Navo maakt de geesten rijp: wij zijn bereid tot een nieuwe wapenwedloop

Secretaris-generaal Jens Stoltenberg tijdens de persconferentie voorafgaand aan de Navo-top. Beeld EPA

De Navo is bereid om een nieuwe wapenwedloop met Rusland te beginnen, luidt de boodschap van secretaris-generaal Stoltenberg, voorafgaand aan de Navo-top die vandaag begint. Ook de Europese bondgenoten ontkomen niet aan nieuwe stappen.

De ministers van defensie van de Navo-landen beraden zich vandaag in Brussel over mogelijke militaire stappen. Secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei dinsdag dat de bondgenoten er rekening mee moeten dat het Amerikaans-Russische raketverdrag INF definitief eindigt. “We moeten plannen maken voor een wereld zonder het INF. We zullen bespreken welke stappen er nodig zijn om een geloofwaardige afschrikking te behouden.” 

Het INF maakte in 1987 een einde aan de discussie over raketten in Europa. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie tekenden een bilateraal verbod op vanaf land gelanceerde raketten met een bereik tussen de 500 en 5500 kilometer. Maar Washington beschuldigt Moskou er al een aantal jaren van stiekem toch zulke wapens te ontwikkelen. De Russen ontkennen, toch zegde president Trump op 2 februari het verdrag op. Nu staat het beide landen over zes maanden vrij raketten voor de middellange afstand te bezitten.

Officieel staat de deur nog open om het verdrag te redden. Stoltenberg riep Rusland weer op zijn verboden wapens alsnog weg te doen. Hij benadrukte waarom deze raketten zo gevaarlijk zijn. “Je ziet ze nauwelijks aankomen, de lanceerinstallaties zijn mobiel en ze kunnen een nucleaire lading dragen. Dat verlaagt de drempel voor het gebruik van kernwapens in een oorlog.”

Gepasseerd station

Maar redding van het verdrag lijkt een gepasseerd station. Minister van defensie Ank Bijleveld was vorige week in de Tweede Kamer weinig hoopvol over een nieuw diplomatiek slotoffensief. “De Amerikaanse regering heeft Rusland in december nog zestig dagen gegeven om te laten zien dat het weer aan het INF wil voldoen. Dat gebeurde op verzoek van de Europese bondgenoten. Rusland heeft in die tijd op geen enkele manier geloofwaardig laten zien dat het daartoe bereid is.”

De Russische president Poetin kondigde vorige week de plaatsing van raketten aan die onder het INF verboden zijn. Technisch gezien is dat niet moeilijk. Rusland en de VS mogen onder het verdrag kruisraketten voor de middellange afstand op schepen en vliegtuigen plaatsen. Rusland wil nu lanceervoertuigen op land met dezelfde wapens uitrusten.

Ook de Amerikanen maken zich op voor een nieuwe wapenwedloop. Hoge militairen en functionarissen klaagden de afgelopen jaren dat de verplichtingen uit het INF het moeilijker maken om China militair de baas te blijven. Dat land is geen partij bij het verdrag en ontwikkelt een omvangrijk raketarsenaal.

Raketschild

Hoe de militaire maatregelen van de Navo eruit zullen zien, wilde Stoltenberg niet zeggen. Wel dat plaatsing van nucleaire raketten in Europa nu niet aan de orde is. “We hoeven Rusland niet te spiegelen.”

Een voor de hand liggende optie is extra verdediging tegen vijandelijke raketten. Dat is onder het INF toegestaan. Zo kunnen Europese politici in eigen land volhouden dat zij alles doen om het verdrag een laatste kans te geven en toch al maatregelen nemen voor een onveiliger wereld. Bovendien hebben de VS al schepen en lanceerinstallaties, in Polen en Roemenië, die vijandelijke raketten kunnen neerhalen.

De Navo wil dat Europese landen meer bijdragen aan dit raketschild. Vier Nederlandse marinefregatten kunnen raketten wel opsporen, maar niet neerschieten. Voor die optie is meer geld nodig.

Op termijn lijkt het onvermijdelijk dat er raketten met een bereik boven de 500 kilometer in Europa komen. De VS ontwikkelen een raket met een maximumbereik van 499 kilometer, net onder de grens van het INF. Als het verdrag voorbij is, kan die limiet eraf. De raket moet vanaf vrachtwagens met lanceerbuizen doelen diep achter de vijandelijke linies raken. Dit wapensysteem maakt in het volgend decennium standaard onderdeel uit van Amerikaanse gevechtseenheden. Europese landen kunnen het moeilijk buiten de deur houden als zij dan nog via de Navo bescherming van een Amerikaanse legermacht willen.

Lees ook: 

VS stappen uit ontwapeningsverdrag: komen er nu weer kruisraketten naar Europa?

De VS stapten deze maand uit het historische Amerikaans-Russische ontwapeningsverdrag INF, het verdrag voor Intermediate-Range Nuclear Forces (INF) uit 1987. Dat baant de weg voor nieuwe kruisraketten en high-tech wapens en om de confrontatie met Rusland en China aan te gaan. Europa kijkt ongerust toe.

Kabinet doet te weinig om kernwapenverdrag te redden

Europese landen doen nog te weinig om een wapenverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland te redden, aldus een adviesorgaan van het kabinet. Volgens de Adviesraad Internationale Veiligheid tikt de klok.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden