Column

Nederland is veel diverser dan Gloria Wekker denkt

Studenten Universiteit van Amsterdam protesteren Beeld ANP

'Het meritocratisch ideaal berust op een misverstand,' zegt Gloria Wekker, voorzitster van de Commissie Diversiteit van de Universiteit van Amsterdam in Trouw. Ik zit onmiddellijk rechtop. Als ik het ergens aan te danken heb dat ik géén onderbetaalde en vroegoude arbeider ben geworden, dan is dat wel het meritocratisch ideaal.

Nog nooit was er in mijn familie ooit iemand naar de universiteit gegaan, behalve een verre oom die ik alleen van naam ken. In de vermaledijde jaren zestig werd eindelijk het glazen plafond doorbroken dat ieder die niet tot de betere middenklasse behoorde nuffig uitsloot van een intellectuele carrière.

Waarom zegt Gloria Wekker dat? 'We denken dat we een egalitaire samenleving zijn, waarin iedereen met talent het uiteindelijk wel redt,' zo vervolgt ze. Denken wij dat? Nee, natuurlijk denken wij dat niet. Om 'het te redden' is nog veel meer nodig. Doorzettingsvermogen, leergierigheid, steun van de familie en het scherpe besef dat inzet en ijver later zullen compenseren wat je je nú aan pleziertjes ontzegt. Dat zijn niet alleen waarden van 'witte mensen uit de middenklasse' die nog nooit met een 'zwarte' gesproken hebben, zoals Wekker zegt. Het zijn bij uitstek de waarden van groepen die weten dat verbetering wel bereikbaar is maar niet vanzelf komt.

Vaak schokkend en schurend

Babyboomers - ook al zo'n gesmade categorie uit de jaren zestig - beseffen dat als geen ander. Ik was in die tijd bepaald de enige niet die wist dat hij zich aan de universiteit waar moest maken, omdat hem maar één kans was gegund. Studeren was iets voor 'gewone mensen' geworden, maar daar moest wel iets tegenover staan. Het was vaak een schokkende en schurende aangelegenheid, waarin zekerheden ruw werden gebruuskeerd en zich soms onthutsende waarheden openbaarden.

Dat was niet erg: daar werden wij groot en sterk van. De werkelijkheid is nu eenmaal niet altijd zoals je zou willen, en de wetenschap is de eerste die daarop wijzen moet. Maar in Het Parool lees ik deze week de klacht van een masterstudente filosofie, die vanwege al het racisme in haar curriculum aan de UvA 'vaak geschokt en verward de les uit loopt'. Stel je voor: Kant en Hegel dachten zo'n 200 jaar geleden soms ánders dan wij nu!

Een betere denker

Ja, ook ik ben wel eens geschokt een collegezaal uitgelopen. Bijvoorbeeld omdat Hegel het verschijnsel 'oorlog' - het ergst denkbare van alles, dacht ik toen - gewoon in zijn systeem had ingecalculeerd. Natuurlijk, zijn filosofie moest álles omvatten en oorlog is nu eenmaal een levenswerkelijkheid. Ik heb er diep over getobd, maar werd van die verpletterende waarheid wel een betere denker.

Ik lees de woorden van deze filosofiestudente en denk aan het interview met Claire Fox, afgelopen zaterdag in Trouw: 'Hoog tijd dat jongeren een ruggengraat krijgen.' Aan Gloria Wekker lijkt die boodschap niet besteed te zijn. Een 'collegezaal met alleen witte studenten uit de middenklasse' is niet 'leuk'. Dus moet er een 'diversiteitsmedewerker' in het leven worden geroepen - die uiteraard 'diversity officer' heet, want onder het Engelse monolinguïsme van de Uva moet elke veelkleurigheid buigen.

Niet makkelijk

Uiteindelijk verdwijnen de gekkigheden die Wekkers commissie nu op tafel heeft gelegd waarschijnlijk ergens in een la. Ervaring met nieuwkomers heeft de universiteit tenslotte al veel langer dan zij zich wenst te realiseren. Niet alleen met de proletariërs van mijn generatie. Ook met anders-gekleurden, bijvoorbeeld de tallozen die na de Indonesische onafhankelijkheid naar Nederland gekomen zijn. Ging dat makkelijk? Nee, natuurlijk niet. Maar lukte het? Ik kijk in mijn familie om mij heen en zie een zwager van Indonesische afkomst - van het soort dus dat ik volgens Wekker helemaal niet zou kúnnen kennen. Hij is cardioloog in een groot Amsterdams ziekenhuis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden