Nederland is relatief duur uit met nieuwe kankermedicijnen

Beeld anp

Nederland betaalt vaak meer voor nieuwe kankermedicijnen dan sommige andere Europese landen, zo blijkt uit een inventarisatie van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam. Van de negen onderzochte medicijnen staat Nederland in zeven gevallen in de top drie van meest betalende landen.

Die relatief hoge kosten zetten de zorg onder druk. In vergelijking met 2014 heeft Nederland volgend jaar 300 miljoen euro meer nodig voor kankermedicijnen, bovenop de 675 miljoen die er nu al aan wordt gespendeerd. "De prijzen zijn zo hoog dat de toegankelijkheid voor patiënten in gevaar komt", zegt Daniëlle Cardozo van het Antoni van Leeuwenhoek.

Hoe komt het dat Nederland vaak meer betaalt?
Volgens Wim Groot, gezondheidseconoom aan de Universiteit Maastricht, heeft dat twee oorzaken. "Armere landen kúnnen simpelweg niet meer betalen. Ik denk dat farmaceuten daar rekening mee houden. Zij leveren liever medicijnen tegen een lagere prijs, dan helemaal niet. Een tweede reden is dat de inkoop in Nederland gefragmenteerd is. Alle ziekenhuizen doen hun eigen inkoop en er wordt niet onderling overlegd. Daardoor krijgen ze minder goede deals. In landen waar de inkoop gecentraliseerd is, zoals Engeland, gaat dat beter."

Is het oneerlijk dat farmaceuten rijke landen meer voor medicijnen laten betalen?
Wim Groot vindt van niet: "Farmaceuten vragen wat een instelling bereid is te betalen. Dat werkt bij dit soort bedrijven nu eenmaal zo. Als je maar één prijs hanteert lopen arme landen het risico dat ze helemaal geen medicijnen kunnen betalen. Dat is ook niet rechtvaardig. Bovendien: hoe meer je van de prijs afhaalt, hoe minder stimulans er is om nieuw onderzoek te doen."

Is gezamenlijke Europese inkoop dan een oplossing?
Wellicht. Nederland moet zijn positie op de internationale medicijnmarkt in ieder geval verbeteren, zei minister Schippers (volksgezondheid) gisteren in reactie op het onderzoek. Ze denkt dat de prijzen omlaag kunnen 'als je met elkaar om de tafel gaat zitten in Europa'. "We moeten niet denken dat we hier zo ongelofelijk krachtig zijn. In dit spel van mondiale geneesmiddelenproducenten spelen we maar een beperkte rol."

Beeld Trouw

Volgens Wim Groot is Europese samenwerking echter niet haalbaar, en ook niet wenselijk. "Dan krijg je een monopolie aan de vraagkant en gaan bedrijven klagen."

Wat kan Nederland nog meer doen om de kosten te drukken?
Volgens het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis moeten er drie dingen gebeuren. "Ten eerste moeten farmaceuten transparanter worden over hun prijsbeleid", zegt Daniëlle Cardozo. De prijsverschillen tussen landen laten zien dat er hoge kortingen mogelijk zijn, maar bedrijven laten bij de onderhandelingen vaak geheimhoudingsdocumenten tekenen. Dat is slecht voor de onderhandelingspositie van ziekenhuizen, stelt Cardozo. "Ten tweede moet Nederland scherper onderhandelen, en moet er meer geld komen vanuit de overheid."

Dit is nog maar het begin van alle nieuwe en innovatieve kankermedicijnen die er op de markt gaan komen, waarschuwt Marja Meijers van KWF Kankerbestrijding. "De hoge kosten zijn niet houdbaar. Kijk bijvoorbeeld naar het advies om het longkankermedicijn Nivolumab uit de basisverzekering te houden, omdat het te duur is. Daar lijden patiënten onder."

Zijn er andere landen waar Nederland een voorbeeld aan kan nemen?
Er zijn geen landen die het systematisch 'beter' doen dan Nederland, benadrukt Wim Groot. "De prijzen zijn heel wisselend. De Verenigde Staten betalen trouwens vaak de hoofdprijs, maar die zijn niet opgenomen in dit onderzoek."

De gezondheidseconoom noemt wel een 'slimme oplossing' uit Engeland die hij met interesse volgt. "Daar zie je dat farmaceuten alleen betaald krijgen als een medicijn daadwerkelijk aanslaat bij de patiënt: een letterlijke no cure, no pay", aldus Groot. "Op die manier gaan artsen veel gerichter medicijnen voorschrijven, wat tot besparingen leidt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden