisme bracht premier Mark Rutte gisteren een sombere boodschap: iedereen gaat de bezuinigingen in de portemonnee voelen. Ja, dat is erg, maar onontkoombaar. En Geert Wilders? "Natuurlijk mag Geert Wilders zijn huid zo duur mogelijk verkopen voor Henk en Ingrid".

In het Torentje, zijn werkkamer, zit Rutte met een gezelschap journalisten van de landelijke dagbladen. De Troonrede is net uitgesproken door de koningin. Rutte legt uit waarom voor deze sombere lijn is gekozen, want sinds het uitlekken van de begroting en de Miljoenennota vorige week donderdag heeft het kabinet nog geen kans gehad op nadere toelichting.

"Nederland moet minder vet en fitter worden", legt Rutte als opdracht voor volgend jaar uit. Zijn tweede boodschap is dat Nederland, in zijn optimistische bewoordingen, 'onderliggend onwaarschijnlijk veel kracht' heeft en die moet wel worden aangesproken en benut. "Daarom moet er 18 miljard bezuinigd worden, moet de overheid kleiner en moeten hervormingen op het terrein van de zorg en onderwijs worden doorgevoerd". Daarnaast moet Nederland veiliger worden, vindt Rutte.

De Raad van State vindt het echter allemaal onvoldoende als voorbereiding op moeilijke tijden en kraakt op onderdelen de Miljoenennota van het kabinet, net als de oppositie. Wat is uw reactie?
"De Raad van State heeft altijd kritiek. Dat moet ook, want dat houdt ons scherp. We hebben geen behoefte aan een applausmachine."

Is uw reactie niet een beetje flauw?
"We zijn het er ook niet mee eens. Wij menen oprecht dat we de overheidsfinanciën op orde moeten brengen en het groeivermogen van de economie moeten stimuleren. Zo komen we sterker uit de crisis."

Zijn er niet te veel mensen aan de onderkant die de dupe worden van de bezuinigingen?
"De kritiek komt van alle kanten. Volgens de één werken de bezuinigingen nivellerend en volgens de ander denivellerend. Het is een evenwichtig inkomensbeeld, vind ik. Gemiddeld gaan de mensen er 1 procent op achteruit. Het effect van stapeling van bezuinigingen op inkomens is minimaal. Inderdaad zijn er 90.000 gezinnen die vijf procent achteruit gaan, waarvan 10.000 met een laag inkomen. Voor hen komt via de gemeenten 100 miljoen beschikbaar. Daarnaast creëren we inderdaad een groter verschil tussen uitkeringen en werk, om mensen te stimuleren uit hun uitkering te komen. Dat doen we dus bewust."

Verwacht u nog extra bezuinigingen volgend jaar, bovenop de 18 miljard?
"Dat is niet uitgesloten. Er zijn berichten dat de economie verder verslechtert. Is het al zo ver? Nee. We hebben in de coalitie afgesproken dat we pas gaan bezuinigen als we meer dan 1 procent afwijken van het in het regeerakkoord geplande begrotingstekort. Zo ver is het nog niet."

Guy Verhofstadt, oud-premier van België en fractievoorzitter van de liberalen in het Europees parlement, complimenteerde u in Trouw voor uw pro-Europese houding. Hij was heel blij dat u een commissaris voor begrotingszaken voorstelde.
"Verhofstadt is een prachtkerel, maar ik wil mij niet laten vangen door mensen die principieel voor of tegen Europa zijn. Europa is een pragmatisch project vanuit de gedachte om voor iedereen welvaart te creëren. En dat is een Nederlands belang. Europa betekent eigenlijk samen heel veel geld verdienen. Tegelijkertijd moeten we niet gekke Henkie zijn. Er wordt in Brussel ook een hoop geld verspild. En zie wat er gebeurde toen in 2003 Duitsland en Frankrijk besloten zich niet aan het stabiliteitspact te houden. Een zekere reserve is op zijn plaats, wat niet wegneemt dat de toekomst van Nederland in Europa ligt. Daar verdienen wij ons geld."

Toch komt Europa er bekaaid van af in de Troonrede.
"Dat is echt niet waar. Daaraan besteden we in de Troonrede wel degelijk aandacht. Wij hebben vooral een visie willen ontvouwen langs vier punten die wij belangrijk vinden: het belang van de 18 miljard bezuinigingen, het veiligheids- en migratiebeleid, hervormingen en een kleinere overheid. We wilden geen Troonrede die alle departementen afliep."

Van welke coalities bent u eigenlijk premier?
Lachend: "Er is een minderheidskabinet van VVD en CDA en daarvan ben ik de premier. We hebben een gedoogakkoord met Geert Wilders van de PVV op een aantal terreinen. Daarnaast staat het ons vrij met wie dan ook voor elke gelegenheid coalities te vormen. Dat is de afspraak."

Dus Geert Wilders heeft de Troonrede niet gezien of van te voren gelezen?
"Geert heeft de troonrede niet gezien. Hij maakt geen deel uit van de coalitie."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden