'Nederland deed niets voor slachtoffers Bosnië'

BERLIJN - Met de persconferentie over het optreden van de Dutchbat-soldaten in Srebrenica wilde de organisator Tilman Zülch van de vereniging voor bedreigde volkeren alleen een 'sfeerbeeld' schetsen, meer niet. Als de Bosnische getuigen, die vrijdag in Bonn werden gepresenteerd, in Nederland niet serieus worden genomen, is dat een probleem voor Nederland, niet voor de vereniging van Zülch.

“Ik heb de journalisten duidelijk gezegd dat we de getuigenverklaringen niet in Srebrenica hebben gecontroleerd en dat ze alleen een idee moeten geven van hoe Bosnische moslims in het algemeen over Nederland denken. Die getuigen waren bedoeld als illustratie voor een anti-Nederlandse stemming die daar heerst. Meer niet. Als de Nederlanders daar goed werk hadden gedaan, waren de voorvallen waarvan de getuigen vertelden, snel vergeten. De frustratie maakt dat ze al die kleinigheden ineens belangrijk bewijs zijn gaan vinden voor het falende optreden. Dan is het vervolgens de taak van Nederland of van de Nederlandse journalisten om zelf ter plaatse te gaan vragen wat er gebeurd is. Dat is niet mijn taak. Ik geef alleen door wat ik heb opgevangen.”

Nederlandse journalisten gingen met hoge verwachtingen naar de persconferentie van Tilman Zülch en zijn vereniging die zich sinds 1970 actief inzet voor volkeren of bevolkingsgroepen die op de een of andere manier in de verdrukking dreigen te geraken. De persconferentie zou getuigen aan het woord laten die door de Nederlandse Dutchbatters waren verkracht, opgelicht of bedrogen. In Bonn bleken echter deels geblinddoekte, anonieme getuigen op te treden die voor veel geld van de Nederlanders kledingstukken of voedsel zouden hebben gekocht. Uit de tweede hand vertelden Bosniërs over prostituerende meisjes die hun diensten aanboden voor twee sigaretten.

Cynisch

In verschillende Nederlandse kranten werd uiterst sceptisch en zelfs cynisch over deze presentatie geschreven. Zülch werd ervan beschuldigd een anti-Nederlandse campagne te zijn begonnen. “Ik heb niets tegen Nederland. Ik werk veel met Nederlandse mensenrechtenorganisaties en ik vind Nederland ook altijd een voorbeeldland als het gaat om mensenrechten. Juist daarom was ik zo geschokt door deze verhalen.

Overigens heb ik ook duidelijk kritiek geuit op andere landen, vooral Duitsland. En de Duitse houding in Bosnië is erger, want internationaal belangrijker. Maar het blijft een feit dat Nederland zich in Srebrenica op geen enkele manier voor de slachtoffers heeft ingezet, hoewel de Nederlanders in de tweede wereldoorlog zelf slachtoffer waren van Duits geweld.

Dat verbaasde me. Juist een land dat altijd een zo hoge moraal heeft als het gaat om het optreden van andere landen, moet zijn uiterste best doen tenminste te proberen iets voor zulke mensen in Srebrenica te doen. Bij de Bosnische slachtoffers bestaat het gevoel dat Nederland collaboreerde met de daders en dat beeld moet in Nederland aanleiding zijn voor zelfkritiek.''

Details

Zülch bevestigt dat de getuigen vrijdag niet bepaald vertelden over oorlogsmisdaden. Het lijken allemaal onbeduidende details in een oorlogssituatie. Toch zegt dat ook iets over de discipline van het Nederlandse VN-bataljon, volgens Zülch. “Ook als zulke dingen onbelangrijk zijn en op kleine schaal plaatsvonden, is het een schande. De Nederlandse legerleiding moet uit Srebrenica tenminste een les trekken om zo een volgende keer zelfs ieder gerucht uit te kunnen sluiten.”

Tilman Zülch blijft hopen dat Nederland het eigen optreden in Bosnië onder de loep gaat nemen. “En niet alleen door met eigen mensen te praten maar ook met de Bosniërs. Misdaden en heldendaden uit de eigen geschiedenis moet je altijd kritisch bekijken.”

De vereniging voor bedreigde volkeren is destijds in 1970 door Tilman Zülch opgericht om de aandacht op Biafra te vestigen. Alle bedreigde volkeren ter wereld vonden sindsdien bij Zülch in Göttingen een gewillig oor. Als een van zijn belangrijkste wapenfeiten noemt Zülch zijn inzet voor de Roma en Sinti. Door zijn aandringen worden die nu als aparte groep oorlogsslachtoffers gezien. Hij kreeg voor het eerst lucht van het twijfelachtige optreden van Dutchbatters nadat hij door verschillende Bosnische organisaties was benaderd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden