Nederland kan Godett niet tegenhouden

Anthony Godett heeft namens zijn zus en minister-president Mirna aangekondigd dat de Nederlandse Antillen naar onafhankelijkheid streven. Jurist Harold Munneke voorspelt: Nederland kan die wens niet blokkeren, het is aannemelijk dat de Antilliaanse bevolking dat zelf doet. Ondertussen kan Nederland wel méér voor de Antillen doen.

AMSTERDAM - Voor de Leidse jurist is 'zelfbeschikking' het sleutelwoord. Harold Munneke, kenner van het Caribisch recht en bestuur: ,,Er wordt wel beweerd dat het Statuut van het koninkrijk uit 1954 Nederland de macht geeft het uiteenvallen van de eilanden tegen te houden. Maar wie denkt nou echt dat Nederland tegen het verlangen van de Antillianen in zal gaan? Niemand toch?''.

Het is nog maar tien jaar geleden dat Nederland en de overzeese rijksdelen ervan uitgingen dat de zes eilanden los van het moederland zouden komen. In 1996 zou Aruba volgens de afspraken onafhankelijk worden. Het eiland wist tijdens de Toekomst conferentie in 1993 de tussenstap, de status aparte binnen het koninkrijk, permanent te krijgen. De overgang naar gehele zelfstandigheid was te groot, vonden de Arubanen bij nader inzien. Bij diezelfde conferentie werd beloofd dat voor de andere eilanden nieuwe onderlinge verhoudingen zouden worden bedacht.

,,Sindsdien is er een rare constructie ontstaan'', vindt Munneke. Nederland bemoeit zich met het Statuut in de hand, intensief met rechtshandhaving. Zodoende is het justitie-apparaat bijna geheel in handen van Europese Nederlanders. De marine heerst over de zee rond de eilanden. Bij organisaties als de belastingdienst helpen ambtenaren uit Den Haag een handje.

Munneke: ,,Nederland blijft zeggen: de Antillen zijn te klein om los te komen. Er wordt door die hautaine Hollanders ingegrepen waar zij dat nodig vinden: 'de rest zoeken ze zelf maar uit'. In plaats van dat Den Haag zegt: 'daar waar jullie óók falen, in de sociale zekerheid, in het onderwijs en bij het aanpakken van criminaliteit, nemen we het over'. Op die manier zou Nederland laten zien: we menen het echt goed.''

De grote winst van Godetts volkspartij FOL wordt verklaard uit de onvrede die onder de groeiende groep armste Antillianen leeft. Broer Anthony, die aan de touwtjes trekt maar vanwege een justitieel onderzoek tegen hem niet mag meeregeren, wil een referendum houden.

Munneke: ,,Als de Verenigde Naties toezicht houden op het referendum en er wordt eerlijke informatie gegeven, is het de vraag of de bevolking 'ja' zegt. Als er geen neutrale voorlichting is, wordt de volksraadpleging gemanipuleerd door al die politieke partijen, dat moeten we niet hebben.'' Een vereiste is dat er een echte keuze gemaakt kan worden, vindt Munneke: afscheiding van het koninkrijk, of een overzeese provincie van Nederland worden, dan wel een losse band creëren zoals de Britten met hun ex-koloniën hebben.

Een indicatie kunnen de laatste referenda op Curaçao (1993) en de overige eilanden (1994) zijn. Toen koos bijna driekwart van de Antillianen voor een blijvende band met Nederland. Evenzovele kiezers gaven aan in een autonoom land te willen leven. Hoever die zelfstandigheid dan zou gaan, werd niet gevraagd.

Munneke voorspelt dat de roep om 'onafhankelijkheid' nog wel even zal voortduren. ,,Godett zal zeker voor zijn achterban blijven hameren op het recht op zelfbeschikking'', denkt de Cariben-deskundige.

,,Als Nederland verstandig is, geeft het de sappelaars uitzicht op deelname aan de welvaartsstaat. Wil Nederland dat niet doen, dan riskeert Den Haag dat Godett internationale verontwaardiging voor het 'Antillen-probleem' mobiliseert.'' Aruba deed dat en met succes. Munneke: ,,Aruba hield er uiteindelijk de gewenste status aparte aan over.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden