Navo sceptisch over Amerikaanse gesprekken met Taliban

De Brits defensieminister Gavin Williamson, Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg en waarnemend defensieminister Patrick Shanahan van de VS tijdens een overleg in het Navo-hoofdkwartier in Brussel, donderdag.  Beeld EPA
De Brits defensieminister Gavin Williamson, Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg en waarnemend defensieminister Patrick Shanahan van de VS tijdens een overleg in het Navo-hoofdkwartier in Brussel, donderdag.Beeld EPA

Europese landen willen het Afghaanse leger op de been houden. Maar ze zullen zich terugtrekken, als de VS dat ook doen.

De oorlog in Afghanistan kan voorlopig op de oude voet doorgaan, zo probeerde de Navo gisteren tijdens een ministersvergadering in Brussel uit te dragen. De gezamenlijk afgesproken kreet waarmee defensieministers uit hun vergaderzaal naar buiten kwamen, was ‘Samen uit, samen thuis.’ Dat moet uitstralen dat de Verenigde Staten zich niet zomaar terugtrekken uit de strijd.

Uit de VS klonk onlangs een andere boodschap. De Amerikaanse gezant Zalmay Khalilzad onthulde ­vorige maand een concept-vredes­akkoord, waarbij de Amerikanen zich terugtrekken als de Taliban beloven dat zij geen schuilplaats aan terroristen bieden. Navo-leden legden gisteren juist weer een hele rits aanvullende en voor de Taliban moeilijk te verteren eisen op tafel.

Plek aan tafel

Secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei dat de Afghaanse regering zo snel mogelijk een plek aan de onderhandelingstafel dient te krijgen. Maandag begint er in Pakistan een nieuwe ronde van gesprekken tussen de Taliban en de Verenigde Staten. De strijdgroep heeft altijd gezegd dat het alleen direct met Washington wil onderhandelen. Dat is in de ogen van de Taliban de buitenlandse bezetter die zich terug dient te trekken. In december zwichtten de VS voor deze eis en openden zij zonder inspraak van de Afghaanse regering gesprekken over een terugtrekking.

De Nederlandse minister van defensie Ank Bijleveld legde de lat gisteren nog hoger. Onderhandelingen moeten er volgens haar toe leiden dat ‘er in Afghanistan een normaal land tot stand kan komen’ inclusief vrouwenrechten, democratie, rechtsstaat en mensenrechten.

De Taliban herhaalde vorige week dat zij er andere ideeën op nahoudt. De huidige Afghaanse grondwet is een westers importproduct, en dient vervangen te worden door een islamitisch bestuurssysteem, vindt de Taliban. Bovendien zouden westerse vrouwenrechtenactivisten immoreel en onzedelijk gedrag promoten. Onder de Taliban zouden vrouwen dankzij de sharia een waardig leven kunnen leiden.

Afghaanse krijgsmacht

Intussen staat de door het Westen op de been gehouden Afghaanse krijgsmacht er niet goed voor. Jaarlijks verlaat een derde van de militairen de dienst. Velen zijn bovendien onge­letterd en kunnen niet met moder­ne techniek omgaan. Desondanks ­hebben de VS voor 7 miljard dollar aan 159 moderne helikopters voor de Afghaanse luchtmacht gekocht. Een toezichthouder meldde vorige week dat een deel daarvan door gebrek aan technici en piloten waarschijnlijk aan de grond zal blijven.

Europese landen willen het Afghaanse leger graag op de been houden, maar zullen zich terugtrekken als de Amerikanen dat ook doen. Minister Bijleveld zei vorige week dat Nederlandse en Duitse contingenten voor hun veiligheid van Amerikaanse bescherming afhankelijk zijn.

Wat de Amerikanen precies van plan zijn bleef gisteren onduidelijk. Europese landen brachten hun wensen over aan de waarnemend minister van defensie Patrick Shanahan. Hij is een weinig invloedrijk figuur, die tijdelijk de vacature opvult van de in december ontslagen James Mattis.

Shanahan gaf gisteren geen duidelijkheid. Aan de ene kant zei hij dat de VS geen troepen terugtrekken zonder coördinatie met Navo-bondgenoten. Aan de andere kant bracht hij in herinnering dat de Amerikaanse president Trump vorige week tijdens zijn State of the Union nogmaals benadrukte na zeventien jaar een einde aan de oorlog in Afghanistan te willen breien. Een plotse terugtrekking uit Afghanistan hangt dan ook nog steeds boven de markt.

Lees ook:

In Afghanistan is het begin van het einde nog niet in zicht

De oorlog van de Navo en de Afghaanse regering tegen de Taliban, die zich al sinds 2001 voortsleept, is een slepende strijd zonder uitzicht geworden. Het westerse strijdplan hapert nog steeds aan alle kanten.

Na achttien jaar oorlog bereiken VS en Taliban ontwerp-vredesakkoord

De VS en de Taliban praten over vrede in Afghanistan. De Taliban onderhandelen vanuit een comfortabele positie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden