Nederland kent relatief veel gazelles

start-upS | Van alle nieuwe bedrijven groeit ruim 5 procent hard in de eerste vijf jaar. En dat is internationaal gezien een fraai resultaat.

'Gazelle'. Die kwalificatie is slechts voor een kwart procent van de startende ondernemers weggelegd, blijkt uit berekeningen die het Centraal Bureau voor de Statistiek gisteren publiceerde. In gewone mensentaal is een gazelle een jong bedrijf dat in de eerste vijf jaar van zijn bestaan een enorme groei doormaakt. Veel zijn het er niet, concludeert CBS-woordvoerder Marjolijn Jaarsma, en superstars wil ze de bedrijven niet noemen. "Maar een groei van dat formaat is heel zeldzaam."

Die groei van formaat definieert het statistiekbureau als volgt: in het startjaar moet een bedrijf minstens tien medewerkers hebben. Groeit het personeelsbestand in de eerste vijf jaar van zijn bestaan minstens drie jaar op rij met 10 procent, dan mag het bedrijf de titel 'gazelle' dragen. Van de 161.000 bedrijven die zich in 2010 bij de Kamer van Koophandel inschreven, is het 410 gelukt.

Betekent dit dan dat de Nederlandse start-up niet goed boert? Nee, zegt Joris Jansen, hoogleraar Corporate Entrepreneurship aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Want van die 161.000 startende ondernemers die het CBS onder de loep heeft genomen, zijn bijna 144.000 eenmanszaken. "Niet elke eenmanszaak heeft de ambitie om te groeien. Daardoor vertroebelt het cijfer van het aantal snelgroeiende start-ups. Zonder deze zogenoemde zzp'ers is het percentage stevige groeibedrijven hoger."

Uit Jansens eigen onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat 5,4 procent van alle bedrijven in Nederland snel groeit. "Daarmee doet Nederland het internationaal heel erg goed. Groot-Brittannië zit op 5 procent, en dat land wordt gezien als schoolvoorbeeld."

Wat maakt start-ups succesvol? Jansen wijst het team aan als een van de belangrijkste factoren. Een diverse samenstelling van mannen, vrouwen, verschillende opleidingsniveaus en etnische achtergronden zorgt voor creatieve concepten, een uniek verdienmodel en betere besluitvorming. Ook samenwerking met een groot bedrijf is van belang. "Zo'n grote organisatie kan dienen als klankbord en vergroot de afzetmarkt van een jong bedrijf."

Verder verschilt het per sector wat exact succes brengt. Zo is een retailondernemer gebaat bij het handig toepassen van internettechnologie, terwijl een techbedrijf het moet hebben van grote investeerders om een innovatief product te kunnen brengen.

In de horeca, waar volgens het CBS de meeste gazellen zitten, zijn een goed verhaal en een niche weer essentieel, merkt branchevereniging Koninklijk Horeca Nederland. Neem de Yoghurt Barn, de Burgerij, het Theelab en Firma Pickles. Allemaal succesvolle bedrijven die zich richten op één product, vertellen waar de ingrediënten vandaan komen en waarom 'ambachtelijk bereid voedsel' hun nauw aan het hart ligt.

Dankzij oma een ambachtelijke kroket

Kroketten- en bitterballenfabrikant Oma Bobs Snacks in Aalsmeer mag zich met recht een 'gazelle' noemen. In 2015 behoorde de snackproducent tot de 490 snelste groeiers van Nederland. Dat wil zeggen; bedrijven die hun omzet de afgelopen drie jaar met minimaal 20 procent zagen stijgen.

Directeur Jurgen Ottenhoff opende zijn fabriek voor 'ambachtelijke' snacks zes jaar geleden. Vorig jaar verviervoudigde hij de productiecapaciteit en inmiddels zet hij 5 miljoen euro per jaar om. Als voormalig eigenaar van een restaurant in Amsterdam heeft hij een groot netwerk in de horecawereld. Die cafés en restaurants zijn nu zijn afnemers. Nog steeds gaat hij zelf de boer op om zijn draadjesvleesbitterballen en garnalenkroketten aan de man te brengen. Al heeft hij nu ook vertegenwoordigers in dienst.

"We hebben de tijd aan onze zijde", denkt hij. Hij vernoemde het bedrijf naar zijn oma, van wie hij verse garnalenkroketten leerde maken, en vertelt dat verhaal aan wie het maar wil horen. Dat werkt: "Klanten vallen voor 'ambachtelijk', dat associëren ze met huisgemaakt en vers. Ook bij snacks, niet meteen het gezondste product, is dat belangrijk. Wij bedenken onze recepten zelf, koken zelf de bouillon. Dat is het verschil met een logge fabrikant die kant-en-klaarvlees verwerkt en smaakstoffen toevoegt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden