Nederland, luister naar de Bonairianen

Op Bonaire groeit het verzet tegen Nederland. De echte problemen van het eiland worden genegeerd, zegt Wouter Veenendaal.

Nee is nee! Stop Dutch Apartheid!' schreeuwen borden langs de kant van de weg op Bonaire. Afgelopen december sprak twee derde van de kiezers zich tijdens een referendum uit tegen de invulling van de status van 'bijzondere gemeente van Nederland'. Die heeft het eiland sinds 2010.

Hoewel Nederland de afgelopen jaren enorm geïnvesteerd heeft in het eiland, is de weerstand tegen het moederland flink gegroeid. Deze week bracht een woordvoerder van de actiegroep Nos ke Boneiru bèk (Wij willen Bonaire terug) zelfs een bezoek aan de Verenigde Naties in New York om te klagen over het Nederlandse dekolonisatiebeleid. Hoe kan de onvrede op het eiland worden verklaard, en wat moet Nederland anders doen?

Uit een groot opinieonderzoek dat ik afgelopen herfst op de BES-eilanden heb uitgevoerd, blijkt dat meer dan 70 procent van de Bonairianen, Sabanen, en Statianen vindt dat Nederland te weinig respect heeft voor de eilanden. Een meerderheid van de Bonairiaanse ondervraagden vindt dat het leven in vijf jaar verslechterd is, en bijna driekwart stelt dat er teveel Nederlanders op het eiland wonen.

Discriminatie

Sinds 2010 heeft Nederland miljoenen euro's geïnvesteerd in gezondheidszorg, onderwijs en politie op Bonaire. Tegelijkertijd zijn de prijzen gestegen en is de armoede gegroeid. Bewoners zien dat Nederland enorme bedragen uitgeeft aan een nieuwe gevangenis en brandweerkazerne (mét verwarming). In 2010 hebben de eilanden een heel pakket Nederlandse wetgeving ingevoerd, maar sociale voorzieningen zoals pensioenuitkeringen zijn niet gelijkgetrokken aan die van Europees Nederland. Pure discriminatie, vinden de eilandbewoners.

Daarnaast heeft Bonaire te maken met een ware bevolkingsexplosie. De afgelopen 15 jaar is de bevolking verdubbeld naar 20.000 inwoners, met als gevolg dat de spanningen tussen bevolkingsgroepen zijn toegenomen. Er is segregatie tussen het 'witte' centrum van Kralendijk en de 'zwarte' buitenwijken en het dorp Rincón. Affiches vroegen enige tijd geleden om het vertrek van 'witte kakkerlakken'. Van een stille uithoek verandert Bonaire in een eiland met luxeresorts, cruiseschepen en vastgoedontwikkelaars. De lokale cultuur komt daardoor in de verdrukking.

Zwak bestuur

Het bestuur van het eiland is te zwak en verdeeld om deze problemen het hoofd te bieden. Politiek wordt beheerst door scherpe persoonlijke conflicten en intriges, waardoor maar weinig ruimte overblijft voor de inhoud. Bestuurders wisselen elkaar snel af. Op een klein eiland als Bonaire zijn goede politici dun gezaaid, en de korte lijnen met kiezers zorgen vaak voor belangenconflicten. Er bestaan ook grote zorgen over schemerige deals tussen politici en projectontwikkelaars. Uit het eerdergenoemde opinieonderzoek blijkt dat een grote meerderheid geen vertrouwen heeft in de eigen bestuurders.

Als een grote toename van Nederlandse investeringen gepaard gaat met een grote toename van Bonairiaanse onvrede, dan gaat er duidelijk iets mis. Nederland is te veel uitgegaan van een quick fix, zonder oog voor de problemen onder de oppervlakte waar het eiland mee te kampen heeft.

De afwezigheid van een sterke lokale onderhandelingspartner heeft dit probleem versterkt, en heeft Nederland in staat gesteld om vrijwel eenzijdig de agenda voor het eiland te bepalen. Juist vanwege de zwakte van het lokale bestuur zou Nederland meer de discussie moeten zoeken met Bonairiaanse burgers en belangengroepen. Dit is de enige manier om ervoor te zorgen dat het ongenoegen in de Caribische gemeente niet verder oploopt, en daarmee het Nederlandse beleid verder mislukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden