Nederland gestorven aan patat en oranje

De mammon wint op alle fronten, schrijft de linkse auteur Klaus Körner over Duitsland. In andere bewoordingen velt de christelijke gereformeerde hoogleraar Van 't Spijker eenzelfde oordeel over Nederland.

AGNES AMELINK

Zeker in de voormalige DDR is nog nooit zoveel over godheid Geld gepraat als de laatste vier jaar. Tweederde van de Duitse jeugd kan over vrije tijd alleen nog maar spreken in termen van geld en status, terwijl ondertussen bijna vijftien procent van de bevolking in de 'nieuwe deelstaten' onder de armoedegrens leeft. Körner pleit in Publik Forum (progressief r.-k.) hartstochtelijk voor een bevrijdingstheologie voor Duitsland. Het christendom heeft zijns inziens maar twee opties: meedansen om het weliswaar gouden, maar liefde- en levenloze kalf, of opkomen voor het recht van armen en verdrukten.

Hierbij valt het leed van de Friese gereformeerden misschien in het niet, maar dat velen in het Noorden dit weekeinde iets zullen moeten wegslikken, staat wel vast. Voor het laatst is de Friese kerkbode verschenen. Er komt een nieuw provinciaal kerkblad voor gereformeerden, hervormden en luthersen samen dat het Nieuw Fries kerkblad gaat heten. Bijna vijftig jaar lang heeft de Kerkbode behalve algemeen kerkelijk nieuws, ook de nieuwtjes uit Dokkum, Damwoude, Metslawier, Exmorra en heel wat andere plaatsen doorgegeven. Hopelijk hoeven we die berichten, die normaal gesproken deze rubriek niet halen, straks niet te missen: dat het weer beter gaat met de knie van ds. Ritsema uit Leeuwarden; dat er in Lioessens liefst negen jonge mensen belijdenis van hun geloof zullen afleggen; en dat in Dokkum op 15 juni Wytze Vellinga is geboren.

Eindredacteur ds. Th. Weerstra grijpt het laatste hoofdartikel aan om de gereformeerden die door alle omwentelingen in hun kerk en wereld in malaisestemming zijn, een hart onder de riem te steken. Er is weliswaar een tijd om op te bouwen en één om afscheid te nemen, zegt hij de Prediker na, “maar we moeten er wel voor oppassen dat niet negatieve gevoelens ons christen-zijn gaan bepalen. Het gezegde van Den Uyl na de oliecrisis 'Het wordt nooit meer zoals vroeger' halen velen ook aan als het gaat om de kerk, en de meesten bedoelen dan 'Het wordt nooit meer wat'. Maar waar is dan je hoop, je moed gebleven?”

Al zou je het willen, er zijn twee onderwerpen waar je dezer dagen niet omheen kunt: het voetballen en de vakantie. De Humanist, maandblad van het Humanistisch verbond, heeft zelfs een speciaal vakantienummer uitgebracht met alles erop en erin: een encyclopedisch verhaal over toerisme, over politiek correct reizen, over groepsreizen, avontuurlijke vakanties, het ergste vakantieleed: niets ontbreekt. Je vraagt je alleen af wat het allemaal met humanisme te maken heeft; veel artikelen hadden evengoed in Vrij Nederland of de Libelle kunnen staan. Nee, dan het Centraal Weekblad (kerkelijk opinieblad): in een vakantie-overweging voert Bert Godschalk een vriend ten tonele die zichzelf en zijn gezin heeft aangeleerd om in de vakantie niets te willen en te moeten. Zelfs het horloge blijft in Nederland. De moraal van dat verhaal: zoek de stilte, dan vind je God.

Iets van de herrie in de stadions en bij de tv thuis is ook tot de kerkbladen doorgedrongen. De commentaarschrijver van De Bazuin (progressief r.-k.) haakt in op de klassieke combinatie voetbal en religie en noemt voetbal de grote metafoor voor de r.-k. kerk: “Beide zeggen universeel te zijn, met het accent op het collectieve gebeuren en het gemeenschapsgevoel dat groeit naarmate de massa minder denkt.(...) Beide kennen legioenen. En voorop staat dat de regels onverbiddelijk vastliggen. Drukdoende mannnen zijn de baas en discussies worden afgekapt voor ze goed en wel begonnen zijn.” Voetbal is aan de winnende hand, meent De Bazuin. “Geen godsdienst heeft het ooit voor elkaar gekregen dat over de hele wereld een miljard mensen op hetzelfde moment hun adem inhielden. Voetbal is de smeerolie van de huidige wereld. Wat Simonis zou wensen, krijgt alleen Advocaat voor elkaar.”

Waarschuwingen tegen de voetbalkoorts klinken ook in enkele bladen. De Christen (van de baptisten) doet het heel voorzichtig. Oranje, commercie, nationalisme: is het niet vreemd dat behoefte aan nationale helden kennelijk in ons zit? Denk daar maar eens over na, voor of na de wedstrijd, oppert Wim de Zwart. Ds. W. M. Schut in Musselkanaal stelt in de Groninger kerkbode onomwonden: Het gaat om de Geest van God tegenover de geest van de wereld.

In De Wekker (christelijk gereformeerd) schrijft W. van 't Spijker een giftige kolom naar aanleiding van de nieuwste reclamecampagne van de begrafenisondernemers ('Ik ga dood', zegt een bekende Nederlander op een affiche. 'Wilt u meer weten, bel. . .'): “Het staat te vrezen dat deze reclame de code weergeeft, waarin het Westen op dit moment denkt. Leven en dood wordt meer en meer bepaald door de vraag van het geld. De ethiek van Nederland is te vinden in de beursnoteringen die iedere dag als een avondgebed voor de massa worden weergegeven. Nederland hoeft niet meer dood te gaan. Het is al gestorven aan patat en oranje. Het is reeds verleden tijd geworden, dit Nederland. Maar men kan niemand bellen om te vragen hoe men dit beleeft. En wie zou komen aandragen met de bijbel en haar boodschap zou in het beste geval voor fundamentalist worden uitgemaakt. (...) Het geld, het grote geld, heeft het grote sterven ook binnen de christenheid veroorzaakt.”

En voor als het vandaag of morgen echt fout gaat voor Nederland: Het Katholiek Nieuwsblad weet te melden dat het óók de schuld is van het Vaticaan: ze hebben daar weinig op met Lubbers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden