Opinie

NDT 2 kan bij twintigste verjaardag terugkijken op twintig jaar topkunst

DEN HAAG - Het is een gedachte om bij stil te staan, met bewondering en ontzag. De dansers van NDT 2 zijn nu bijna allen geboren in het geboortejaar van dit gezelschap (doopnaam Springplank) zelf. De volwassenwording van dit van acht naar veertien dansers uitgegroeide gezelschap was onstuimig en bewijst dat wat goed is wel snel, maar zeker niet vanzelf gaat.

Het initiatief van Carel Birnie en Jiri Kylian om de slepende 'aansluitingsproblematiek' tussen dansonderwijs en beroepspraktijk naar zich toe te trekken en een voorbeeld te stellen van wat in elk geval deze groep van zijn dansers verlangt, kreeg gevolgen die verder reiken dan hun stoutste dromen. NDT 2 leverde in twintig jaar 130 formidabele dansers op, werd een magneet voor wereldvermaarde choreografen, bracht zelf een veelvoud aan inmiddels gevestigd choreografisch talent voort en is niet meer van de wereldpodia weg te denken. Geen jongerengroep kan zich op zoveel wereldsucces beroepen. In zijn repertoire bevinden zich al honderd balletten, waarvan zeventig op NDT 2 zijn gemaakt.

Roofbouw

Het patent stoelt op de heilzame combinatie van idealisme, passie en roofbouw. Maar ook op solidariteit en affiniteit. De leiding (lange tijd Arlette van Boven, inmiddels Gerald Tibbs) gelooft onvoorwaardelijk in priming the pump. De jonge danser die deze druk aan kan behoort zonder overdrijving tot de wereldtop. Momenteel kunnen drie van de vier dansers van NDT 1 daarover meepraten. Door al die andere ex-junioren die elders werk vonden heeft het NDT bovendien een netwerk van geestverwanten over de internationale danswereld aangelegd.

Nieuwe creaties

Het jubileumprogramma waarmee het NDT 2 zijn twintigste verjaardag viert, bestaat uit vier balletten, waarin - helaas - slechts negen van de veertien junioren het bovenstaande konden bewijzen. Zij deden dat met nieuwe creaties van Johan Inger en Jiri Kylian, met de bizarre titels 'Round Corners' en 'Indigo Rose', en twee reeds bestaande toppers ('Déj... Vu' van Hans van Manen en 'Skew-whiff' van Paul Lightfoot). Alle titels verwijzen naar de paradox dat in dans het onverwoordbare wordt benoemd.

Het fascinerende van NDT 2 is zijn veelzijdigheid als gevolg van de wijze waarop alle NDT-choreografen elkaar via deze jongeren beïnvloeden. Hoe kan het ook anders in zo'n interactief bedrijf? De Zweed Johan Inger, zelf al acht jaar NDT-danser, baseert zijn vindingrijke bewegingsgevoel voor muziek en theater op materiaal dat hij rechtstreeks van Kylian, Ek, Van Manen en anderen leerde. In zijn 'Round Corners' lijkt vooral zijn landgenoot Ek over zijn schouder mee te kijken. Er wordt vakkundig ingespeeld op onvoorspelbare fysieke souplesse. Acht staande lampen worden daarbij in steeds andere formaties rond of op een wit rechthoekig vloervlak gezet. In die beeldsymboliek wordt de lichtdrager Mario Zambrano als het ware bestookt door anonieme passanten, die hem meevoeren in de speurtocht naar zijn passie. Muziek van Erkki Sven Tüür en Arvo Pürt zorgt voor een sfeer van schrijnende berusting over oplaaiende en uitdovende liefde. Twee wonderschone duetten (Jayne Coopers/Shintaro O-Ue en Natasha Crook/Andrew Hurst) ten spijt, de tragikomische Zambrano blijft alleen achter, met een rood oplichtende sliert in de lucht boven hem.

Hoe inspirerend Kylian de NDT 2-ers ook ervaart, toch maakte hij pas na tien jaar zijn eerste ballet - 'Un Ballo' - op hen. Zijn 'Indigo Rose', op een collage van Ashley, Couperin, Daffan, Cage en Bach is duidelijk een hommage aan het feit dat deze tovenaarsjeugd niet alleen een toekomst en verleden maar ook het heden heeft. Met een wit oplichtende vloerstreep en een witte kabel heeft hij hun toneel goniometrisch met een driehoek bewerkt. Voor en achter de streep en kabel laat hij hen in dubbelkleurige zijden kostuums al hun registers opentrekken, voor één grote show-off van twintig jaar topkunst. Door een plotsklaps neerdalend wapperend zeil in de driehoek en daarboven een smal filmscherm over de hele toneelbreedte laat hij hen bovendien voortborduren op zijn recente experimenten met film en schimmenspel. Opnieuw met even hilarische als aangrijpende effecten. Tot slot laat Kylian de dubbelzijdig glanzende dansers aan beide zijden van de streep op de alles harmoniserende Bach hun actie bevriezen, om zelf tot bezinning te komen over de door Hans Knill opgenomen videomomenten van hun verrukking, bezieling en overgave. Wat een geluksbesef pepert Kylian ons en hen terecht in, om dit internationale-hollandse mirakel in huis te hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden