Natuurbranden

Nederland is kurkdroog en dus zijn de branden groter dan anders

Verbrandde bomen en veen in natuurpark De Peel. In het park woedt al dagenlang de grootste natuurbrand ooit in Nederland.Beeld ANP

Natuurgebieden door het land worden geteisterd door snel uitslaande vlammen. De brand in de Deurnese Peel verwoestte maar liefst 900 hectare. En dat is een opvallend groot gebied.

Of dit de grootste natuurbrand in Nederland ooit is? Een officiële meting volgt nog, maar Brandweer Nederland vermoedt het wel, zegt woordvoerder Frank Huizinga. De uitslaande vlammen in het natuurgebied de Deurnese Peel, op de grens van Noord-Brabant en Limburg, verwoestten maar liefst 900 van het 1000 hectare grote gebied. Veel meer dan de vlammenzee die in 2014 een deel van de Veluwe vernietigde; toen ging het om ruim 500 hectare. 

“Het is een grote zwartgeblakerde vlakte met dode bomen die tot wel een meter zijn verkoold”, zegt boswachter Lieke Verhoeven van Staatsbosbeheer, die vanaf een afstandje toekijkt hoe de brand het gebied bij de gemeente Deurne vrijwel volledig verwoest. “Je ziet nog wat smeulende aardhopen, en ruikt hier in de omgeving echt een intense brandlucht.”

Natuurpark De Peel van bovenaf. Beeld ANP

Dinsdagavond zijn vijftig gezinnen uit het dorp Griendstveen geëvacueerd, pas woensdagavond laat konden zij weer naar huis. Diezelfde dag moesten 50 kilometer verderop ook duizenden mensen hun huis verlaten, omwonenden van het Limburgse Herkenbosch. De brand in het nabijgelegen Nationaal Park De Meinweg verwoestte tenminste 329 hectare.

En deze week telde de veiligheidsregio nog zeker drie andere natuurbranden in Noord-Limburg, zoals bij het dorpje Tienray. Ook op de Gelderse Veluwe woekerden minstens drie natuurbranden, Overijssel en Drenthe kampten recent of nog steeds met uitslaande vlammen. “Het zijn er wel erg veel”, vat Huizinga van Brandweer Nederland het bosbrandseizoen samen. “Ook valt op dat de branden erg groot zijn.” 

Ondergrondse vlammen kunnen verraderlijk omhoogslaan

Hoe dat kan? Voor de Deurnese Peel is dat eenvoudig te verklaren. Het natuurgebied bestaat uit het zeer brandbare hoogveen. Door de beperkte hoeveelheid neerslag de laatste weken is de bovenste laag erg droog. Daarnaast is het zo vroeg in het seizoen, dat de grondoppervlakte nog dood is en er nog weinig jonge planten zijn opgekomen. Zeer brandgevoelig dus. Ook zorgde de harde oostelijke wind deze week voor een snelle verspreiding van de vlammen en is het moerasgebied maar beperkt toegankelijk voor brandweerlieden. 

In het hoogveengebied kunnen bovendien ondergronds nog vlammen uitbreken, die later verraderlijk omhoogslaan en een nieuwe vlammenzee veroorzaken. De brandweer Brabant-Zuidoost meldt daarom nog dagen, zo niet weken, te blijven nablussen.

Het is het derde jaar op rij dat natuurbranden zich in groten getale voordoen. Om te proberen ze te voorkomen en om ze goed te kunnen bestrijden, worden door het jaar heen natuurgebieden verkend, routes aangelegd, waterreservoirs geplaatst en boomsoorten verspreid om brandverspreiding te vertragen. Zo worden er loofbomen geplant in gebieden waar veel zeer brandgevoelige naaldbomen staan. 

Ook werken achttien van de 25 veiligheidsregio‘s waar natuurbrandrisico aanwezig is intensief samen met het ministerie van defensie, dat onder meer blushelikopters en tanks inzet, zoals bij de branden in de Deurnese Peel en De Meinweg.

Beeld Sander Soewargana

Een  smeulende peuk is vaak de oorzaak

Volgens Brandweer Nederland ontstaan minstens 70 procent van de natuurbranden door menselijk handelen, zoals het weggooien van een sigaret die niet helemaal uit is. 

Dat het nu droog en zonnig is, speelt vermoedelijk geen rol bij het ontstaan van branden, maar wel bij de snelle brandverspreiding, zegt meteoroloog Lennert Eijk van Weerplaza. “Er is nog genoeg grondwater, verwacht ik., maar de grondoppervlakte, de bovenste 20 centimeter, is wel erg droog en door de wind vatbaar voor snelle brandverspreiding. Die droogte is iets van de laatste jaren.”

Die wind gaat de komende dagen liggen, dus dat is gunstig. Ook wordt na Koningsdag wat neerslag verwacht, zegt Eijk. “Maar of het effect heeft op natuurbranden? Dat durf ik nog niet te zeggen.“

Lees ook: 

De Meinweg smeult en rookt, Herkenbosch is leeg en verlaten

De 4200 inwoners van het Limburgse dorp Herkenbosch mochten vanwege een grote natuurbrand in de buurt een dag lang niet naar hun huis. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden