Nederland merkte El Bakraoui niet op

Turkije stuurde 'zeer dringend' bericht, maar niemand las het

De zelfmoordterrorist Ibrahim El Bakraoui is vorig jaar juli inderdaad vanuit Turkije teruggestuurd naar Schiphol. Minister Ard van der Steur (VVD, veiligheid en justitie) heeft dat gisteravond laten weten.

Afgelopen dinsdag blies El Bakraoui zich op in de hal van luchthaven Zaventem in Brussel. De terreur die België deze week trof, blijkt nu een link met Nederland te hebben. Acht maanden voor de aanslag stuurden de Turkse autoriteiten El Bakraoui per vliegtuig naar Schiphol. De Nederlandse ambassade in Ankara werd ingelicht. Toch kon de terrorist, eenmaal aangekomen op Schiphol, zonder enig probleem verdwijnen.

Van der Steur zegt dat Nederland 'geen fouten' heeft gemaakt in deze kwestie. Er was destijds 'geen enkele verdenking' tegen Bakraoui, benadrukt de minister. "Hij had een geldig Belgisch paspoort. Hij stond niet geregistreerd in systemen van Nederlandse of internationale opsporings- en inlichtingendiensten. De database van Interpol kende hem niet."

De Turkse president Tayyip Erdogan bracht het Nederlandse kabinet woensdagavond ernstig in verlegenheid met zijn mededeling dat El Bakraoui op 14 juli 2015 van Istanbul naar Amsterdam is gevlogen. Minister Van der Steur wist van niets, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Dick Schoof evenmin.

De Belg Ibrahim El Bakraoui werd vorig jaar juni opgepakt nabij de Syrische grens in Turkije. Vermoedelijk wilde hij zich aansluiten bij Islamitische Staat. Op zijn verzoek werd El Bakraoui vervolgens teruggestuurd naar Nederland en niet naar België.

Die uitzetting is, zo blijkt uit de brief die Van der Steur gisteravond naar de Kamer stuurde, uiterst knullig verlopen. Het enige dat Turkije deed, zegt de minister, is een elektronische nota naar de Nederlandse ambassade sturen. Uitleg bij de reden van uitzetting ontbreekt. Er staat ook niet dat de man zich vermoedelijk bij IS wilde voegen.

Van der Steur zegt dat het gebruikelijk is dat de Turkse politie opbelt als iemand wordt uitgezet. En precies in dit geval zou dat niet zijn gebeurd. "We hebben hierover vragen gesteld aan Turkije, maar nog geen antwoord ontvangen", zei de minister gisteren.

Opvallend is dat de nota die Turkije wél stuurde, niet door Nederland is gelezen. Zowel de Nationale Politie, de marechaussee als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft toegang tot dat systeem, maar geen van instanties heeft 'de betreffende nota destijds onder ogen gekregen', aldus Van der Steur. Dat bericht had mogelijk alarmbellen doen rinkelen. Bovenaan de nota, waarin de vliegtijden van El Bakraoui worden gemeld, staat in hoofdletters: 'very urgent', 'zeer dringend'.

De Tweede Kamer zou gisteren met het kabinet debatteren over de aanslagen in Brussel, maar dat is op verzoek van de oppositie uitgesteld naar volgende week.

Het kabinet kan, ook na de Kamerbrief, op een lastig debat rekenen. Deze affaire toont aan hoe gebrekkig de verschillende veiligheidsdiensten met elkaar samenwerken. Wisten AIVD en MIVD echt niets over El Bakraoui? Waarom stond deze man niet internationaal gesignaleerd, ondanks dat hij zich in 2010 schuldig heeft gemaakt aan een gewelddadige overval? D66-leider Alexander Pechtold, gisteravond: "De uitleg van de minister is weinig geruststellend."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden