Nauwelijks achttien, negentien zijn ze

Nederlandse militairen die naar Uruzgan worden uitgezonden, leren niet alleen schieten, maar ook hoe een Afghaan te omhelzen. Of een brommertje van een bomvoertuig te onderscheiden.

Fotograaf Ad van Denderen legde het allemaal vast. Hij ging naar Afghanistan en Tsjaad, hij fotografeerde militairen op oefening in Nederland, het afscheid met ouders en vriendinnetjes, de thuisblijvers die bij omroep Max een kerstuitzending maken, een winkelwagentje met de uitzet van één soldaat.

’Document Nederland’ is een jaarlijkse opdracht die NRC Handelsblad en het Rijksmuseum aan een documentair fotograaf verlenen. In de 34 jaar dat het initiatief bestaat kwamen onderwerpen als ’het wassende water’, kraken, Vinex-locaties en armoede langs. Dit keer viel Ad van Denderen de eer te beurt. Verwonderd was de 66-jarige fotograaf niet. Hij beoefent het vak al tientallen jaren, publiceerde in vele internationale tijdschriften, zijn werk werd al vaak tentoongesteld. „Ik was een paar jaar geleden al eens gevraagd. Het onderwerp sprak me toen niet genoeg aan. Dit keer dacht ik: laat ik het maar eens doen.”

Van Denderen was al eerder in Afghanistan. „Ik heb er veel rondgereisd. Ik spreek ook wat Farsi. Maar het was de eerste keer dat ik ’embedded’ was.” Contact maken met de lokale bevolking is in dit land altijd moeilijk, is zijn ervaring. Het land is naar Nederlandse maatstaven volslagen onbegrijpelijk. En in elke streek weer andere stammen en andere clans. „Voor die jongens is het helemaal onmogelijk. Als zij de poort uit gaan, is dat altijd in een konvooi van twaalf pantservoertuigen.”

De vervreemding van een buitenstaander die naar de krijgsmacht kijkt, wordt op elke foto opnieuw duidelijk. Bij aankomst worden registratiefoto’s gemaakt, waarbij de militairen een nummer ophouden. Ze trekken voor de foto een legeroverhemd aan. Bovenaan keurig dichtgeknoopt, eronder los. Je ziet hun ’burgerkleding’. „Ze hebben allemaal spijkerbroeken aan”, zegt Van Denderen. „Ze verruilen het ene uniform voor het andere.” En ze zijn zo jong. Het nummer dat ze ophouden begint met hun geboortejaar. Nauwelijks achttien, negentien zijn ze. En niet allemaal keren ze terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden