Nederland hoopt als lid van de Veiligheidsraad een brug te slaan tussen Rusland en de VS

Secretaris Generaal van de VN António Guterres, de ministers Minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken (VVD) en Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (D66) tijdens een debat over Nederland in de VN-Veiligheidsraad in het Vredespaleis in Den Haag. Beeld ANP

De ministers Zijlstra en Kaag hebben ambitieuze plannen voor het Nederlandse jaar in de Veiligheidsraad. VN-baas Guterres sprak met hen over het prioriteitenlijstje.

Nederland hoopt het komende jaar een brug te slaan tussen Rusland en de Verenigde Staten. Minister van buitenlandse zaken Halbe Zijlstra zei vrijdag dat Washington en Moskou het nu praktisch nergens over eens kunnen worden in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, ook als het gaat om crises in landen waarin hun belangen eigenlijk niet botsen.

Vanaf 1 januari zit Nederland zelf een jaar in de VN-Veiligheidsraad. Daarom sprak Zijlstra vrijdag in het Vredespaleis in Den Haag samen met minister voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag en secretaris-generaal van de VN António Guterres.

Ook Guterres benadrukte het belang van betere samenwerking. Zonder president Donald Trump expliciet te noemen, zei hij te betreuren dat landen minder samen optrekken om problemen aan te pakken. De VS dreigden donderdag nog hulpgelden op te schorten aan landen die via een VN-resolutie de Amerikaanse erkenning van Jeruzalem als Israëls hoofdstad veroordeelden. Volgens Guterres is het goed dat Nederland juist wel met andere landen optrekt.

Nederland moet het doen met één jaar in de raad. Normaal worden kandidaten voor twee jaar gekozen door de Algemene Vergadering van alle VN-leden, maar omdat de stemming in juni 2016 onbeslist bleef, besloten Nederland en Italië hun zetel te delen. Italië was in 2017 aan de beurt.

Missies

In die korte periode wil het kabinet drie eigen prioriteiten onder de aandacht brengen. De eerste is het belang van VN-vredesmissies. De Nederlandse ervaringen in Mali laten volgens Zijlstra zien dat blauwhelmen over goed materieel moeten beschikken om hun werk te doen. “Burgers ter plaatse verdienen niets minder. Zij verdienen het beschermd te worden.” Bij de VN-missie in Mali zijn bijvoorbeeld al 146 militairen omgekomen. Omdat de meeste troepen uit slecht uitgeruste legers van ontwikkelingslanden komen, wil Nederland dat meer rijke landen militairen sturen.

De tweede prioriteit is volgens Zijlstra internationale gerechtigheid. Hij verwees naar de Nederlandse steun aan een bewijzenbank voor de oorlog in Syrië, en merkte op dat veel Joegoslavische oorlogsmisdadigers ook pas na jaren berecht zijn. “Zonder gerechtigheid kan er geen vrede zijn. Maar gerechtigheid vraagt soms om ­geduld.” De derde prioriteit is aandacht voor de grondoorzaken van ­conflicten, zoals klimaatverandering, slecht bestuur en mensenrechtenschendingen, aldus minister Kaag.

Uiteindelijk zal het grootste deel van het Nederlandse werk wel opgaan aan onverwachte gebeurtenissen die de agenda komen te domineren, zo gaf Zijlstra vrijdag toe. Daarnaast neemt Nederland van Italië de verantwoordelijkheid over voor twee sanctiecomités. Een ziet toe op de strafmaatregelen tegen het nucleaire programma van Noord-Korea, en de ander gaat over de nucleaire deal met Iran.

Dat laatste ligt gevoelig, omdat Trump in oktober dreigde een einde aan de nucleaire deal te maken als Iran raketten blijft bouwen. Europese landen willen de afspraken juist graag behouden. Zij zien de beperkingen aan het Iraanse kernprogramma in ruil voor een einde aan sancties als een overwinning voor de internationale diplomatie.

Zijlstra zei desgevraagd ook dat het lidmaatschap van de Veiligheidsraad goed is voor Nederland. “Wij zijn een internationaal georiënteerd land dat de gevolgen van buitenlandse conflicten merkt. Het is dus goed dat we kunnen meepraten over oplossingen.”

Onze man in New York wordt niet cynisch

“Wij zullen meer zelf moeten doen”, zei Karel van Oosterom begin dit jaar in Trouw. Van Oosterom zit vanaf 1 januari namens Nederland in de Veiligheidsraad. De andere leden van de raad moeten volgens hem zelf aan de slag nu de VS onder Donald Trump zich minder gelegen laten liggen aan de Verenigde Naties. Van Oosterom blijft geloven in het internationale overleg: “Cynisch worden is geen optie.”

Van Oosterom (59) is sinds 2013 permanent vertegenwoordiger (gelijk aan een ambassadeur) van Nederland bij de VN. Het afgelopen jaar heeft hij intensief samengewerkt met Italië, waarmee Nederland een roulerende zetel in de Veiligheidsraad deelt. Italië nam afgelopen jaar voor zijn rekening, Nederland komend jaar.  

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld ANP

Eerder werkte Van Oosterom als topambtenaar bij het ministerie van buitenlandse zaken in Den Haag en op de ambassade in Peking. Ook was hij gestationeerd in Syrië en Canada. Van Oosterom studeerde geschiedenis en was twee jaar luitenant in het Nederlandse leger. Als @KvanOosterom twittert hij over Nederland in de VN. 

Niet bij elke vergadering van de Veiligheidsraad zal Van Oosterom op de Nederlandse zetel zitten. Premier Rutte of minister van buitenlandse zaken Zijlstra kunnen die positie innemen als ze in New York zijn. Dat gebeurt zeker in maart, als Nederland voorzitter is van de Veiligheidsraad.

Lees ook: Wat staat Nederland te wachten in de Veiligheidsraad?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden