Nederland bendeleider in Europa

Het is diep treurig dat Nederland steun zoekt bij de anti-Europeanen in Polen, Tsjechië en Slowakije.

Nederland heeft er lange tijd een eer in gesteld om voorop te lopen bij politieke en maatschappelijke vernieuwingen. Voortrekker zijn, dat lag ons wel. Maar dat is al weer lang geleden. Mensen als Bolkestein vonden het maar niks dat Nederland zo vaak het beste of het braafste jongetje van de klas wilde zijn.

Toch hebben we daardoor destijds een boeiende maatschappij opgebouwd en hebben we internationaal aanzien en invloed verworven. Maar nu zijn we op een zeer belangrijk punt, de Europese politiek, niet meer leider in het positieve maar in het negatieve. En we zijn nog wel even ambitieus als vroeger. Het gekke is dat de Nederlandse politici die zich op Europees vlak zich nu zo graag in negatieve zin willen onderscheiden, voorheen duidelijke voorstanders waren van de Europese gedachte.

Voor een christen-democraat was dat vanzelfsprekend. De Europese samenwerking en integratie was immers het eigen kind van de christen-democratie. Zonder christelijk geloof zou dat waagstuk nooit ondernomen zijn.

Er zijn nu christen-democratische en sociaal-democratische politici die ineens anti-Europese trekken vertonen. Gewoon omdat het ontwerp voor een Europese Grondwet werd verworpen met een stemverhouding van 61 tegen 39 procent. Volgens Rousseau is die meerderheid van 61 procent gelijk aan de algemene volkswil. De minderheid van 39 procent (hoofdzakelijk CDA-stemmers) heeft zich gewoon vergist. Hoewel er niet zoveel navolgers van de Franse Revolutie in het kabinet zitten gedraagt de regering zich Rousseau-iaans.

Steunpilaren van de Europese gedachte en ondertekenaars van de Ontwerpgrondwet doen nu alsof ze het met de neestemmers eens zijn, en ook best wel anti-Europees of dragers van het wantrouwen tegen ’Brussel’ zijn. Nog sterker: de premier en zijn staatssecretaris voor Europese zaken gaan op pad om steun te werven voor de neestemmers.

Dat onze nationale sterrenwichelaar Maurice de Hond onlangs heeft vastgesteld dat de voor- en tegenstemmers van de Grondwet elkaar momenteel in evenwicht houden, stoort de regering niet. Nederlandse bewindslieden zijn op pad gegaan om steun te verwerven bij anderen ’die zich niet vergist hebben’. Ze komen in de eerste plaats uit bij extremisten als de gebroeders Kaczynski, de beruchte ultra-katholieke nationalisten, die in Polen nobele oud-dissidenten en (christen-)democraten als Mazowiecki en Geremek op schandelijke wijze naar het politieke leven staan.

En in Tsjechië zoeken ze niet naar de vrienden van Václav Havel maar naar diens radicale tegenstander Claus; sinds jaar en dag arrogante opponent van de Europese integratie. In het Europees Parlement plaagde ik destijds zijn ambassadeur met de suggestie dat de EU eigenlijk lid moest worden van Tsjechië in plaats van omgekeerd.

Deze week werd onze koningin opgezadeld met een gesprek met de Slowaakse president Gasparovic. Die past ook goed in het kader van de vereniging der negatieven. Toen ik hem ooit sprak in zijn functie van parlementsvoorzitter bleek hij zo weinig benul van parlementaire democratie te hebben dat Slowakije, mede op grond daarvan, met steun van het Europees Parlement en commissaris Hans van den Broek een paar jaar naar de wachtbank verwezen is.

Je schaamt je diep dat Nederland zo de leider wordt van een bende negativisten en dubieuze democraten. In wat voor gezelschap voelen onze mensen zich momenteel thuis? De cynische houding van vorige regeringen tegenover Europa en de verwerping van het ontwerpverdrag voor een EU grondwet heeft in de andere Beneluxlanden een forse tegenzin tegen Nederland opgewekt. Natuurlijk blijven ze bij bezoeken vriendelijk doen. Dat is in andere landen dan Nederland nu eenmaal de gewoonte. Maar politiek is de verhouding met België en Luxemburg nog nooit zo slecht geweest.

Maar we hebben toch de steun van Frankrijk? Daar moet de Nederlandse regering maar niet te veel op hopen. Als François Bayroux gekozen was als presidentskandidaat zouden we te maken hebben met een overtuigde Europeaan. Dit is immers een lid van de christen-democratische familie. Maar ook met Sarkozy gaat het anders dan verwacht. Hij moge dan aanvankelijk ook mikken op een uitgekleed verdrag; zijn minister van buitenlandse en Europese zaken Kouchner (een vroegere collega uit het Europees Parlement) en de nieuwe staatssecretaris voor Europese zaken worden door het dagblad Libération van 19 mei met vette letters beschreven als gepassioneerd en van harte Europeaan. De staatssecretaris was kabinetschef van de befaamde Jacques Delors en behoort, aldus Libération, tot christelijk-links.

Deze benoemingen klinken als een klaroenstoot tegen het opportunistisch meedraaien met de uitkomsten van het Franse referendum. Naar verluidt zullen de Fransen aansluiting zoeken bij bondskanselier Merkel, die zo een herleving van de voor Europa zo voordelige Frans-Duitse samenwerking zal kunnen bevorderen.

Jammer dat onze mensen kniezend samenscholen bij de Kaczynski’s, de Clausen en de Gasparovicen. Het is erg als je vrienden zich bij de politieke vijanden aansluiten. We mogen verlangend uitzien naar de tijd waarin we weer vertegenwoordigd worden door de partij waar we van houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden