Navo-steun voor Turkije zit er niet in

Gisteren demonstreerden Koerden bij de ambassade van Turkije in Parijs tegen de Turkse luchtaanvallen tegen de PKK-separatisten in Irak. Beeld EPA
Gisteren demonstreerden Koerden bij de ambassade van Turkije in Parijs tegen de Turkse luchtaanvallen tegen de PKK-separatisten in Irak.Beeld EPA

De oorlog in Syrië breidt zich uit naar de zuidgrens van Navo-lid Turkije. Op Turks initiatief komen de Navo-bondgenoten vandaag in spoedzitting bijeen om de situatie te bespreken.

1. Wat verwacht Ankara van de bijeenkomst?
Het Turkse ministerie van buitenlandse zaken zegt te willen spreken over de recente terreuraanvallen in eigen land, en de bombardementen die de Turkse strijdkrachten als tegenmaatregel op IS en de PKK in Syrië en Irak uitvoeren. Waarschijnlijk rekent de Turkse president Recep Erdogan op een slotverklaring die steun aan Turkije uitspreekt. Daarmee kan hij in eigen land laten zien dat bondgenoten zijn beleid steunen.

2. Hoe bijzonder is zo'n spoedberaad?
Iedere lidstaat kan de Navo bijeenroepen als hij zich bedreigd voelt. Dat gebeurde voor het laatst in maart 2014. Na de Russische annexatie van de Krim wilde Polen praten over de veiligheid in Oost-Europa. Daarvoor riep Turkije in juni 2012 de Navo bijeen nadat Syrië een Turkse straaljager had neergeschoten.

Op beide bijeenkomsten viel geen besluit over onmiddellijk optreden. Maar in september 2014 besloot de Navo wel zijn militaire aanwezigheid in Oost-Europa te versterken. De neergehaalde straaljager vormde volgens de Navo-website de opmaat voor de Patriot-missie ter verdediging van het Turkse luchtruim. Nederland leverde daarvoor twee jaar lang luchtafweer, tot Spanje het begin dit jaar overnam.

3. Gaat de Navo Turkije steunen na het beraad van vandaag?
Binnen de Navo geldt de regel dat een aanval op één bondgenoot, een gezamenlijke reactie zal krijgen. Toch lijkt zo'n tegenaanval onder bondgenootschappelijke vlag er nu niet te komen. De wensen van Ankara lopen te veel uiteen met die van zijn bondgenoten. Turkije wil niet alleen IS uitschakelen, maar ook de groeiende Koerdische invloed in Syrië een halt toeroepen. En die laatste wens wordt door de bondgenoten niet gedeeld.

Het grote probleem vormen de strijders van de YPG, effectieve vijanden van IS in Syrië en tegelijk nauw verbonden met de door Turkije zo gehate Koerdische PKK. De YPG voorkwam dat IS het stadje Kobani innam, en redde duizenden yezidi's van de Sinjar-berg. Vanwege die militaire kwaliteiten krijgt de YPG luchtsteun van de grote Navo-bondgenoot Amerika. De internationale coalitie tegen IS, waar Turkije vooralsnog geen deel van uitmaakt, steunt ook de Koerden in Irak met luchtaanvallen, wapenleveranties en militaire training. Turkije heeft weliswaar betere banden met de regering van Iraaks Koerdistan dan met de YPG, maar ziet de brede groei van Koerdische invloed toch als probleem. Toetreden tot de coalitie tegen IS vormt dus ook geen aantrekkelijke optie.

4. Wat verwachten de Navo-bondgenoten van Turkije?
Veel Navo-leden zijn bezorgd dat in Turkije de strijd tussen de regering en de PKK weer oplaait. Europese landen willen juist graag een vredesakkoord. Minister Koenders sprak gisteren zijn zorgen uit over het vredesproces. Secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg benadrukte dat Turkije zichzelf mag verdedigen tegen de PKK, maar dat de militaire acties van Ankara wel proportioneel moeten zijn. Zondag riep de Duitse bondskanselier Angela Merkel Ankara nog op om vast te houden aan vredesbesprekingen.

5. Waar ligt dan nu de oplossing?
Als Turkije zowel tegen IS als de PKK wil optreden, is lossere samenwerking met een beperkt aantal landen een aantrekkelijker optie dan in Navo-verband. De VS mogen binnenkort een luchtmachtbasis in Zuid-Turkije gebruiken. In ruil daarvoor gaan Washington en Ankara samenwerken bij de strijd tegen IS in het noorden van Syrië, zo zei de Turkse premier Davatoglu gisteren in de Turkse pers. Beide landen zullen volgens hem IS bombarderen en Syrische rebellen die met Turkije bevriend zijn luchtsteun geven. Waarschijnlijk hoopt Turkije zo IS terug te drijven en tegelijkertijd te voorkomen dat de YPG daarvan profiteert door zijn gebied nog verder uit te breiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden