'Navigeren lukte piloten niet meer'

Reddingswerkers worden geïnstrueerd. Beeld epa
Reddingswerkers worden geïnstrueerd.Beeld epa

Finale duidelijkheid over de oorzaak van de ramp met de vlucht Germanwings 9525 zou nog wel een jaar op zich kunnen laten wachten. Volgens de Delftse universitair docent lucht- en ruimtevaarttechniek Joris Melkert moeten eerst beide zwarte dozen worden gevonden, uitgelezen en geanalyseerd. "Een voorlopig rapport zal er over een maand zijn. Misschien eerder, als er veel politieke druk op het rapport komt te staan, zoals bij de MH17. Maar voordat alle opgenomen gesprekken en data met elkaar in verband zijn gebracht en geanalyseerd, zijn we zo een jaar verder. Je wilt natuurlijk echt geen domme fouten maken."

Een gewone vlucht tussen Barcelona en Düsseldorf, gevlogen door ervaren vliegers in een gecontroleerd toestel, kan bijna niet tot een ongeluk leiden. "Het is echt hoogst zeldzaam. Een enkelvoudig probleem kan ook eigenlijk niet de oorzaak zijn."

Melkert refereert nog even aan een Lufthansa-vlucht van 5 november 2014. "Tussen Bilbao en München. Ook daar ging het toestel steil naar beneden. Wat bleek was dat de vlieginstrumenten waren bevroren. Daardoor was de snelheidsmeter uitgevallen en de automatische piloot op hol geslagen. Het kost piloten wel een minuut voor ze door hebben wat er aan de hand is. Ervaren vliegers weten dan: zet de automatische piloot uit, en vlieg met de hand. Zo konden ze hier een ongeluk voorkomen."

Mentale capaciteit
Melkert denkt, "al is het een gok", dat de piloten in de acht minuten van de daling van de Airbus heel druk bezig zijn geweest met vliegen. "Ze zijn niet meer toegekomen aan navigeren. Ze hadden bijvoorbeeld ook weg kunnen sturen van de Alpen, richting een vliegveld langs de Franse kust. Dat is niet meer gelukt, misschien hadden ze er de mentale capaciteit niet meer voor. Ook een mayday-signaal hebben ze niet meer kunnen afgeven. Dat zou hen ook niet gered hebben, het had alleen de nabestaanden meer duidelijkheid geboden."

Hoe is het voor de inzittenden geweest? "Misschien hebben zij gewoon te horen gekregen dat ze hun gordels moesten vastmaken. Aanvankelijk zal er dan niet veel aan de hand geweest zijn. Je voelt het dan vooral aan de druk op de oren. Beangstigend wordt het pas als de Alpen wel heel dichtbij komen. Wat ook kan, is dat de luchtdruk in de cabine is weggevallen, en de zuurstofmaskers naar beneden zijn gekomen. Dan schrikken mensen natuurlijk. Bij 3 kilometer hoogte kan men overigens weer normaal ademen."

Melkert heeft er vertrouwen in dat er een goed rapport zal komen over de oorzaak van de ramp. "Frankrijk heeft de leiding. Airbus is een Frans bedrijf dat beschikt over de meeste kennis. Waarschijnlijk zullen de Fransen ook de Duitsers en Amerikanen er bij betrekken. In een Airbus zitten ook Amerikaanse onderdelen. Een aantal kleine defecten in het materiaal samen kan misschien wel tot de ramp geleid hebben. Spoor die maar eens op tussen alle brokstukken die nu verspreid liggen over de bergwanden."

Duikvlucht
Vaststaat in ieder geval dat het vliegtuig in acht minuten een flinke duikvlucht heeft gemaakt. Die ging twee keer zo snel als normaal, zo blijkt uit de vluchtgegevens. Mogelijk kwam dit door een plotselinge decompressiesituatie als gevolg van metaalmoeheid, zei Todd Curtis, directeur van de Airsafe.com Foundation tegen persbureau AP. Als zoiets gebeurt, zou de eerste actie van de piloten zijn om het vliegtuig onder de tienduizend voet te brengen, waar de lucht kan worden ingeademd.

Het is ook mogelijk dat het toestel door een menselijke fout omlaag is gedoken, maar dat lijkt niet waarschijnlijk. De piloot had tien jaar vliegervaring voor Lufthansa en Germanwings. Dat het toestel door slecht weer is neergestort, lijkt ook niet de oorzaak. De Franse weersite La Chaine Météo meldde dat het weer tijdens de crash op de Middellandse Zee weliswaar onrustig was, maar dat het in de Franse Alpen meeviel met de wind en regen.

Een gelokaliseerd wrakstuk. Beeld afp
Een gelokaliseerd wrakstuk.Beeld afp

Zwarte doos beschadigd maar bruikbaar
De dinsdag gevonden zwarte doos van de gecrashte Airbus van Germanwings is beschadigd maar wel bruikbaar. Dat heeft de Franse minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve woensdag gezegd. Hij bevestigde dat het gaat om de cockpit voice recorder, waarop alle gesprekken van de piloten staan. Franse media meldden dinsdag dat de flight data recorder met vluchtgegevens was veiliggesteld, maar daar wordt nog naar gezocht.

Het is mogelijk het apparaat zo in elkaar te zetten dat er in de komende uren informatie afgehaald kan worden, zei de bewindsman woensdagochtend in een interview met de Franse zender RTL. Volgens Cazeneuve moeten alle opties worden opengehouden in het onderzoek naar de mogelijke oorzaak van de ramp maar ligt terrorisme niet echt voor de hand.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden