'Nederland beter in binnenhalen Tourstart dan winnen Tour'

Utrecht wordt de zesde stad die het Grand Départ organiseert. Geen ander land buiten Frankrijk presteerde dat.

EDO STURM

Stel de vraag waarom Nederland zo vaak de start van de Tour de France binnensleept en een verrassende stilte is je deel. "Ik weet het eerlijk gezegd niet", zegt oud-coureur Michiel Elijzen na wat bedenktijd. Wielerhistoricus Benjo Maso pijnigt zijn hersenen op zoek naar een antwoord. "Die vraag is nooit eerder in mij opgekomen."

Vijf keer eerder diende een Nederlandse stad als vertrekplaats voor de Tour de France. Utrecht wordt in 2015 de zesde gemeente nadat Amsterdam in 1954 de primeur beleefde. Scheveningen (1973), Leiden (1978), Den Bosch (1996) en Rotterdam (2010) waren de andere gaststeden voor het Grand Départ. Geen ander land buiten Frankrijk telde vaker een Tourstart.

Morgen zetten burgemeester Aleid Wolfsen en Tourdirecteur Christian Prudhomme in Parijs hun handtekeningen onder de officiële documenten. Later op de dag, in Utrecht, volgen de etappedetails. Daarmee komt een eind aan tien jaar driftig lobbyen. In 2008 moest Utrecht de teleurstelling verbijten nadat Rotterdam met de start van 2010 aan de haal ging. Vervolgens laveerde de vierde gemeente van Nederland lang tussen hoop en afwijzing.

Vasthoudendheid kun je Utrecht niet ontzeggen, grinnikt Maso vanwege dit 'bijkomstige record'. "Wij zijn beter in Tourstarts organiseren dan de Tour winnen", merkt Elijzen, die sinds kort in Utrecht woont, met het nodige cynisme op. "Misschien ervaren wij het als een troostprijs voor het mislopen van de Olympische Spelen", doet Maso een poging.

Het blijft vreemd, constateert Elijzen, dat Nederlandse gemeenten hun kaarten zetten op wielrennen. "Het is niet bepaald een volkssport in dit land." Daarmee is volgens Maso voor een deel verklaard waarom de Tourstart hier zo tot de verbeelding spreekt. "België (vier keer Tourstart, red.) kent een veel rijkere wielerhistorie. Denk aan de Ronde van Vlaanderen of Luik-Bastenaken-Luik. Wij moeten het doen met de Amstel Gold Race." Een achterstand, vertelt Maso, opgelopen omdat de overheid tot enkele jaren na de oorlog wegraces verbood. "De Tourstart is toch een soort inhaalslag." Met name boven de grote rivieren werd de absentie van straatkoersen lang gevoeld. Misschien dat met uitzondering van Den Bosch daarom alle Nederlandse kandidaatsteden van overwegend calvinistische snit zijn.

Er bestaat een hardnekkige mythe dat Nederland als eerste buitenlandse natie de Tour verdiende omdat de vaderlandse coureurs na de oorlog zulke goed uitslagen reden. "Daar is helemaal niets van waar", stelt Maso. "In 1947 haalde slechts één Nederlandse coureur Parijs, een jaar later twee en in 1949 weer één. Er speelde heel iets anders. Ik vond in het archief een Nipo-enquête uit 1951 waarin een derde van de bevolking voor een Tourstart stemde. Dat en de bereidheid van Amsterdam om destijds in de buidel te tasten, gaven de doorslag.

"Laten we eerlijk zijn, de kosten voor een Tourstart staan in geen enkele verhouding tot die voor andere grote sportevenementen", weet marketingonderzoeker Daan Vogelaar. Hij onderzocht na de Tour van 2010 de economische impact voor Rotterdam. Die pakte volgens zijn berekening positief uit. "Rotterdam was 15 miljoen euro aan kosten kwijt. Dat zijn relatief kleine bedragen voor citymarketing." Een instrument dat Nederlandse gemeenten volgens Vogelaar veel beter aanwenden dan de landen om ons heen.

Maso is huiverig voor de 'ambitieuze' kosten-batenanalyses die gemeenten op sportevenementen loslaten. "De geschiedenis leert dat ze schromelijk worden overdreven. De start van de Giro d'Italia in Groningen in 2002, de Vuelta in Assen in 2009 en een jaar later Amsterdam (Giro), beloofden mooie cijfers. In veel gevallen moest er geld bij." Rotterdam was een gunstige uitzondering, onderschrijft Maso de bevindingen van Vogelaar.

Utrecht rekent op 800.000 tot een miljoen toeschouwers, gebaseerd op de schattingen uit Rotterdam. De etende en drinkende menigte was bij elkaar goed voor 20 miljoen euro aan extra bestedingen, concludeerde Vogelaar in zijn onderzoek. Of Utrecht net zo'n jubelverhaal wordt, is maar afwachten. Maso is huiverig voor een gemeente die zijn inwoners iets probeert te verkopen. "Er stond in 1948 tijdens de eerste Ronde van Nederland een miljoenenpubliek langs de kant. Maar de betaalde aankomstplaatsen waren half leeg."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden