Nederland heeft nu zijn eigen inconvenient truth

Klimaatverandering, hoe breng je die in beeld? Over die vraag moet onderzoeksjournalist Bernice Notenboom zich het hoofd suf hebben gepiekerd. Immers, vang maar eens CO2-uitstoot, ontsnappend methaangas en opwarmend zeewater met je lens. Toch trok Notenboom met een cameraman naar zes zogeheten tipping points, gebieden waar de klimaatverandering het hele ecosysteem op z'n kop zet.

Na deel één van 'Klimaatjagers', zondag uitgezonden door de VPRO, stelt Notenboom niet teleur. Ze was in Alaska waar permafrost ¿ organisch materiaal dat tienduizenden jaren bevroren is geweest ¿ in ijzingwekkend tempo ontdooit. Verbijsterend om te zien hoe enorme hoeveelheden smeltend permafrost met grote klappen terechtkomen in de rivier. Gaat het zo snel? Ja, zo snel gaat het.

De klimaatverandering zal, zo is de strekking van de zesdelige serie, steeds minder een geleidelijk proces zijn. Met grote schokken zal de mensheid ervaren wat het broeikaseffect aanricht. In Alaska zijn al hele huizen en wegen weggezakt in de grond, als gevolg van smeltend permafrost. Het noordelijkste dorpje Barrow dreigt zelfs geheel te worden verzwolgen. Sijpelend permafrost in de bodem en een ontdooiende Noordelijke IJszee voor de deur. Van twee kanten wordt het plaatsje opgevreten. Klimaatverandering onzichtbaar? Klimaat verandering is hartstikke zichtbaar! We ervoeren het al eerder in 'An inconvenient truth' van Al Gore.

Klimaatonderzoeker Ben Abott kanode langs de kustlijn en wees de huizen aan die over een paar jaar zullen zijn verdwenen. We zagen hoe inwoners hun huizen bouwen op palen, zodat in de winter de ondergrond wat kan afkoelen. Afkoeling in Alaska!

Notenboom maakt pijnlijk duidelijk in welke vicieuze cirkel de mens is terechtgekomen. Door het broeikaseffect smelt de permafrost, waarbij grote hoeveelheden CO2 en methaan vrijkomen. Daardoor wordt het nog warmer, en zal de permafrost nog sneller ontdooien. Nee, vrolijk word je niet van 'Klimaatjagers'. En zeker niet van de voice-over die alleen maar in de overtreffende trap lijkt te kunnen spreken.

Gelukkig is Notenboom zelf vol goede moed. Als een avonturier stapt ze door de klimaatellende heen. "Dus als ik het goed begrijp, rot het nu onder mijn voeten?", vraagt ze een wetenschapper. En wanneer een onderzoeker een oud stuk mos heeft gevonden, is haar ironische commentaar: "Daar wordt hij natuurlijk ontzettend opgewonden van." Ondertussen gaat het leven in Barrow gewoon door. De mannen blijven jagen, de vrouwen blijven koken en de kinderen spelen.

Het is door dit soort relativerende beelden dat de serie, hoe zwaar ook van inhoud, goed draaglijk blijft. Je vraagt je wel af: is er nog wat aan die klimaatverandering te doen of zijn we reddeloos verloren? Gelukkig krijgen we op die vraag een optimistisch antwoord. Abott: "Zelfs nú kunnen we het proces nog keren, als we minder fossiele brandstoffen gaan gebruiken."

Een onthullende en indrukwekkende serie. Hopelijk kijkt politiek Den Haag ook naar deze Nederlandse variant van 'An inconvenient truth'. Volgende week zit Bernice Notenboom in tipping point Oceanië, en daarna nog in Groenland, Brazilië, Afrika en India. Ik blijf kijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden