Nederland heeft VN wat uit te leggen

Beeld epa

De discussie over bed, bad en brood voor illegale vreemdelingen kan een nieuwe impuls krijgen. Vandaag en morgen voelt in Genève het Comité tegen Rassendiscriminatie van de Verenigde Naties een Nederlandse delegatie aan de tand. Op de agenda staan onder andere integratie, Zwarte Piet, en asielonderwerpen als vreemdelingendetentie en basisvoorzieningen voor illegalen.

Het VN-comité wil weten hoe Nederland ervoor zorgt dat iedereen op zijn grondgebied toegang heeft tot bed, bad en brood. Eind vorig jaar oordeelde het Europees Comité voor Sociale Rechten al dat Nederland ook vreemdelingen zonder geldige verblijfsstatus hulp moet bieden.

Coalitiepartners PvdA en VVD botsten vervolgens over de uitvoering daarvan. Uiteindelijk bereikten ze na gespannen nachtelijke vergaderingen het compromis dat mensen alleen recht op opvang behouden als ze meewerken aan hun uitzetting, en ook dan nog slechts voor 'enkele weken'. Bovendien zijn er alleen voorzieningen in de vijf grote steden en Ter Apel. Waarschijnlijk zal het VN-comité kritisch zijn over het stellen van zulke voorwaarden, en Nederland vragen geen strikte criteria te hanteren.

'Meeste weken van het jaar'
Maar vanwege de politieke gevoeligheid zal de Nederlandse delegatie moeten laveren tussen een strenge en een ruimhartige uitleg van het kabinetsakkoord. De PvdA zegt dat het compromis voldoet aan de uitspraak van het Europees Comité voor Sociale Rechten, want 'enkele weken' kan ook geïnterpreteerd worden als de meeste weken van het jaar.

De VVD wil dan weer een strikte uitleg van de afspraken, zodat illegalen alleen hulp krijgen als ze daadwerkelijk meewerken aan hun uitzetting. De Nederlandse delegatie zal deze discussie niet van nieuwe munitie willen voorzien, maar een al te strikte uitleg kan leiden tot kritische aanbevelingen in het eindrapport van het VN-comité dat op 28 augustus uitkomt.

In zulke aanbevelingen schuilt de invloed van het comité. De instantie heeft niet de macht om juridisch bindende uitspraken te doen doen. Maar op andere manieren kunnen de aanbevelingen van het comité wel doorwerken. Nederlandse rechters kunnen de adviezen meewegen in hun uitspraken.

Ook kunnen de bevindingen tot publiek debat leiden. In 2013 zorgde de kritiek van de aan de VN verbonden mensenrechtendeskundige Verene Shepherd op het vermeende racistische karakter van Zwarte Piet bijvoorbeeld voor flinke discussies in Nederland.

Periodieke controle
Dat Nederland onder de loep wordt genomen in het jaar dat de discussies oplaaiden over Zwarte Piet en bed, bad en brood is overigens toeval. Het VN-comité houdt toezicht op de implementatie van de conventie tegen rassendiscriminatie.

Alle landen die het verdrag ondertekend hebben worden periodiek onder de loep genomen. Deze zomer zijn naast Nederland ook Colombia, Costa Rica, Macedonië, Niger, Noorwegen, Suriname en Tsjechië aan de beurt.

Zij hebben de afgelopen jaren allemaal een voortgangsrapportage ingestuurd, die morgen samen met nieuw opgekomen actuele onderwerpen besproken wordt. Door een rapportage in te sturen behoren de genoemde landen in ieder geval tot de meer voorbeeldige lidstaten. Van 63 landen heeft het VN-comité nog minimaal twee rapporten tegoed. Koploper is Sierra Leone; het West-Afrikaanse land heeft al sinds 1975 niets opgestuurd.

Nederland kreeg in 2010 al kritiek

De vorige keer dat het VN-comité tegen Rassendiscriminatie Nederland besprak was in 2010. De mensenrechtenspecialisten uitten toen kritiek op het Nederlandse beleid om migranten uit niet-westerse landen al in het land van herkomst een inburgeringsexamen te laten afleggen. Ook vond het comité dat Nederland de verantwoordelijkheid voor integratie teveel bij immigranten legde. De overheid zou zelf actiever moeten optreden tegen discriminatie. Deze onderwerpen zullen vandaag waarschijnlijk opnieuw als kritiekpunten aan de orde komen.

Een ander heikel punt is de Nederlandse vreemdelingendetentie. In 2010 vond de VN dat er voor gezinnen met kinderen andere faciliteiten moeten komen. Nederland meent dat het daar met speciale verbeterde gezinslocaties voor uitgeprocedeerde asielgezinnen aan voldoet, maar actiegroepen denken dat deze locaties toch te veel op detentiecentra lijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden